Üretken yapay zeka modelleri kullanılmasındaki etik sorunlar ve kullanıcı görüşlerinin değerlendirilmesi
Ethical problems in the use of generative artificial intelligence models and evaluation of user opinions
- Tez No: 989280
- Danışmanlar: DOÇ. DR. NURSEL YALÇIN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Bilim ve Teknoloji, Science and Technology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Bilişim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Adli Bilişim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Günümüz teknolojisinde üretken yapay zeka modelleri önemli bir yer tutmaktadır. Hayatımıza giren her yeni teknolojide olduğu gibi üretken yapay zeka teknolojilerinin de sunduğu faydalar ve fırsatlar yadsınamaz derecede kolaylık ve verimlilik sağlamaktadır. Ancak kullanım alanları genişledikçe bu teknolojinin etik ve siber sorunlarından da bahsetmek bir zorunluluk haline gelmektedir. Bu teknoloji, bireylerin günlük yaşamına ve çeşitli mesleki alanlara önemli katkılar sağlasa da telif hakkı ihlali, intihal, dezenformasyon, kişisel veri gizliliğinin ihlali, ön yargılar, manipülasyon, dolandırıcılık ve kötü amaçlı yazılım üretimi gibi çok sayıda etik riski de barındırmaktadır. Bu çalışmada üretken yapay zeka modellerinin kullanım alanları, hukuki boyutu, etik ve siber güvenlik sorunları ele alınmıştır. Etik ve siber güvenlik sorunları ele alınırken kullanıcı görüşlerine dayanarak bir inceleme yapılmıştır. Araştırma kapsamında, ChatGPT modeli örnek alınarak bir anket çalışması yürütülmüş ve 298 katılımcının görüşleri toplanmıştır. Toplanan veriler, cinsiyet, yaş, eğitim durumu ve meslek grubu demografik değişkenlerine göre analiz edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre üretken yapay zeka modeli kullanıcılarının, ChatGPT'nin yeteneklerini ve fonksiyonel özelliklerini genel olarak olumlu değerlendirdiği sonucuna varılmıştır. Ayrıca ChatGPT'nin etik ve siber güvenlik sorunlarının çeşitli riskler barındırdığını da çoğunlukla fark ettikleri tespit edilmiştir. Cinsiyet, yaş, eğitim düzeyi ve meslek grubu demografik değişkenlere göre yapılan karşılaştırmalarda farklılıklar gözlemlenmiştir. Modelin yeteneklerine ilişkin algıların cinsiyet ve yaş gruplarına göre değişebildiği ancak etik ve güvenlik konularındaki farkındalığın bu değişkenlerden büyük ölçüde bağımsız olduğu ortaya konulmuştur. Elde edilen bulgular, üretken yapay zeka teknolojilerinin hem potansiyel faydalar sunduğunu hem de dikkatli ve bilinçli kullanılmadığında çeşitli etik sorunlara yol açabileceğini göstermektedir. Bu çalışmada, üretken yapay zeka modellerinin kullanımıyla ortaya çıkan etik sorunların en aza indirilmesi için kullanıcıların bilinçlendirilmesi, yasal düzenlemelerin oluşturulması önerilerek teknoloji geliştiriciler ve yasa koyucular için yol gösterici önemli çıkarımlar sunulmaktadır.
Özet (Çeviri)
Generative artificial intelligence models occupy an important place in today's technology. As with every new technology that enters our lives, the benefits and opportunities offered by generative artificial intelligence technologies provide undeniable convenience and efficiency. However, as their areas of application expand, it becomes imperative to address the ethical and cyber issues associated with this technology. Although this technology makes important contributions to individuals' daily lives and various professional fields, it also carries numerous ethical risks, such as copyright infringement, plagiarism, disinformation, violation of personal data privacy, bias, manipulation, fraud, and the production of malicious software. This study examines the areas of application, legal aspects, ethical and cyber security issues of generative artificial intelligence models. While addressing ethical and cyber security issues, an analysis was conducted based on user opinions. As part of the research, a survey was conducted using the ChatGPT model as an example and the opinions of 298 participants were collected. The collected data was analyzed according to demographic variables such as gender, age, education level, and occupational group. The findings revealed that users of generative artificial intelligence models generally evaluate ChatGPT's capabilities and functional features positively. In addition, it has been found that they are mostly aware that ChatGPT's ethical and cybersecurity issues pose various risks. Differences were observed in comparisons based on demographic variables such as gender, age, education level, and occupational group. It was found that perceptions of the model's capabilities may vary by gender and age group, but awareness of ethical and security issues is largely independent of these variables. The findings show that generative artificial intelligence technologies offer potential benefits but can also lead to various ethical issues if not used carefully and consciously. This study provides important insights for technology developers and policymakers, recommending user awareness and the creation of legal regulations to minimize the ethical issues arising from the use of generative artificial intelligence models.
Benzer Tezler
- Kentsel katılım mekanizması olarak dijital ve geleneksel verinin birlikte çalışabilirliği üzerine bir model denemesi, Esenyurt ilçesi kamusal alanları
A model experiment on interoperability of digital and traditional data as an urban participation mechanism, public areas of Esenyurt district
MELİKE AKKAYA
Doktora
Türkçe
2024
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZLEM ÖZÇEVİK
- Fake news classification using machine learning and deep learning approaches
Makine öğrenimi ve derin öğrenme yaklaşımlarını kullanarak sahte haber sınıflandırması
SAJA ABDULHALEEM MAHMOOD AL-OBAIDI
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolGazi ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ TUBA ÇAĞLIKANTAR
- Üretken yapay zekâ kullanımı ile öneri sistemi geliştirilmesi
Development of a recommender system using generative artificial intelligence
OZAN İŞİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Endüstri ve Endüstri MühendisliğiBursa Uludağ ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TÜLİN İNKAYA
- Üretken yapay zeka destekli yazılım performans testlerinin hazırlanması ve analizlerinin yapılması
Preparation and analysis of generative artificial intelligence-supported software performance tests
BURAK TUZLUTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolOstim Teknik ÜniversitesiYazılım Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT ŞİMŞEK
- Üretken yapay zekâ eğitiminde telif haklarının korunması
Protection of copyright in generative artificial intelligence training
ZEYNEP ASLI ÖZKAN
Doktora
Türkçe
2026
HukukGalatasaray ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FÜLÜRYA YUSUFOĞLU BİLGİN