Üniversite öğrencilerinde dijital bağımlılığın siber insani değerler ve dijital iyi oluş üzerine etkisi
The effect of digital addiction on cyber human values and digital well-being among university students
- Tez No: 990048
- Danışmanlar: PROF. DR. GAMZE SART
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Eğitim ve Öğretim, Psychology, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Davranışsal bağımlılık, Psikolojik iyi oluş, Sayısal bağımlılık, Siber insani değerler, Behavioral addiction, Psychological well being, Digital addiction, Cyber human values
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, üniversite öğrencilerinde dijital bağımlılığın siber insani değerler ve dijital iyi oluş üzerindeki etkisini incelemektir. Çalışma, dijital çağda bireylerin teknolojiyle kurdukları ilişkinin yalnızca davranışsal değil, aynı zamanda etik ve psikolojik yönlerini ortaya koymayı hedeflemiştir. Araştırma nicel yöntemle ve ilişkisel tarama modeliyle yürütülmüştür. Veriler, Türkiye'nin farklı üniversitelerinde öğrenim gören 503 üniversite öğrencisinden çevrim içi anket yoluyla toplanmıştır. Veri toplama araçları olarak Dijital Bağımlılık Ölçeği, Siber İnsani Değerler Ölçeği (i-Değer Ölçeği) ve Dijital İyi Oluş Hali Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistiklerin yanı sıra, grup farklılıklarını belirlemek amacıyla Mann-Whitney U testi ve Kruskal-Wallis testi uygulanmıştır. Değişkenler arası ilişkilerin ortaya çıkarılması için ise korelasyon analizi ve yapısal eşitlik modellemesi (YEM) tekniklerinden yararlanılmıştır. Araştırmada kullanılan ölçeklerin yapı geçerliliği ve güvenirliğini test etmek amacıyla önce Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA), ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular, dijital bağımlılık ile hem siber insani değerler hem de dijital iyi oluş arasında negatif yönlü anlamlı ilişkiler bulunduğunu göstermiştir. Dijital bağımlılık düzeyi yükseldikçe bireylerin çevrim içi ortamlarda saygı, dürüstlük, hoşgörü ve dayanışma gibi insani değerlere dayalı davranışları azalmış; dijital tatmin, güvenli-sorumlu kullanım ve dijital refah düzeyleri düşmüştür. Cinsiyet, yaş, eğitim düzeyi, sosyoekonomik durum, internet kullanım süresi ve sosyal medya hesap sayısına göre anlamlı farklılıklar belirlenmiştir. Sonuç olarak, dijital bağımlılığın yalnızca bireysel bir alışkanlık değil, insani değerleri ve iyi oluş düzeyini etkileyen çok boyutlu bir olgu olduğu görülmüştür. Bulgular, dijital farkındalık ve etik değer temelli rehberlik programlarının geliştirilmesinin gerekliliğini vurgulamaktadır. Bu kapsamda, üniversite öğrencilerinde dijital bağımlılığın azaltılmasına yönelik psikoeğitim, farkındalık ve dijital etik temelli rehberlik uygulamalarının geliştirilmesi önerilmektedir. Ayrıca, siber insani değerleri güçlendiren ve dijital iyi oluşu destekleyen eğitim içeriklerinin dijital bağımlılığın önlenmesinde koruyucu bir rol üstlenebileceği öngörülmektedir.
Özet (Çeviri)
The purpose of this study was to examine the effect of digital addiction on cyber human values and digital well-being among university students. The research aimed to reveal not only the behavioral but also the ethical and psychological dimensions of individuals' relationships with technology in the digital age. Conducted through a quantitative approach and correlational survey model, data were collected via online questionnaires from 503 university students studying at various universities across Türkiye. The Digital Addiction Scale, Cyber Human Values Scale (i-Values Scale), and Digital Well-Being Scale were used as data collection tools. In addition to descriptive statistics, Mann Whitney U and Kruskal–Wallis tests were applied to identify group differences, while correlation analysis and structural equation modeling (SEM) were used to explore relationships among variables. To assess the construct validity and reliability of the measurement tools, Exploratory Factor Analysis (EFA) was first conducted, followed by Confirmatory Factor Analysis (CFA). Findings revealed significant negative correlations between digital addiction and both cyber human values and digital well-being. As digital addiction levels increased, individuals' online behaviors based on respect, honesty, tolerance, and solidarity decreased, while their levels of digital satisfaction, safe and responsible digital behavior, and digital wellness declined. Significant differences were also found according to gender, age, education level, socioeconomic status, internet use duration, and number of social media accounts. Overall, the study demonstrated that digital addiction is not merely an individual habit but a multidimensional phenomenon affecting both human values and well being. The findings highlight the necessity of developing guidance programs grounded in digital awareness and ethical values. Accordingly, psychoeducational, awareness raising, and digital ethics based guidance interventions are recommended to reduce digital addiction among university students. Furthermore, educational content that strengthens cyber human values and supports digital well-being is expected to serve a protective role in preventing digital addiction.
Benzer Tezler
- Üniversite öğrencilerinde internet ve sosyal medya bağımlılığı ile çocukluk çağı travmaları, siber dissosiyasyon ve travma sonrası büyüme arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between internet and social media addiction and childhood trauma, cyber dissociation and posttraumatic growth in university students
ÇAĞLA PINAR SEVİNÇ YALÇIN
Doktora
Türkçe
2022
Adli Tıpİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaSosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERDİNÇ ÖZTÜRK
- Ünı̇versı̇te öğrencı̇lerı̇nde sı̇ber zorbalık mağdurı̇yetı̇nı̇n profı̇llerı̇
Profiles of cyberbullying victimization among university students
HİLAL RÜMEYSA KARA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimErzincan Binali Yıldırım ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MURAT AĞIRKAN
- Tıp fakültesi öğrencilerinde dijital bağımlılık düzeylerinin ilişkilerde siber saldırganlık üzerine etkisi
Başlık çevirisi yok
ASLI KARABULUT
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Adli TıpManisa Celal Bayar ÜniversitesiAdli Tıp Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. VOLKAN ZEYBEK
- Bir üniversitede öğrencilerin siber flört istismarına maruziyetlerinin benlik saygısına etkisi ve akıllı telefon bağımlılığının aracı rolü
The effect of students' exposure to cyber dating abuse on self-esteem at a university and the mediating role of smartphone addiction
SENA OKTEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Halk SağlığıAnkara ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DENİZ ODABAŞ
- Sağlık yönetimi öğrencilerinin dijital vatandaşlık düzeyleri ile dijital veri güvenliği farkındalığı arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between digital citizenship levels of health management students and awareness of digital data security
ŞEVVAL ÇİSİL CAJUSTE
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Sağlık YönetimiSivas Cumhuriyet ÜniversitesiSağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HATİCE ULUSOY