Temporal qualities of place: exploring user experiences in an urban park in Ankara
Mekanın zamansal nitelikleri: ankara'daki bir kent parkında kullanıcı deneyimlerinin incelenmesi
- Tez No: 988892
- Danışmanlar: PROF. DR. OLGU ÇALIŞKAN, DOÇ. DR. YÜCEL CAN SEVERCAN, PROF. DR. EBRU FİRİDİN ÖZGÜR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Şehircilik ve Bölge Planlama, Urban and Regional Planning
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Orta Doğu Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Şehir Planlama Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Şehir Planlama Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, bir kent parkında mekanın zamansal nitelikleri ile duyusal koşulların estetik deneyimi nasıl şekillendirdiğini incelemekte ve hissedilen zaman kavramını kentsel tasarımın bütünleyici bir boyutu olarak geliştirmektedir. Çalışma, Ankara Kuğulu Park'ta günlük, haftalık ve mevsimsel döngüler boyunca gerçekleştirilen, katılımcıların yönlendirdiği 126 yürüme-eşlikli (walk-along) görüşmeye dayanmaktadır. Katılımcılar kendi rotalarını seçmiş ve deneyimlerini yerinde; duyusal, duygusal, sosyal ve mekânsal boyutlarıyla betimlemiş, bu süreçte yaklaşık 9.400 ifade üretilmiştir. Nitel içerik analizi yoluyla bu ifadeler yinelenen anlam birimleri olarak tanımlanan“kodlar”altında örgütlenmiştir. Bu süreçte toplam 98 ana kod belirlenmiş ve 8.470 yanıt bu kodlar kapsamında toplanmıştır. Kodlar ayrıca 11 analitik kategori ve iki üst tema altında gruplanmıştır: Kalma İsteği ve Ayrılma İsteği. Yürüyüşler sırasında zamansal deneyim doğrudan sorgulanmamıştır. Bunun yerine, her görüşmenin sonunda katılımcılardan yürüyüş süresini tahmin etmeleri istenmiş; bu tahminler, kaydedilen gerçek saat zamanı ile karşılaştırılmıştır. Tahmini süre ile gerçek süre arasındaki sapma; her görüşmenin deneyimsel bileşimi ile 42 mikro-mekân ve 18 zamansal koşul boyunca kodların mekânsal-zamansal dağılımı birlikte değerlendirilerek etmen kümelerinin öznel süreyi nasıl sıkıştırdığı ya da uzattığına ilişkin çıkarımların temelini oluşturmuştur. Bulgular, zamansal ve duyusal niteliklerin tüm alanları eşit biçimde etkilemediğini göstermektedir: bazı alt-mekânlar belirli deneyimsel kategorileri tutarlı biçimde tetikleyerek sıkışmış hissedilen zamanla ilişkilendirilirken, bazıları zamansal sürüklenme (drag) bölgeleri olarak işlev görmekte ya da günlük, haftalık ve mevsimsel ritimlerle birlikte dalgalanmaktadır. Bu örüntü, deneyimin hem mekânsal ve zamansal olarak akışkan boyutlarını ortaya koymakta; kimi mekan zamansal durumların hafiflik ve içine-çekilme (immersiyon) ürettiğini, kimilerinin ise zamansal ağırlık yaratarak bağlanma, katılım ya da geri çekilmenin temelini oluşturduğunu göstermektedir. Fenomenoloji, zaman algısı araştırmaları, çevresel psikoloji ve çevresel estetiği bir araya getiren bu tez, kentsel mekânların zamansal performansını değerlendirmeye yönelik yeni bir çerçeve sunmaktadır. Burada 3 katmanlı bir katkıdan bahsedilebilir: (i) hissedilen zaman kavramını kentsel bağlamda sistematik ve estetik bir perspektifle ayrıntılandırmak; (ii) görüşme düzeyindeki süre sapmasını kullanarak duygusal ve duyusal tepkileri mikro-mekânsal ve zamansal bağlamlarla ilişkilendiren bir metodolojik çerçeve geliştirmek; ve (iii) zamansal kentsel tasarım pratiğinin geliştirilmesi için kanıta dayalı bir çerçeve sunmak. Bu doğrultuda araştırma, bazı çevrelerin neden oyalanmayı ve bağlanmayı teşvik ettiğini, bazılarının ise rahatsızlık, sabırsızlık ya da zamansal sürüklenme ürettiğini ortaya koyarak zamansal kentsel tasarımın hem kuramına hem de pratiğine katkı sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis investigates how the temporal qualities of place and sensorial conditions shape the aesthetic experience of an urban park, advancing the concept of felt time as an integral dimension of urban design. The study is based on 126 participant-led walk-along interviews in Kuğulu Park, Ankara, conducted across daily, weekly, and seasonal cycles. Participants chose their own routes and described their sensory, emotional, social, and spatial experiences in situ, producing approximately 9,400 statements. Through qualitative content analysis, these statements were organised into“codes”– recurrent units of meaning that capture specific affective or sensorial qualities of experience. From these, 98 major codes were identified, encompassing 8,470 responses. The codes were further grouped into 11 analytical categories and two overarching themes: Desire to Stay and Desire to Leave. Temporal experience was not solicited directly during the walks. Instead, at the end of each interview, participants were asked to estimate the duration of the walk, and these estimates were compared with the actual recorded clock time. The deviation between estimated and actual duration, interpreted alongside the experiential composition of each interview and the spatial–temporal distribution of codes across 42 micro-spaces and 18 temporal conditions, provided the basis for inferring how particular constellations of sensory, emotional, social, and spatial factors tend to compress or dilate subjective duration. The findings demonstrate that temporal qualities do not affect all areas equally: some sub-spaces consistently evoke specific experiential categories and are associated with compressed felt time, while others function as drag zones or fluctuate with daily, weekly, and seasonal rhythms. This pattern reveals both spatially and temporally fluid dimensions of experience and shows how certain place temporal conditions cultivate lightness and immersion, whereas others generate effort, or temporal drag that underpin attachment, engagement, or withdrawal. By linking phenomenology, time perception research, environmental psychology, and environmental aesthetics, the thesis provides a new framework for evaluating the temporal performance of urban places. The contribution is threefold: it elaborates the concept of felt time within an urban context through a systematic perspective; develops a methodological framework that links affective responses to micro-spatial and temporal contexts using interview-level duration deviation; and provides an evidence-based framework for the development of a temporal urban design practice. In doing so, the research demonstrates why some environments encourage lingering and attachment, while others produce discomfort, impatience, or temporal drag, thereby advancing both the theory and practice of temporal urban design.
Benzer Tezler
- Kentsel mekanda bir oyun aracı olarak geçici ve etkileşimli yerleştirmeler
Temporary and interactive installations as a play tool in the urban space
İREM BURCU UMMANSU
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. PELİN DURSUN ÇEBİ
- Object manipulation through intuitive hand gestures in virtual reality: The relation between objects' spatial properties and gestures
Sanal gerçeklikte sezgisel el jestleriyle nesne manipülasyonu: Nesnelerin uzamsal özellikleriyle jestlerin ilişkisi
ERKUT SIRDAŞ
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrolİstanbul Teknik ÜniversitesiOyun ve Etkileşim Teknolojileri Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. HATİCE KÖSE
DOÇ. DR. SEMA ALAÇAM
- Modern dönem konut mimarlığı bağlamında çok boyutlu bir koruma yaklaşımı önerisi ve kültürel miras ölçütlerinin belirlenmesi: Antalya örneği (1923-1980)
Identification of cultural heritage criteria for modern residential architecture in the framework of a proposal for a multidimensional conservation approach: Antalya (1923–1980)
ŞERİFE İNCEDEMİR
- Kovulanın izi: Hayaletbilimsel mekan okumaları
Traces of expelled: Hauntological readings of spaces
DAMLA İNCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İFFET HÜLYA ARI
- Mimarinin kıvamı: Dikiş figürasyonu ve şehirde yürüyüş inşaları üzerinden bir araştırma
Viscosity of architecture: A research through stitching figuration and walking constructions in the city
HATİCE IŞIL UYSAL
Doktora
Türkçe
2021
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLÇİN PULAT GÖKMEN