Türkiye'deki mülteci erkeklerin Suriye iç savaşında maruz bırakıldıkları şiddetin iyilik hallerine etkisi: Karma desen araştırması
The impact of violence on the well-being of refugee men living in Türkiye who experienced the Syrian civil war: A mixed-methods study
- Tez No: 989842
- Danışmanlar: PROF. DR. ORHAN KOÇAK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sosyal Hizmet, Social Work
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sosyal Hizmet Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışma, Suriyeli erkek mültecilerin çatışma ortamlarında maruz bırakıldıkları şiddetin; sosyal problem çözme becerileri, sosyal ilişkileri ve yaşam doyumu üzerinden iyilik hallerine etkisini karma yöntemle incelemeyi amaçlamaktadır. Yöntem: Bu çalışma, nicel araştırma yöntemi ile nitel araştırma yönteminin birlikte kullanıldığı karma araştırma yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Nicel araştırmanın örneklemini, kartopu örnekleme yöntemi ile ulaşılan 25 - 45 yaş aralığındaki 500 Suriyeli erkek mülteci oluşturmaktadır. Nicel araştırma için, Savaş Travmasına Maruz Kalma Ölçeği, Sosyal İlişkiler Ölçeği, Sosyal Problem Çözme Envanteri-Kısa Form ve Yaşam Doyumu Ölçeği kullanılmıştır. Nicel verilerin analiz sürecinde, doğrulayıcı faktör analizi, fark analizleri, korelasyon analizi ve aracılık analizi tekniklerinden yararlanılmış; değerlendirmeler SPSS 25, SPSS PROCESS makrosu ve AMOS 24 programları aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Nitel araştırmada ise amaçlı örnekleme yöntemi kullanılarak İstanbul, Adana ve Gaziantep'te yaşayan çatışmalarla bağlantılı şiddet maruziyeti bulunan 14 Suriyeli erkek mülteci örneklemi oluşturulmuştur. Nitel araştırma için, araştırmacı tarafından oluşturulan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Nitel verilerin analizinde görüşmeler kodlanarak analiz edilmiş; değerlendirmeler MAXQDA 24 programı aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Bulgular ve Sonuç: Nicel verilerin bulguları, katılımcıların ortalama yaşam doyumu puanının 2,18 ve çatışmalarla bağlantılı şiddete maruz kalma puanının 1,61 olarak belirlendiğini göstermiştir. Bulgular, şiddete maruz kalmanın yaşam doyumu, aile ve arkadaşlık ilişkilerini negatif ve anlamlı yönde; probleme olumlu yönelimi ise pozitif ve anlamlı yönde etkilediğini tespit etmiştir. Ayrıca, probleme olumlu yönelim ile aile ve arkadaşlık ilişkilerinin yaşam doyumunu pozitif ve anlamlı yönde doğrudan etkilediği görülmüştür. Aracılık analizleri, şiddete maruz kalmanın yaşam doyumu üzerindeki direkt negatif etkisinin, probleme olumlu yönelim aracılık etkisiyle pozitif yönlü baskılayıcı bir aracı rolü gösterdiğini ortaya koymuştur; bu, travmanın aynı zamanda bireyin problem çözme kapasitesini tetikleyerek olumsuz etkiyi baskıladığına işaret etmektedir. Buna ek olarak şiddete maruz kalmanın yaşam doyumu üzerindeki etkisinde aile ve arkadaşlık ilişkilerinin de kısmi aracı rolüne sahip olduğu bulunmuştur. Bu sonuçlar, şiddetin yaşam doyumunu düşürdüğünü, ancak sosyal destek (aile/arkadaş) ve bilişsel dayanıklılık (probleme olumlu yönelim) mekanizmalarının bu olumsuz etkiye karşı koruyucu bir rol oynadığını göstermektedir. Nitel verilerin analizi sonucunda altı (6) tema ve on üç (13) alt tema belirlenmiştir. Bu temalar, Suriyeli erkek mültecilerin savaş öncesi yaşamlarından başlayarak çatışma dönemindeki şiddet maruziyetlerini, göç süreçlerini, şiddet sonrası sosyal ilişkilerini, Türkiye'de karşılaştıkları sosyal sorunları ve baş etme stratejileri ile gelecek kaygı ve planlarını kapsamaktadır. Çalışma; bu temalar altında, katılımcıların savaş sırasında gözaltı, işkence ve yakın kayıpları gibi ağır şiddet deneyimlerine maruz kalmaları ve savaş ortamında birçok zorlukla mücadele etmelerinin yanı sıra, göç yolculuğunda da şiddet maruziyetinin devam ettiğini ortaya koymuştur. Göç sonrası Türkiye'de ise ırkçılık, ayrımcılığa maruz kalma, dil bariyeri, işsizlik, maddi sıkıntılar ve yasal statü belirsizliği gibi yeni zorluklar gündeme gelmiş; katılımcıların karşılaştıkları sorunlarla ilgili farklı başa çıkma stratejileri benimsedikleri tespit edilmiştir. Bu koşullar, sosyal ilişkilerin kırılmasına neden olmuş; birçok kişi, aile ve arkadaş çevresiyle bağlarının zayıfladığını veya yaşadıklarını paylaşamadıklarını belirtmiştir. Elde edilen bulgular, Suriyeli erkek mültecilerin maruz bırakıldıkları şiddetin iyilik hallerini yalnızca geçmiş bir travma olarak değil, aynı zamanda içinde bulundukları sosyal ve ekonomik koşulları da kapsayan çok boyutlu bir süreç olarak etkilediğini göstermektedir. Bu bağlamda, ekolojik sistem kuramı ve dayanıklılık yaklaşımı ışığında sosyal destek ağlarının güçlendirilmesi ve problem çözme becerilerinin artırılması, mültecilerin genel psikososyal uyumlarını geliştirmede kritik bir rol oynayacaktır.
Özet (Çeviri)
Objective: This study aims to examine, using a mixed-methods approach, the impact of Syrian male refugees' exposure to violence during the conflict on their well-being through social problem-solving skills, social relationships, and life satisfaction.. Method: This study was conducted using a mixed-methods research design that integrates quantitative and qualitative research methods. The quantitative sample consisted of 500 Syrian refugee men aged between 25 and 45, reached through snowball sampling. For the quantitative component, the War Trauma Exposure Scale, Social Relationships Scale, Social Problem-Solving Inventory–Short Form, and Life Satisfaction Scale were applied During the analysis of quantitative data, confirmatory factor analysis, difference analyses, correlation analysis, and mediation analysis techniques were utilized; analyses were conducted using SPSS 25, the SPSS PROCESS macro, and AMOS 24. For the qualitative component, a purposive sampling method was used to form a sample of 14 Syrian refugee men with exposure to conflict-related violence, residing in Istanbul, Adana, and Gaziantep. A semi-structured interview form developed by the researcher was used for data collection. Qualitative data were analyzed through coding of interview transcripts, and analyses were conducted using MAXQDA 24. Findings and Conclusion: The quantitative findings indicated that the participants' mean life satisfaction score was 2.18, while their conflict-related violence exposure score was 1.61. The results established that exposure to violence significantly and negatively affected life satisfaction as well as family and friendship relationships, while significantly and positively affecting positive problem orientation. Furthermore, both positive problem orientation and family and friendship relationships were found to have a direct, significant, and positive effect on life satisfaction. Mediation analyses revealed that the direct negative effect of violence exposure on life satisfaction demonstrated a positive suppressor mediating role through positive problem orientation; this suggests that trauma simultaneously triggers individuals' problem-solving capacity, thereby suppressing its negative impact. Additionally, family and friendship relationships were found to have a partial mediating role in the effect of violence exposure on life satisfaction. These results indicate that while violence decreases life satisfaction, social support (family and friends) and cognitive resilience (positive problem orientation) mechanisms play a protective role against this negative effect. The analysis of the qualitative data resulted in six (6) themes and thirteen (13) sub-themes. These themes encompassed Syrian male refugees' pre-war lives, their exposure to violence and struggles during the conflict, their migration processes, post-violence social relationships, social problems encountered in Türkiye, coping strategies, and future concerns and plans. Within these themes, the study demonstrated that participants not only experienced severe forms of violence during the war, including detention, torture, and the loss of close relatives, but also that exposure to violence persisted during the migration journey, alongside their struggles with multiple challenges in the war context. Following migration to Türkiye, new challenges emerged, such as racism, discrimination, language barriers, unemployment, financial difficulties, and uncertainty regarding legal status; It was found that participants adopted various coping strategies in response to the problems they encountered. These conditions led to the fragmentation of social relationships, with many participants reporting that their ties with family and friends weakened or that they were unable to share their experiences. The findings indicate that the violence experienced by Syrian male refugees affects their well-being not only as a past traumatic event but also as a multidimensional process encompassing their current social and economic conditions. In this context, strengthening social support networks and enhancing problem-solving skills, in light of Ecological Systems Theory and the Resilience Approach, will play a critical role in improving refugees' overall psychosocial adjustment
Benzer Tezler
- Yerel kapsayıcı politika ve uygulamaların Suriye kökenli göçmenlerin sosyal uyumu üzerindeki etkisi: Zeytinburnu örneği
The effect of local inclusive policies and practices on the social cohesion of Syria origin immigrants: The case of Zeytinburnu
PAPATYA BOSTANCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLDEN ERKUT
- The role of host-country policies in preventing violence against women from a human security perspective: The case of Syrian women refugees in Jordan and Turkey
İnsani güvenlik perspektifi açısından kadına karşı şiddeti önlenmede ev sahibi ülke politikalarının rolü: Ürdün ve Türkiye'de Suriyeli mülteciler örneği
NOUR ABZAKH
Doktora
İngilizce
2023
Uluslararası İlişkilerMarmara ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM MAZLUM
- Suriyeli göçmen ergenlerin dayanıklılık özelliklerinin incelenmesi
An examination of the resilience characteristics of Syrian refugee adolescents
SEVGİ TUNAY AYTEKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
PsikolojiEge ÜniversitesiGelişim Psikolojisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYSUN DOĞAN
- Türkiye'deki Suriyeli kadın mülteciler üzerine yapılan akademik çalışmalara ilişkin bir değerlendirme
An evaluation of academic studies on Syrian women refugees in Turkey
AYLİN DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Siyasal BilimlerUşak ÜniversitesiKamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İNCİ AKSU KARGIN
- Suriyeli mülteci kadınların sosyal aktivitelere katılımı: İzmir örneği
The participation of Syrian refugee women in social activities: The case of İzmir
FİGEN TARAKÇIOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
SosyolojiEge ÜniversitesiKadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. MELTEM ÇİÇEKLİOĞLU