Katastrofik olayların ölümlülük üzerindeki etkilerinin zaman serisi yaklaşımlarıyla analizi
Analysis of the effects of catastrophic events on mortality through time series approaches
- Tez No: 989134
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SELİN ÖZEN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sigortacılık, Aktüerya Bilimleri, Insurance, Actuarial Sciences
- Anahtar Kelimeler: ARFIMA modeli, ARIMA, COVID 19, ARFIMA model, ARIMA, COVID 19
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Aktüerya Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada Lee-Carter modeli kullanılarak Türkiye ölümlülük yapısının modellenmiş ve geleceğe yönelik projeksiyonların oluşturulmuştur. 2009-2023 yılları arasında Türkiye'nin yaş ve cinsiyete göre gruplandırılmış yıllık nüfus verileri temel alınarak ölümlülük oranlarının analizi gerçekleştirilmiştir. Çalışmada öncelikle araştırmanın amacı, kapsamı ve önemi açıklanmış; literatürdeki ölümlülük modelleme yaklaşımları ve demografik ile aktüeryal çalışmaların tarihsel gelişimi ele alınmıştır. Kesikli ve sürekli ölümlülük modelleri detaylandırılmış, hangi modelin çalışmaya uygun olduğu belirlenmiştir. Çalışmada baz alınan Lee-Carter modelinin yapısı, parametreleri ve tahmin yöntemleri detaylandırılmış; Tekil Değer Ayrıştırması, En Küçük Kareler ve En Çok Olabilirlik yöntemleri karşılaştırılmıştır. Modelin zamana bağlı faktörü (k_t) için Rasgele Yürüyüş Süreci, ARIMA ve ARFIMA gibi zaman serisi model parametreleri hesaplanmış, ARFIMA'nın uzun bellek özelliği sayesinde ölümlülük verilerindeki dinamik yapıyı yakalama avantajı vurgulanmıştır. Model performans ölçütleri kullanılarak ARFIMA diğer zaman serisi modelleri ile karşılaştırılmıştır ve uygun model olarak ARFIMA seçilmiştir.
Özet (Çeviri)
In this study, the Lee-Carter model is applied to model the mortality structure of Turkey and to generate projections for the future. Mortality rates are analyzed based on annual population data, disaggregated by age and sex, for the period 2009–2023. The purpose, scope, and significance of the research are initially explained, followed by a review of the historical development of mortality modeling approaches as well as demographic and actuarial studies in the literature. Both discrete and continuous mortality models are discussed, and the most appropriate model for this study is identified. The structure, parameters, and estimation methods of the Lee-Carter model, employed in this study, are elaborated, and Singular Value Decomposition, Least Squares, and Maximum Likelihood methods are compared. For the time-dependent factor (k_t) of the model, parameters of Random Walk processes, ARIMA, and ARFIMA time series models are calculated, with the long-memory property of ARFIMA emphasized for its advantage in capturing the dynamic structure of mortality data. Model performance is evaluated using selection criteria, and ARFIMA is determined as the most suitable model among the considered time series approaches.
Benzer Tezler
- Mortality modelling with renewal process and optimal hedging strategy under basis risk
Ölümlülüğün yenileme süreci ile modellenmesi ve baz riski altında optimal korunma stratejisinin bulunması
SELİN ÖZEN
Doktora
İngilizce
2020
Aktüerya BilimleriHacettepe ÜniversitesiAktüerya Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞAHAP KASIRGA YILDIRAK
- Pilotların uçuş sırasında yaşadıkları medikal olayların değerlendirilmesi
Evaluation of medical events experienced by pilots during flight
YONCA GÜL AYDIN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Hava ve Uzay HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiHava ve Uzay Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERDİNÇ ERCAN
- Tarım sigortalarında dolu riskinin kümelenmesi ve toplam hasar dağılımının Hızlı Fourier Dönüşümü ile belirlenmesi
Clustering of heal risk and determination of aggregate loss distribution by Fast Fourier Transform in agricultural insurance
VELİ KISA
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Aktüerya BilimleriHacettepe ÜniversitesiAktüerya Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ŞAHAP KASIRGA YILDIRAK
- Türk sigorta şirketlerinde mali yeterlilik
Financial sufficiency of Turkish insurance companies
MUSTAFA ÖZGÜR GÜNKUT
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
SigortacılıkMarmara ÜniversitesiSigortacılık Ana Bilim Dalı
PROF.DR. MÜNEVVER ÇETİN
- Betonların elektromanyetik sinyal zayıflatma seviyelerinin incelenmesi: enkaz altı yaşam belirtilerinin radar ile tespitine yönelik deneysel çalışma ve prototip geliştirme
Investigation of electromagnetic signal attenuation levels in concrete: experimental study and prototype development for radar-based detection of life signs beneath rubble
ABDÜLKERİM KHVELED
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Elektrik ve Elektronik MühendisliğiMersin ÜniversitesiElektrik-Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞEVKET DEMİRCİ