Müştak isimlerin biçimsel ve anlamsal yönden incelenmesi: Ebu'l-'Alâ el-Ma'arrî Divanı örneği
A formal and semantic analysis of derivative names: The example of the Divan of Abu'l-'Ala al-Ma'arrî
- Tez No: 988749
- Danışmanlar: DOÇ. DR. YAKUP KIZILKAYA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Doğu Dilleri ve Edebiyatı, Eastern Linguistics and Literature
- Anahtar Kelimeler: iştikak, Müştak isimler, Ebu'l-'Alâ el-Ma'arrî, edebi analiz, Şiirin Estetiği, Arap dili, Arap şiiri, Derivation, Derived Nouns, Abu al-'Ala al-Ma'arri, Literary Analysis, Aesthetics of Poetry, Arabic poetry
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma Ebu'l-'Alâ el-Ma'arrî'nin divanında yer alan müştak isimlerin biçimsel ve anlamsal özelliklerini incelemeye odaklanmaktadır. Müştak isimler, Arap dilinin türetme (iştikak) sistemine dayanan ve dilin hem yapısal hem de anlam dünyasına katkıda bulunan önemli dilsel unsurlardır. Müştak isimlerin kullanımı, Arap dili edebiyatında şiirsel estetiği derinleştiren bir özellik olarak öne çıkar. Bu çalışma, el-Ma'arrî'nin dilinde bu isimlerin nasıl kullanıldığını ve onların şiir diline kattığı estetik ve anlamsal derinlikleri analiz etmeyi amaçlamaktadır. Ebu'l-'Alâ el-Ma'arrî, yalnızca Arap edebiyatının seçkin şairlerinden biri değil, aynı zamanda kendine özgü felsefi düşünce yapısıyla şiirlerinde derin anlam katmanları oluşturan bir isimdir. Onun şiirlerinde müştak isimler, hem dilin sınırlarını zorlayan yaratıcı bir yapı hem de şiirsel anlatımın önemli bir bileşeni olarak işlev görmektedir. Bu çalışmada müştak isimlerin el-Ma'arrî'nin şiirlerinde nasıl kullanıldığı, bu isimlerin dil yapısıyla nasıl örtüştüğü ve şiirin estetik yapısına ne tür katkılar sunduğu araştırılmaktadır. Çalışmanın kapsamı, özellikle el-Ma'arrî'nin divanındaki müştak isimler ile sınırlıdır. Müştak isimlerin biçimsel özelliklerinin yanı sıra, bu kelimelerin anlam derinliklerine de yer verilmiş ve şiir dilinde nasıl bir rol oynadıkları incelenmiştir. Bunun yanında, Arap dilindeki türetme sisteminin tarihsel gelişimi de ele alınmış ve müştak isimlerin Arap dili içindeki önemi vurgulanmıştır. Araştırmada kullanılan yöntem, dilbilimsel ve edebi analizleri bir araya getiren nitel bir çözümleme yöntemi olmuştur. Müştak isimlerin yapılarını ve kullanımlarını anlamak amacıyla klasik Arap dilbilimi kaynaklarıyla birlikte, el-Ma'arrî'nin divanı ayrıntılı bir biçimde incelenmiştir. Anlamsal analizlerde ise, müştak isimlerin şiirde kazandığı anlam derinliği ve bu isimlerin el-Ma'arrî'nin felsefi duruşu ile olan ilişkisi üzerinde durulmuştur. Çalışma neticesinde Ebu'l-'Alâ el-Ma'arrî'nin divanında müştak isimlerin kullanımının, sadece dilin yapısal zenginliğini değil, aynı zamanda şiir dilinin estetik gücünü de ortaya koyduğu anlaşılmıştır. Müştak isimlerin kullanımı, el-Ma'arrî'nin şiirinde anlam katmanları oluşturarak, dilsel ustalığın ve sanatsal güzelliğin bir arada nasıl işlendiğine dair yeni bir perspektif sunmaktadır. Çalışmanın müştak isimlerin şiir dilinde nasıl estetik bir işlev üstlendiğini ve Arap dilinin zengin ifade biçimlerini daha derinlemesine anlamaya katkıda bulunması beklenmektedir.
Özet (Çeviri)
This thesis focuses on the formal and semantic features of derived nouns (mushtaq names) found in the divan of Abu'l-'Alâ al-Ma'arri. Derived nouns, based on the Arabic language's derivation system (ishtiqaq), play a significant role in both the structural and semantic aspects of the language. The use of such nouns enhances the poetic aesthetic of Arabic literature. This study aims to analyze how al-Ma'arri utilizes these nouns in his poetry and how they contribute to the richness and depth of his poetic language. Abu'l-'Alâ al-Ma'arri was not only one of the most distinguished poets in Arabic literature but also a thinker who incorporated philosophical depth into his poems. In his poetry, derived nouns serve both as creative linguistic tools that challenge the limits of the language and as key elements in the aesthetic and semantic expression of his ideas. This thesis examines the ways in which al-Ma'arri employs derived nouns, how they align with the structure of the Arabic language, and what role they play in enhancing the aesthetic composition of his poetry. The scope of this study is limited specifically to the analysis of derived nouns in al- Ma'arri's divan. Alongside examining the formal characteristics of these nouns, their semantic depth and role in poetic expression are also explored. The thesis discusses the importance of derived nouns in Arabic linguistic tradition, tracing the historical development of the derivation system and highlighting its relevance to al-Ma'arri's poetic style. The research methodology adopted in this study is a qualitative analysis that integrates both linguistic and literary approaches. Classical Arabic linguistic sources were consulted to explore the structures and patterns of derived nouns, and a detailed examination of al- Ma'arri's divan was conducted to analyze the use and significance of these nouns. In the semantic analysis, the study focuses on the deeper meanings derived nouns acquire in poetry and how they relate to al-Ma'arri's philosophical outlook. In conclusion, this thesis demonstrates that the use of derived nouns in al-Ma'arri's divan not only showcases the structural richness of the Arabic language but also highlights the aesthetic power of poetic expression. The employment of these nouns creates layers of meaning in his poetry, revealing how linguistic mastery and artistic beauty are intertwined in his work. This study aims to provide a deeper understanding of how derived nouns function aesthetically in poetic language and contribute to the broader richness of Arabic expression.
Benzer Tezler
- الأسماء المشتقّة في ديوان المتنبّي“ دراسة دلاليّة بلاغيّة ”
El-Mutanabbi'nin divanında türetilmiş isimler (Belağî ve delâlí bir araştırma)
ABDULLATİF SHOUBAK
- استعمالات اسم الآلة في القرآن الكريم دراسة صرفية دلالية
İsm-i alet kalıplarının Kur'an-ı Kerimde kullanımı üzerine morfolojik ve semantik bir inceleme
ABOUBACAR MOHAMADOU
Yüksek Lisans
Arapça
2014
Doğu Dilleri ve EdebiyatıSakarya ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. HAMZA ERMİŞ
- أسماء المهن والحِرَف في اللغة العربية وتصنيفها صرفيّاً وطرائق تدريسها
Arapça'da meslek, esnaf ve sanatkar isimleri, morfolojik olarak sınıflandırılmaları ve öğretim yönetimleri
MUHAMMED REŞİT ELDERŞEVİ
Yüksek Lisans
Arapça
2018
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. CİHANER AKÇAY
- Kütüb-i Sitte özelinde hadislerde rahmet
The concept of mercy in the hadiths, with special reference to the Qutub al-Sitta
KÜBRA MENGİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
DinBurdur Mehmet Akif Ersoy ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. VELİ ATMACA
- Klonlanamaz fonksiyonlar ve yardımcı bilgiler kullanılarak patent hakları korunması, özgün algoritma ve donanımın güvenliğinin sağlanması
Protection of patent rights, maintenance of original algorithm and hardware security using physical unclonable functions and helper data
BURAK GÖVEM
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrolİstanbul Teknik ÜniversitesiElektronik ve Haberleşme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MÜŞTAK ERHAN YALÇIN