Orta-ağır düzeyde otizm spektrum bozukluğu olan bir çocuğa sosyal beceri öğretiminde uygun ve uygun olmayan davranış örnekleriyle öğretimin etkileri
The effects of cool versus not cool in teaching social skills to a child with moderate to severe autism spectrum disorder
- Tez No: 990069
- Danışmanlar: PROF. DR. ŞERİFE YÜCESOY ÖZKAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Uygun ve Uygun Olmayan Davranış Örnekleriyle Öğretim, Otizm Spektrum Bozukluğu, Sosyal Beceriler, Cool Versus Not Cool, Autism Spectrum Disorder, Social Skills
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Özel Eğitim Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu araştırmada uygun ve uygun olmayan davranış örnekleriyle öğretimin sosyal beceriler üzerindeki etkililiği incelenmiştir. Bu kapsamda uygun ve uygun olmayan davranış örnekleriyle öğretimin, orta-ağır düzeyde otizm spektrum bozukluğu olan bir çocuğun sosyal becerileri (selamlaşma, teşekkür etme ve yardım isteme) edinmesinde ve müdahale sonra erdikten sonra korumasında etkili olup olmadığı incelenmiştir. Araştırmada ayrıca Türkiye'de görece yeni bir uygulama olarak uygun ve uygun olmayan davranış örnekleriyle öğretimin öğretmen adaylarının görüşlerine dayalı olarak kabul edilebilir bir uygulama olup olmadığı sorusuna yanıt aranmıştır. Yöntem: Araştırmada uygun ve uygun olmayan davranış örnekleriyle etkisini belirlemek amacıyla tek-denekli deneysel araştırma yöntemlerinden davranışlar arası çoklu başlama deseni kullanılmıştır. Araştırmanın bağımlı değişkenleri selamlaşma, teşekkür etme ve yardım isteme becerileri iken bağımsız değişkeni uygun ve uygun olmayan davranış örnekleriyle öğretimdir. Araştırma, orta-ağır düzeyde otizm spektrum bozukluğu tanısı almış altı yaşında bir erkek çocuk ile yürütülmüştür. Araştırmanın deney süreci; başlama düzeyi, müdahale ve izleme oturumlarından oluşmuştur. İzleme oturumları müdahale oturumları tamamlandıktan sonra birinci ve ikinci haftalarda gerçekleştirilmiştir. Araştırmada her evre ve her davranış için tüm oturumların en az %30'unda gözlemciler arası güvenirlik ve uygulama güvenirliği verisi toplanmış, her iki güvenirlik verisi de yüksek düzeyde bulunmuştur. Araştırmada öğretmen adaylarından, müdahalenin kabul edilebilirliğine ilişkin sosyal geçerlik verileri toplanmıştır. Bulgular: Araştırmanın bulguları uygun ve uygun olmayan davranış örnekleriyle öğretimin orta-ağır düzeyde otizm spektrum bozukluğu olan bir çocuğa selamlaşma, teşekkür etme ve yardım isteme becerilerinin kazandırılmasında ve bu becerilerin müdahale oturumları sona erdikten birinci ve ikinci hafta sonrasında korunmasında etkili olduğunu göstermektedir. Öğretmen adaylarının görüşlerine göre uygun ve uygun olmayan davranış örnekleriyle öğretimin sosyal geçerlik bulguları olumlu yöndedir. Sonuç ve Öneriler: Uygun ve uygun olmayan davranış örnekleri ile öğretim yönteminin orta düzeyde OSB olan bir çocuğa sosyal becerilerin kazandırılmasında etkili olduğu belirlenmiştir. Bu nedenle uygun ve uygun olmayan davranış örnekleri ile öğretim yönteminin sınıf ortamlarında kullanılması ve gelecek araştırmalarda farklı OSB düzeyine sahip olan farklı katılımcılarla çalışılması önerilebilmektedir.
Özet (Çeviri)
Purpose: In this study, the effectiveness of the cool versus not cool on social skills (greeting, thanking, and asking for help) was examined. The study seeks to answer the following questions: Is cool versus not cool effective in the acquisition and maintenance of social skills (e.g., making eye contact, greeting, waiting for turn) in a child with moderate to severe autism apectrum disorder (ASD) and, as a new intervention in Turkey, is cool versus not cool an acceptable intervention for pre-service teachers? Method: The study used a multiple baseline across behaviors design, which is one of the single-case experimental research methods to test the efficacy of cool versus not cool. The dependent variables were greeting, thanking, and asking for help. The independent variable was the cool versus not cool. The participant of the study was a 6- year-old male child diagnosed with moderate to severe ASD. The experimental procedure consisted of baseline, intervention, and maintenance sessions. The maintenance sessions were conducted in the first, second, and fourth weeks after the intervention. In the study, interobserver agreement and procedural fidelity data were collected in at least 30% of all sessions for each phase and behavior. Both interobserver agreement and procedural fidelity were found high. In addition, social validity data were collected from pre-service teachers using the Intervention Rating Profile. Results: The findings indicate that cool versus not cool is effective in fostering the acquisition and maintenance of greeting, thanking, and asking for help skills in a child with moderate to severe ASD. Additionally, pre-service teachers find the cool versus not cool is an acceptable intervention. Conclusion and Suggestions: It was determined that the cool versus not cool is effective in teaching social skills to a child with moderate to severe ASD. Therefore, it is recommended that this intervention can be used in classrooms and that future research can be replicated the study to increase the external validity.
Benzer Tezler
- Otizm spektrum bozukluğuna eşlik eden kaçıngan kısıtlı yiyecek alım bozukluğunda ebeveyn faktörlerinin etkisinin incelenmesi
Examining the role of parental factors in avoidant/restrictive food intake disorder comorbid with autism spectrum disorder
BEYZA DEVELİ KARACA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
PsikiyatriManisa Celal Bayar ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYLİN DENİZ UZUN ÇAKIR
- Orta-ağır düzeyde otizm spektrum bozukluğu olan yetişkin bireylerin annelerinin çocuklarının eğitim yaşantısına ve eğitim sonrasına ilişkin görüş ve önerileri
Opinions and suggestions of mothers of adult with moderate-to-severe autism spectrum disorder regarding their children's educational life and post education
GAMZE CANİKLİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ OKTAY SARI
- Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarda demir ve ferritin düzeylerinin klinik belirtilerle ilişkisi
The relationship between iron and ferritin levels and clinical symptoms in children with autism spectrum disorders
SERKAN GÜNEŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2016
PsikiyatriMersin ÜniversitesiÇocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZALP EKİNCİ
- Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarda duyu profili, uyku problemleri ve davranış sorunları ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between sensory profile, sleeping problems and behavior problems in children with autism spectrum disorder
FATMA ÖZER ARİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
PsikiyatriAydın Adnan Menderes ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SİBELNUR AVCİL
- Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarda beslenme alışkanlıkları ve uyku durumları arasındaki ilişkinin incelenmesi
İnvestigation of relationship between feding habits with relationship of dormant state in children with autism spectrum disorders
HASAN DAĞDEVİREN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
PsikolojiÜsküdar ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CUMHUR TAŞ