Özel eğitim meslek okulu öğrencilerinin alan belirleme süreçlerine ilişkin yönetici, öğretmen ve veli görüşlerinin incelenmesi
Investigation of administrators, teachers and parents opinions on the field determination process of special education vocational school students
- Tez No: 988988
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SÜLEYMAN ARSLANTAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Özel Eğitim Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Özel gereksinimli bireylerin eğitimi, bireyin akademik gelişiminin ötesinde; bağımsız yaşam becerilerini, toplumsal katılımı ve mesleki yeterlilikleri kapsayan çok yönlü bir yapıya sahiptir. Özel gereksinimli bireyler için mesleğe hazırlık süreci, bağımsız yaşam becerilerinin yetişkinlik dönemine taşınması açısından kritik öneme sahiptir. Mesleki eğitim, bireylerin ekonomik bağımsızlıklarını sağlamaları ve toplumsal yaşama daha güçlü bir şekilde katılmaları açısından temel bir araç niteliğindedir. Bu araştırmanın amacı, özel eğitim meslek okullarında öğrenimlerine devam eden öğrencilerin meslek alanı belirleme süreçlerine ilişkin yönetici, öğretmen ve veli görüşlerini inceleyerek sürecin işleyişine ilişkin durumu ortaya koymaktır. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımıyla desenlenmiş durum çalışması niteliğindedir. Çalışma grubu, amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme ile belirlenen ve 2024-2025 eğitim-öğretim yılında Konya ilinde özel eğitim meslek okullarında görev yapan 21 özel eğitim ve meslek dersi öğretmeni, 9 okul yöneticisi ve 20 öğrenci velisi olmak üzere 50 katılımcıdan oluşmaktadır. Veri toplama aracı olarak nitel araştırma ilkeleri doğrultusunda hazırlanan görüşme formu kullanılmıştır. Görüşme formaları ilgili literatür taraması yapılarak hazırlanmış, uzman görüşleri de alınarak okul yöneticileri, öğretmenler ve veliler için olmak üzere üç ayrı görüşme formu oluşturulmuştur. Görüşmelerden elde edilen veriler betimsel analiz yöntemiyle çözümlenerek bulgulara ulaşılmıştır. Araştırma kapsamında elde edilen bulgular, alan belirleme sürecinin RAM raporları ve resmî kurul kararları ekseninde yürütüldüğünü; ancak alan çeşitliliği, atölye donanımı, fiziki koşullar ve istihdam olanaklarındaki sınırlılıkların süreci önemli ölçüde kısıtladığını göstermiştir. Öğretmenler alan kararlarında öğrencinin ilgi, istek, el becerisi ve yıl içi performansını temel aldıklarını belirtirken, standartlaştırılmış ölçme araçlarının yetersizliği ve aile beklentileriyle uyumsuzluk gibi etmenlerin süreci zorlaştırdığını ifade etmiştir. Veliler, çocuklarının büyük ölçüde uygun alanlara yönlendirildiğini düşünmelerine karşın bilgilendirme, rehberlik ve mezuniyet sonrası iş bulma konularında kaygı yaşadıklarını dile getirmişlerdir. Sonuç olarak, meslek alanı belirleme sürecinin öğrenci merkezli, veri temelli ve paydaşlar arası iş birliğine dayalı biçimde yeniden yapılandırılması ve özel eğitim meslek okullarındaki fiziki yapının, uygulanan programın ve istihdam odaklı desteklerin güçlendirilmesi gereği ortaya çıkmıştır. Yönetici, öğretmen ve veli görüşleri değerlendirilerek uygulamaya ve ileri araştırmalara yönelik öneriler sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
The education of individuals with special needs goes beyond the academic development of the individual; It has a multifaceted structure that encompasses independent living skills, social participation and professional competencies. For individuals with special needs, the preparation process for the profession is critical in terms of carrying independent living skills into adulthood. Vocational education is a fundamental tool for individuals to ensure their economic independence and participate more strongly in social life. The aim of this research is to reveal the functioning of the process in a multidimensional way by examining the opinions of administrators, teachers and parents regarding the vocational field determination processes of students who continue their education in special education vocational schools. The research is a case study designed with a qualitative research approach. The study group consists of 50 participants, including 21 special education and vocational course teachers, 9 school administrators and 20 parents of students, who were determined by criterion sampling, one of the purposive sampling methods, working in special education vocational schools in Konya province in the 2024-2025 academic year. An interview form prepared in line with qualitative research principles was used as a data collection tool. The interview forms were prepared by reviewing the relevant literature, and three separate interview forms were created for school administrators, teachers and parents by taking expert opinions. The data obtained from the interviews were analyzed by descriptive analysis method and findings were reached. The findings obtained within the scope of the research show that the area determination process was carried out on the axis of RAM reports and official board decisions; however, it has been shown that the diversity of space, workshop equipment, physical conditions and limitations in employment opportunities significantly limit the process. While the teachers stated that they base their field decisions on the student's interest, desire, dexterity and performance during the year, they stated that factors such as the inadequacy of standardized measurement tools and incompatibility with family expectations made the process difficult. Although parents thought that their children were largely directed to suitable fields, they expressed anxiety about information, guidance and finding a job after graduation. As a result, the need to restructure the vocational field determination process in a student-centered, data-based and collaborative manner and to strengthen the physical, the implemented program and employment-oriented supports in special education vocational schools has emerged. The opinions of administrators, teachers and parents were evaluated and suggestions for practice and further research were presented.
Benzer Tezler
- Eğitim fakültelerinin sınıf öğretmenliği bölümü programlarının öğretmenlik mesleği genel yeterliklerini kazandırma düzeyi
The degree of the generic teacher competencies gained by the department of primary school teachers in faculties of education
MESUDE AYAN
Doktora
Türkçe
2011
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiEğitim Programları ve Öğretim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YUSUF BUDAK
- Okul yöneticilerinin insan kaynağını geliştirme konusunda yapması gerekenler (Ankara Aydınlıkevler Ticaret ve Anadolu İletişim Meslek Lisesi örneği)
The things that school managers should do abaout human resources development
DURSİYE CESİM
Yüksek Lisans
Türkçe
2004
Eğitim ve ÖğretimHacettepe ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜSEYİN BAŞAR
- Özel eğitim öğretmenlerinin bireyselleştirilmiş eğitim programı yeterlik algıları ile bireyselleştirilmiş eğitim programlarının kalitelerinin incelenmesi
Examining special education teachers' individualized education program competency perceptions and the quality of individualized education programs
ASUMAN KANMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimSivas Cumhuriyet ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HATİCE YILDIZ
- Özel okulların sosyal medyayı kullanımında ortaya çıkan etik problemler
The ethical problems emerging in the use of private schools on social media
FUNDA ERYILMAZ BALLI
Doktora
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimBurdur Mehmet Akif Ersoy ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZGÜR ÖNEN
- Bilgi toplumu sürecinde polis akademisi güvenlik bilimleri fakültesi eğitimine ilişkin öğrenci ve öğretim üyesi değerlendirmeleri
Students and faculties perceptions about police academy, faculty of security sciences in the information community in the process
MUSTAFA YAVUZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2002
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiEğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZUHAL CAFOĞLU