Hatay ilinde pamuk çeşitleri üzerinde yaprak pireleri [Empoasca decipiens (paoli) ve Asymmetrasca decedens (paoli) (hemiptera: cicadellidae)]'nin popülasyon yoğunluğunun bitkinin fenolojik dönemlerine göre belirlenmesi
Determination of the population density of leafhoppers [Empoasca decipiens (paoli) and Asymmetrasca decedens (paoli) (hemiptera: cicadellidae)] on cotton varieties at different phenological stages in Hatay province
- Tez No: 989348
- Danışmanlar: PROF. DR. NİHAT DEMİREL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı, Hatay ilindeki farklı pamuk çeşitlerinde, Empoasca decipiens (Paoli) ve Asymmetrasca decedens (Paoli) (Hemiptera: Cicadellidae) yaprakpireleri türlerinin popülasyon yoğunluğu ile mevsimsel dalgalanma eğilimlerinin, pamuk bitkisinin fenolojik gelişim evreleri ve farklı pamuk çeşitlerinin yaprak tüylenme düzeyleriyle ilişkili olarak belirlenmesidir. Bu amaç doğrultusunda, her iki türün popülasyon dinamikleri pamuk tarlalarında iki yıl boyunca atrap örneklemeleriyle izlenmiştir. 2023 yılında Altınözü, Reyhanlı ve Antakya ilçelerinde bulunan dokuz pamuk tarlasında; 2024 yılında ise Kumlu, Altınözü, Kırıkhan, Reyhanlı ve Antakya ilçelerinde yer alan toplam 50 pamuk tarlasında örnekleme yapılmıştır. Elde edilen bulgular, E. decipiens ve A. decedens türlerinin popülasyon dalgalanmalarının pamuk bitkisinin fenolojik gelişim dönemleriyle güçlü bir uyum içinde olduğunu ortaya koymuştur. Popülasyon yoğunlukları çiçeklenme başlangıcında belirgin şekilde artmış, en yüksek düzeylerine koza oluşumu ve koza gelişimi dönemlerinde ulaşmıştır. Yıllar arası karşılaştırmada, 2024 yılında kaydedilen toplam 719.905 bireyin, 2023 yılında belirlenen 16.125 bireye göre çok daha yüksek olduğu ve bu farkın, çevresel koşullar, bitki gelişimi ve daha geniş örnekleme kapsamıyla ilişkili olduğu anlaşılmıştır. Pamuk çeşitleri arasında yaprak tüylülük düzeyine göre önemli farklılıklar gözlenmiştir. Yaprakları tüysüz (ARMADA) ve az tüylü (MAY455) pamuk çeşitleri, daha yüksek popülasyon yoğunluklarını desteklediği görülmüştür. Buna karşılık, yaprakları tüylü (BA1010) ve orta derecede tüylü (BA911) pamuk çeşitlerde popülasyonlar belirgin şekilde daha düşük seyretmiştir. Yaprak yüzeyindeki tüy yoğunluğu, yıldız veya bezeli trikomlar ve epidermis yapısı gibi morfolojik özelliklerin yaprakpirelerinin beslenme, hareket ve ovipozisyon davranışlarını doğrudan etkilediği belirlenmiştir. Sonuç olarak, çalışma koza gelişimi döneminin ekonomik zarar açısından en kritik dönem olduğunu ortaya koymakta ve fenoloji temelli entegre zararlı yönetiminin önemini vurgulamaktadır. Çeşide özgü izleme stratejilerinin uygulanması, koza gelişim döneminde ekonomik zarar eşiğine dayalı müdahalelerin yapılması ve bölge koşullarına uygun morfolojik özelliklere sahip pamuk çeşitlerinin seçilmesi, Hatay bölgesinde sürdürülebilir pamuk üretimi için büyük önem taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
The purpose of this study was to determine the population density and seasonal fluctuation patterns of the leafhopper species Empoasca decipiens (Paoli) and Asymmetrasca decedens (Paoli) (Hemiptera: Cicadellidae) on different cotton varieties in Hatay Province, Türkiye, in relation to the phenological growth stages of the cotton plant and the leaf pubescence levels of different cotton cultivars. To achieve this, the population dynamics of both species were monitored over two consecutive years using sweep-net sampling in cotton fields. In 2023, sampling was carried out in nine cotton fields located in the Altınözü, Reyhanlı, and Antakya districts, whereas in 2024 the survey was expanded to 50 cotton fields distributed across the Kumlu, Altınözü, Kırıkhan, Reyhanlı, and Antakya districts. The results demonstrated that population fluctuations of E. decipiens and A. decedens were strongly synchronized with the phenological development of cotton. Densities increased markedly during the onset of flowering and reached peak levels during boll formation and boll growth. A year-to-year comparison revealed a substantial rise in total population size in 2024 (719,905 individuals) compared with 2023 (16,125 individuals), likely due to environmental conditions, plant growth characteristics, and broader sampling coverage. Significant variations in population density were observed among cotton cultivars grouped by leaf pubescence level. Hairless leaves (ARMADA) and slightly hairy leaves (MAY455) cultivars observed to support higher pest densities, whereas hairy leaves (BA1010) and moderately hairy leaves (BA911) cultivars exhibited lower population levels. Leaf morphological traits, such as trichome density, glandular or stellate trichomes, and epidermal structures were found to directly influence feeding, movement, and oviposition behavior of leafhoppers. Overall, this study identifies the boll development period as the most critical stage for potential economic damage and underscores the importance of phenology-based integrated pest management (IPM). Cultivar-specific monitoring, economic-threshold-based decision-making during boll development, and the selection of regionally adapted cultivars with advantageous morphological traits are essential for sustainable cotton production in Hatay province.
Benzer Tezler
- Hatay ilinde pamuk çeşitleri üzerinde pamuk bitki tahtakuruları, Lygus Spp. (Hemıptera: Mırıdae)'nin popülasyon yoğunluğunun bitkinin fenolojik dönemlerine göre belirlenmesi
Determination of the population density of cotton plant bugs Lygus Spp. (Hemiptera: Miridae) on cotton varieties at different phenological stages in Hatay province
BATUHAN UZGAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
ZiraatHatay Mustafa Kemal ÜniversitesiBitki Koruma Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NİHAT DEMİREL
- Hatay ilinde üretimi yapılan pamuk tohumu küspelerinin besin madde içerikleri ve Gossypol düzeylerinin belirlenmesi
Determination of nutrient content and Gossypol level of cotton seed cake produced in Hatay region
AKIN USTAOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
ZiraatMustafa Kemal ÜniversitesiZootekni Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. ŞERAFETTİN KAYA
- Yağlı tohumlar ve bitkisel yağ sektörünün finansal analizi: Hatay ilinde bir uygulama
The financial analysis of oil seeds and vegetable oil sector: An application on Hatay
ONUR CENK ERGÜVEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
İşletmeMustafa Kemal Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SONGÜL KAKİLLİ ACARAVCI
- Adana ilinde pamuk tarımı ve Adana Hacı Sabancı Organize Sanayi Bölgesindeki tekstil fabrikaları
The cotton agricultureand the textile factories in Adana Haci Sabanci organized industrial area
TAYFUN YILMAZ