Yetişkin bireylerin sağlık okuryazarlığı düzeyinin ölçülmesi: Osmaniye il örneği
Measuring the health literacy levels of adult individuals: The case of Osmaniye province
- Tez No: 989841
- Danışmanlar: DOÇ. DR. TARIK SEMİZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sağlık Kurumları Yönetimi, Sağlık Yönetimi, Health Care Management, Healthcare Management
- Anahtar Kelimeler: Sağlık okuryazarlığı, yetişkin bireyler, TSOY-32, halk sağlığı, sosyodemografik faktörler, Health literacy, adult individuals, TSOY-32, public health, sociodemographic factors
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Bakırçay Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu araştırma, yetişkin bireylerin sağlık okuryazarlığı düzeylerini belirlemek ve sağlık okuryazarlığının sosyodemografik özellikler ile sağlık hizmeti kullanımına ilişkin bazı değişkenlerle ilişkisini incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Gereç ve Yöntem: Araştırma, tanımlayıcı ve kesitsel bir nitelik taşımaktadır. Araştırmanın evrenini, Osmaniye il merkezinde yaşayan 18 yaş ve üzeri yetişkin bireyler oluşturmuştur. Araştırmada kolayda örnekleme yöntemi kullanılarak 355 kişiden veri toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak demografik bilgi formu ve Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (TSOY-32) kullanılmıştır. Veriler 2025 yılı Mart-Haziran aylarında online anket tekniğiyle toplanmıştır. Elde edilen veriler IBM Statistical Package for the Social Sciences-SPSS 26.0 paket programı ile analiz edilmiş; tanımlayıcı istatistiklerin yanı sıra değişkenler arası ilişkileri incelemek için non-parametrik testler kullanılmıştır. Bulgular: Araştırmaya katılan bireylerin sağlık okuryazarlığı düzeylerinin genel olarak düşük düzeyde olduğunu (5 üzerinden 1.9) göstermiştir. Cinsiyet değişkenine göre kadınların sağlık okuryazarlığı puan ortalamalarının erkeklere göre anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Medeni durum, eğitim durumu, çalışma durumu, istihdam durumu, sosyal güvence türü ve tercih edilen sağlık kuruluşu değişkenlerine göre sağlık okuryazarlığı puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır (p>0.05). Buna karşın, randevu bilgisi kaynağı ve sağlık durumunu takip etme sıklığına göre anlamlı farklılıklar elde edilmiştir (p<0.05); özellikle randevu bilgisine internet üzerinden ulaşan ve sağlık durumunu daha düzenli (özellikle her gün) takip eden bireylerin sağlık okuryazarlığı puanlarının daha yüksek olduğu görülmüştür. Sonuç: Bu araştırma, örneklem grubunda sağlık okuryazarlığı düzeyinin geliştirilmeye açık olduğunu ve özellikle erkekler, sağlık durumunu düzenli olarak takip etmeyenler ile randevu ve sağlık bilgilerine dolaylı kaynaklar aracılığıyla erişen bireylerin gelişim gereksinimi daha belirgin olan gruplar arasında yer aldığını ortaya koymaktadır. Sağlık okuryazarlığını artırmaya yönelik eğitimlerin planlanması sürecinde, dijital randevu sistemlerinin etkin kullanımının desteklenmesi, düzenli sağlık takibinin teşvik edilmesi ve hedefe yönelik eğitim stratejilerinin geliştirilmesinin dikkate alınması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Aim: This study was conducted to determine the health literacy levels of adults and to examine the relationship between health literacy and sociodemographic characteristics and some variables related to healthcare utilization. Materials and Methods: The study is descriptive and cross-sectional in nature. The study population consisted of adults aged 18 and over living in the city center of Osmaniye. Data were collected from 355 individuals using a convenience sampling method. A demographic information form and the Turkish Health Literacy Scale (TSOY-32) were used as data collection tools. Data were collected via an online survey between March and June 2025. The obtained data were analyzed using the IBM Statistical Package for the Social Sciences-SPSS 26.0 program. In addition to descriptive statistics, nonparametric tests were used to examine the relationships between variables. Results: The findings indicated that the overall health literacy level of the participants was low, with a mean score of 1.9 out of 5. A statistically significant difference was observed in health literacy scores according to gender, with women demonstrating significantly higher mean scores than men (p<0.05). No statistically significant differences in health literacy scores were found with respect to marital status, educational level, employment status, occupational status, type of social security, or preferred healthcare institution (p>0.05). In contrast, significant differences were identified based on the source of appointment information and the frequency of health status monitoring (p<0.05). Specifically, individuals who accessed appointment information via the internet and those who monitored their health status more regularly, particularly on a daily basis, exhibited higher health literacy scores. Conclusion: This study demonstrates that the health literacy level of the sample group is open to improvement and that male individuals, those who do not regularly monitor their health status, and individuals who access appointment and health-related information through indirect sources constitute groups with more pronounced developmental needs. In planning educational interventions aimed at improving health literacy, it is recommended to support the effective use of digital appointment systems, encourage regular health monitoring behaviors, and develop targeted educational strategies tailored to specific population groups.
Benzer Tezler
- Yetişkin kadın tüketicilerde besin etiketi okuma alışkanlıkları ve alerjen bilgi düzeyinin saptanması
Determination of nutrition label reading habits and allergen knowledge level of adult female consumers
FATMA GÜL
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Beslenme ve DiyetetikHacettepe ÜniversitesiToplu Beslenme Sistemleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DERYA DİKMEN
- Ağız sağlığı okuryazarlığının periodontal sağlık üzerine etkisi
The impact of oral health literacy on periodontal health
NAZLI GÜL KINOĞLU CANPOLAT
Doktora
Türkçe
2025
Diş HekimliğiBiruni ÜniversitesiPeriodontoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BURCU KARADUMAN
- Yetişkin bireylerin sürdürülebilir gıda okuryazarlığı, sağlıklı beslenme davranışları ve alışkanlıkları ile antropometrik ölçümler arasındaki ilişkinin incelenmesi
A study on the association between sustainable food literacy, healthy eating behaviors and habits, and anthropometric measurements among adults
CANSU BAĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Beslenme ve DiyetetikLokman Hekim ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYHAN DAĞ
- Yetişkinlerde beslenme okuryazarlığı değerlendirme anketinin Türkçe'ye uyarlanması: Geçerlik-güvenirlik çalışması
Nutrition literacy in adults adaptation of the assessment questionnaire to Turkish: Validity-reliability study
MERVE YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Beslenme ve DiyetetikBaşkent ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜL KIZILTAN
PROF. DR. MEHTAP AKÇİL OK
- Bariatrik cerrahi geçirmiş hastaların gıda okuryazarlığı ve gıda etiketi okuma alışkanlıklarının belirlenmesi
Determination of food literacy and food label reading habits of patients with bariatric surgery
TUĞBA DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Beslenme ve Diyetetikİstanbul Okan ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYLİN SEYLAM KÜŞÜMLER