İbrahim Gazi'nin hikâyeleri üzerine dil incelemesi (Giriş-inceleme-metin-dizin)
A linguistic analysis of stories panned by Ibrahim Gazi (Introduction-analysis-text-index)
- Tez No: 990047
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AHMET TURAN TÜRK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Dil bilgisi-aktarma cümlesi, Dil bilgisi-fiil, Dil bilgisi-sıfat, Dil bilgisi-zarf, Tatar Türkçesi, Grammar-reporting clause, Grammar-adjective, Grammar-adverb
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
13. yüzyılda Altın Orda Devleti döneminde güçlenen Tatar kimliği, devletin dağılmasıyla Kazan, Kırım ve Astrahan hanlıkları aracılığıyla varlığını sürdürmüştür. 16. yüzyıldan itibaren Rus egemenliğine giren Tatarlar, tüm siyasal değişimlere rağmen kültürel ve etnik kimliklerini korumuşlardır. Tatar Türkçesi ise Kıpçak grubu içinde yer alan, ses ve yapı özellikleriyle özgün bir Türk lehçesidir. Tatar Türkçesi üzerine dil incelemesi yapılan bu çalışmada metin olarak Tatar hikâyeleri yazan İbrahim Gazi'nin Kanatlanır Çak (1979) isimli kitapta yer alan ''Ḳızıl Tomannar Artında, Gayӗpsӗz Gayӗplӗler, Dürtev, Bӗr Ӗt, Bӗr Ḳız hem Min ve Bӗrsӗ Öyge Taşıy Bӗrsӗ Öyden Taşıy'' isimli hikâyeleri seçilmiştir. Çalışma İnceleme, Metin ve Dizin olmak üzere üç bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın girişinde Tatar Türkleri, Tatar Türkçesi, İbrahim Gazi'in Hayatı ve Eserleri hakkında bilgi verildikten sonra, Dil İncelemesi yapılmıştır. Dil İncelemesi, Ses Bilgisi ve Biçim Bilgisi olmak üzere iki başlık altında incelenmiştir. Metin bölümü Transkripsiyon ve Türkiye Türkçesine Aktarma biçiminde iki başlık altında ele alınmış, Türkiye Türkçesine aktarma sırasında mümkün olduğunca Tatar Türkçesinin özellikleri korunmaya çalışılmıştır. Dizin bölümü ise Söz Dizini ve Özel İsim Dizini olmak üzere iki başlık altında değerlendirilmiştir. Söz Dizini ve Özel İsim Dizininde geçen sözlerin sıklıkları madde başının altında köşeli parantez içerisinde verilmiştir. Tezin sonunda ise tüm bu çalışmaların neticesinde ulaşılan çıkarımlar paylaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
Tatar identity, which gained strength during the 13th century under the rule of the Golden Horde, continued its existence through the Kazan, Crimean, and Astrakhan Khanates following the dissolution of the state. From the 16th century onwards, Tatars came under Russian rule but managed to preserve their cultural and ethnic identity despite all political transformations. Tatar Turkish, which belongs to the Kipchak branch of Turkic languages, bears distinctive characteristics in terms of phonetic structure, vocabulary, and historical development. In this study, which presents a linguistic analysis of Tatar Turkish, we selected the stories“Ḳızıl Tomannar Artında,”“Gayӗpsӗz Gayӗplӗler,”“Dürtev,”“Bӗr Ӗt, Bӗr Ḳız hem Min”and“Bӗrsӗ Öyge Taşıy Bӗrsӗ Öyden Taşıy”from İbrahim Gazi's 1979 book Kanatlanır Çak as our text corpus. The study consists of three main parts: Analysis, Text, and Index. In the introduction, information is provided on the Tatar Turks, Tatar Turkish, and the life and works of İbrahim Gazi. This is followed by a linguistic analysis, which is divided into two main sections: Phonology and Morphology. The Text section is examined under two subheadings: Transcription and Translation into Türkiye Turkish. During the translation process, the features of Tatar Turkish were preserved as much as possible. The Index section is evaluated under two headings: Lexical Index and Proper Noun Index. The frequency of the words in the indices is indicated in square brackets under each headword. At the end of the thesis, the conclusions reached as a result of all these events are shared.
Benzer Tezler
- Bosna Hersek Gazi Hüsrev Bey Kütüphanesi 1069 Nr. mecmuada yer alan manzum dinî hikâyeler (Metin-inceleme-sözlük-dizin)
Verse religious stories in the journal No.1069 at Bosnia and Herzegovina Gazi Husrev Bey Library (Text-investigation-dictionary-index)
MAHMUT BEYDİLLİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Türk Dili ve EdebiyatıAtatürk ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEVDA ÖNAL KILIÇ
- Hatiboğlu Muhammed'in Ferahnâme adlı eserinde zarfların metinbilim ve anlambilim açısından incelenmesi (Bosna nüshası)
Analyzing adjectives in the work of Ferahnâme by Hatiboglu Muhammed (Introduction-analysis-text-dictionary) (Between pages 1b-45b)
ESRA DURSUNLAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Türk Dili ve EdebiyatıKarabük ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NİMET KARA KÜTÜKÇÜ
- Âşık Erol Ergani'nin hayatı,sanatı ve şiirleri ve hikayeleri
Aşik Erol Ergani' s life his art,poets and stories
ERCAN DEMİRTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiTürk Edebiyatı Bölümü
DOÇ. DR. İBRAHİM DİLEK
- Türk edebiyatında Tûtî-nâme hikâyeleri (inceleme-tenkitli metin)
Parrot story in Turkish literature
İBRAHİM SONA
Doktora
Türkçe
2012
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HATİCE AYNUR
