Azerbaycan Türklerinin kahramanlık destanları üzerinde çatışma odaklı bir inceleme
A conflict-focused study on the heroic epics of Azerbaijani Turks
- Tez No: 989430
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET AÇA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk Halk Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İnsanın varoluş mücadelesi dünyaya adım attığı andan itibaren başlar. Bu varoluş mücadelesi çatışmayla birlikte çok daha çetrefilli bir hale bürünür. Yorucu, yıpratıcı, hatta zaman zaman yok edici olabilen çatışma, arzu edilen bir durum olmamakla birlikte kaçınılmazdır. Çatışmalar olumsuz sonuçlara yol açtıkları kadar olumlu sonuçlara da neden olabilmektedirler. Çatışma, zihni uyanıklığa, aklı ise pratikliğe ve gelişmeye zorlar. Çatışmanın gelişmeyi de getirdiği düşünüldüğünde, insan gerçek manada çatışma sayesinde gelişme göstermiştir. İnsanın düşünce, inanç, algı ve çeşitli temel ihtiyaçlar üzerinden oluşturmuş olduğu eylemler aynı zamanda dünya görüşünü de şekillendirmiştir. İnsan yaşadıklarını aktarmak veya vakit geçirmek için gerçekleştirdiği eylemlere dahi anlam yükleme eğiliminde olmuştur. İnsanların anlayışı, gerçekleştirmiş oldukları eylemlerde, sözlerinde, duyuş ve düşünüşlerinde yansımasını bulur. İnsanın ihtiyacına göre şekillenen ve ortaya çıkan anlatılar da mücadelenin ve çatışmanın yer aldığı görülmektedir. Bu nedenle destanları inceleyen veya yorumlayan araştırmacının, destanların çatışma ve mücadeleden meydana geldiğini bilmesi gerekmektedir. Araştırmacının destanı, onu meydana getiren toplumun dünya görüşünden, tarihinden ve kültürel şartlarından yola çıkarak yorumlaması gerekmektedir. Toplum zaman içerisinde yaşadıklarını nesiller boyu aktarmış, çeşitli aktarıcılar destanı kendi yaşadıkları çağa göre anlatmışlardır. Belirli kahramanlar toplum hafızasında yer edinmiş, bu kahramanlar sonraki yıllarda oluşan destan metinlerinde de yer almışlardır. Sınırlı bir coğrafyaya sıkışmayan, göçle birlikte geniş sahalarda yaşayan Türkler zaman içerisinde Azerbaycan coğrafyasına yerleşmiştir. Azerbaycan sahası Türk destanları ise Türklerin farklı coğrafyalarda yaşamasından dolayı diğer destanlarla arasında farklılık görülmektedir. Azerbaycan Türklerinin kahramanlık destanları, içerisinde epik bir anlayışı barındırmakla birlikte aynı zamanda sosyo-politik özellikler de göstermektedir. Destanlarda toplum yaşamı, düşünme yapısı ve halkın yaşamı yer almaktadır. Yapılan çalışmada belirtilen hususlar çerçevesinde Azerbaycan sahasından on beş kahramanlık destanı çatışma odaklı bir anlayışla incelenmiştir. Destan metinleri yazılı kaynaklardan tespit edilmiş olup yöntem olarak yorumlayıcı bir yaklaşım benimsenmiştir. Bu çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden yararlanılmıştır. Yapılan çalışmada Azerbaycan Türklerinin kahramanlık destanları içerisinde yer alan çatışmalar çeşitli başlıklar altında incelenerek belirli sorulara cevaplar aranmıştır.
Özet (Çeviri)
Man's struggle for existence begins from the moment he steps into the world. This struggle for existence becomes much more complicated with conflict. Conflict, which can be exhausting, corrosive and even destructive at times, is inevitable, although not desirable. Conflict can lead to positive as well as negative outcomes. Conflict forces the mind to be alert and the intellect to be practical and develop. Considering that conflict also brings development, it is through conflict that man has truly developed. The actions that human beings have formed through thought, belief, perception and various basic needs have also shaped their worldview. Human beings have tended to attribute meaning even to the actions they perform to transfer their experiences or to pass the time. People's understanding finds its reflection in their actions, words, feelings and thoughts. It is seen that struggle and conflict take place in narratives that are shaped and emerged according to human needs. For this reason, the researcher who examines or interprets epics should know that epics are composed of conflict and struggle. The researcher needs to interpret the epic based on the worldview, history and cultural conditions of the society that created it. The society has transmitted what it has experienced over time for generations, and various transmitters have narrated the epic according to the age they lived in. Certain heroes have taken place in the memory of the society, and these heroes have also taken place in the epic texts formed in the following years. Turks, who were not confined to a limited geography and lived in large areas with migration, settled in Azerbaijan geography over time. Azerbaijan field Turkish epics differ from other epics due to the fact that Turks live in different geographies. The heroic epics of Azerbaijani Turks, while containing an epic understanding, also show socio-political features. Social life, thinking structure and the life of the people are included in the epics. Within the framework of the issues mentioned in the study, fifteen heroic epics from the Azerbaijan field were analyzed with a conflict-oriented approach. Epic texts were identified from written sources and an interpretive approach was adopted as a method. Qualitative research methods were utilized in this study. In the study, the conflicts in the heroic epics of Azerbaijan Turks were analyzed under various headings and answers to certain questions were sought.
Benzer Tezler
- Köroğlu Destanı (Azerbaycan varyantı) inceleme-metin
Başlık çevirisi yok
GÜLŞEN SEYHAN
Doktora
Türkçe
1990
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul ÜniversitesiEski Türk Dili Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUHARREM ERGİN
- Azerbaycan halk hikâyelerinin Monomit Kuramı bağlamında incelenmesi
Analysis of Azerbaijani folk tales in the context of Monomite Theory
GÜLSEMİN KOTANCI
Doktora
Türkçe
2023
Türk Dili ve EdebiyatıArdahan ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERDOĞAN ALTINKAYNAK
- Sabir Rüstemhanlı - Edebî kişiliği ve romanlarında millî tavır
Sabir Rusetmkhanli his literary identity and national manner in his novels
GULNAR HÜSEYNOVA
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Türk Dili ve EdebiyatıEge ÜniversitesiTürk Dünyası Edebiyatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ EROL
- Kerem ile Aslı hikâyesi eş metinlerinde Jung'un dört arketipi
The four archetypes of Jung in Kerem ile Aslı's stories variants
BAHRİYE KALKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Halk Bilimi (Folklor)Hitit ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ATİYE NAZLI
- Bâbek İsyanı ve Abbâsîler açısından sonuçları
Babak rebellion and its results from the perspective of Abbasids
HOULIH MEHDI ZAIN ALABDEN