XVIII. ve XIX. yüzyıl âşık tarzı şiirde mitolojik motifler
Mythological motifs in 18th and 19th century minstrel style poetry
- Tez No: 988670
- Danışmanlar: PROF. DR. KADRİYE TÜRKAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Halk Bilimi (Folklor), Folklore
- Anahtar Kelimeler: Âşık Tarzı Şiir, Âşıklık Geleneği, Mitolojik Motif, XVIII. Yüzyıl, XIX. Yüzyıl, Minstrel Style Poetry, Minstrel Tradition, Mythological Motif, 18th Century, 19th Century
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Âşık tarzı şiir geleneği, âşık adı verilen sanatçıların icra ettiği, kökeni ozan-baksı geleneğine uzanan, XVI. yüzyılda gelenekselleşerek günümüze kadar pek çok âşık yetiştiren bir edebiyat geleneğidir. Âşık tarzı şiir geleneği XVII. yüzyıl ve XIX. yüyyıllarda zirve dönemini yaşamış, şöhretleri bir sonraki yüzyıllarda da devam ettiren güçlü âşıklar yetiştirmiştir. Sayıca fazla olsa da güçlü âşık yetiştiremeyen XVIII. yüzyıl ve âşık tarzı edebiyatın zirve yüzyıllarından birisi olan XIX. yüzyıl, âşık tarzı şiir geleneğinin seyri açısından önemli dönemlerdir. XVIII. ve XIX. yüzyıl âşık tarzı şiir geleneğinde âşıklar pek çok şiir ortaya koymuşlar ve bu şiirlerde mitolojik motiflerden yararlanmışlardır. Mitler, sözlü kültür ortamının ilk yaratmalarıdır. Motif ise metnin anlamlı en küçük parçasıdır. Bu bağlamda mitolojik motifler, metinde yer alan, mitolojik arka plana dayanan, metnin en küçük unsurudur. Bu çalışma, XVIII. ve XIX. yüzyıl âşıklarının şiirlerindeki mitolojik motiflerin tespiti ve Türk mitolojisi bağlamında değerlendirilmesi açısından önem taşımaktadır. Çalışmada XVIII. yüzyıldan seksen dört âşığın, beş yüz iki şiiri incelenmiştir. XIX. yüzyıldan yirmi beş âşığın, dört bin altı yüz on dört şiiri, toplamda ise yüz dokuz âşığın, beş bin yüz on altı şiir incelenmiştir. Çalışma, giriş ve üç ana bölümden oluşmuştur. Giriş bölümünde, araştırmanın konusu ve alanı, araştırmanın amacı, araştırmada kullanılan yöntem başlıklarına yer verilmiştir. Birinci bölüm, Âşık Tarzı Şiir Geleneği başlığını taşımakta ve Âşık Kavramı, Âşıklık Geleneği, Sözlü Kültür Ortamı, Âşık Tarzı Şiirin Dönemleri ve Temsilcileri olmak üzere dört alt başlıktan oluşmaktadır. İkinci bölüm, Mitoloji başlığını taşımaktadır. Bu kısımda Mitoloji Nedir, Mitlerin Sınıflandırılması, Mitolojik Motifler ve Türk Mitolojisi hakkında bilgiler bulunmaktadır. Üçüncü bölüm, çalışmanın ana kısmını oluşturur ve Âşıkların Şiirlerinde Yer Alan Mitolojik Motifler başlığını taşır. XVIII. ve XIX. yüzyıl âşık tarzı şiirde mitolojik motifler, otuz iki başlık altında incelenmiştir.
Özet (Çeviri)
The tradition of minstrel style poetry is a literary tradition that is performed by artists called minstrels, whose roots go back to the ozan-baksı tradition, and that became traditional in the 16th century and has produced many minstrels to the present day. The tradition of minstrel style poetry reached its peak in the 17th and 19th centuries, and produced strong minstrels whose fame continued in the following centuries. The 18th century, which could not produce strong minstrels even though they were numerous, and the 19th century, which was one of the peak centuries of minstrel style literature, are important periods in terms of the course of the minstrel style poetry tradition. In the tradition of minstrel style poetry in the 18th and 19th centuries, minstrels produced many poems and used mythological motifs in these poems. Myths are the first creations of the oral culture environment. The motif is the smallest meaningful part of the text. In this context, mythological motifs are the smallest elements of the text that are based on the mythological background. In the study, five hundred and two poems of eighty-four bards from the 18th century were examined. Four thousand six hundred and fourteen poems of twenty-five bards from the 19th century, a total of five thousand one hundred and sixteen poems of one hundred and nine bards were examined. The study consists of an introduction and three main sections. In the introduction section, the subject and field of the research, the purpose of the research, and the method used in the research are included. The first section is titled“Minstrel Style Poetry Tradition”and consists of four subheadings: The Concept of Minstrel, Tradition of Minstrelsy, Oral Culture Environment, Periods and Representatives of Minstrel Style Poetry. The second section is titled Mythology. This section includes information on What is Mythology, Classification of Myths, Mythological Motifs and Turkish Mythology. The third chapter constitutes the main part of the study and is titled Mythological Motifs in the Poems of Minstrels. Mythological motifs in 18th and 19th century minstrel style poetry are examined under thirty-two headings.
Benzer Tezler
- Halk şairi Halil Çivi'nin hayatı, sanatı ve şiirleri
Folk peom Halil Çivi his life,art and poems
AYSUN ARSLANTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
Türk Dili ve EdebiyatıFırat ÜniversitesiTürk Edebiyatı Bölümü
PROF. DR. ESMA ŞİMŞEK
- “Konya âşıklık geleneğinde (18-19. yy) Aşık Şem'î ve şiir dünyası”
Âşik Şem'î and his poem's world in Konya minstrelsy tradition (18-19th cent.) (Analysis-text)
NİLGÜN AYDIN
Doktora
Türkçe
2019
Türk Dili ve EdebiyatıSelçuk ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SİNAN GÖNEN
- Âşık Veysel'in şiirlerinin vatan, millet, din, bayrak kavramları açısından incelenmesi
Examination of Aşık Veysel's poems as homeland, millet, religion and flag
ABDULLAH KARAÇAĞIL
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimGiresun ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÜLKÜ KARA
- Âşık Gamgüder: Hayatı, sanatı, eserleri
Ashik Gamgüder: His life, art, poems
MEHMET ZEKİ KILIÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
Türk Dili ve EdebiyatıSelçuk ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
ÖĞR. GÖR. AZİZ AYVA
- Osmanlı'dan Cumhuriyet'e kahvehaneler: Konya örneği
Coffeehouse from the Ottoman to the Republic: The example of Konya
NİMET ŞEN