Okul öncesi çocukların sosyal beceri düzeyleri ile ekran bağımlılığı arasındaki ilişki: Ebeveynlerin teknoloji ihmalinin aracılık rolünün incelenmesi
The relationship between preschool Children's social skill levels and screen addiction: An examination of the mediating role of parental technology neglect
- Tez No: 990254
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MAHMUT POLATCAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karabük Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, sosyal beceri eğitim programının 48–84 ay arası çocukların sosyal becerileri ve ekran bağımlılığı üzerindeki etkisinde ebeveyn teknoloji ihmallerinin düzenleyici rolünü incelemektir. Alanyazında sosyal beceriler, ekran bağımlılığı ve ebeveyn teknoloji ihmali arasındaki ikili ilişkilerin incelendiği çalışmalar yer almakla birlikte, ebeveyn teknoloji ihmallerinin düzenleyici değişken olarak ele alındığı çalışmalara sınırlı düzeyde rastlanmaktadır. Bu nedenle çalışmada ebeveyn teknoloji ihmali, sosyal beceriler ve ekran bağımlılığı arasındaki ilişkide düzenleyici bir değişken olarak ele alınmıştır. Araştırma iki aşamadan oluşmaktadır. İlk aşamada, ebeveynlerin teknoloji ihmali düzeyini ölçmeye yönelik bir ölçeğin bulunmaması nedeniyle ölçek geliştirme süreci yürütülmüştür. Ebeveynlerin teknoloji ihmal düzeylerini belirlemeye yönelik geliştirilen ölçek 28 madde ve 4 boyuttan oluşmaktadır. Boyutlar:“Ebeveynlerin Çocuklarına Ekran Açma Nedenleri”,“Ekranın Çocuk Üzerindeki Etkileri”,“Ebeveynlerin Ödüllendirme ve Destekleyici Yaklaşımları”ve“Ebeveynlerin Kontrol ve Yönlendirme Davranışları”olarak belirlenmiştir. Ölçeğin genel güvenirliği değerlendirildiğinde Cronbach's Alpha katsayısının .800 olduğu görülmektedir. Bu bulgu, ölçeğin yüksek düzeyde bir iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, maddelere ait düzeltilmiş madde-toplam korelasyonlarının .229 ile .654 aralığında yer alması, ölçeğin homojen bir yapı sergilediğini ve her bir maddenin ölçülmek istenen yapıyı anlamlı biçimde temsil ettiğini ortaya koymaktadır. İkinci aşamada, 7 okul öncesi eğitim kurumundan 151'i deney, 157'si kontrol grubunda olmak üzere toplam 308 çocuk çalışmaya dahil edilmiştir. Çocuklara yönelik12 hafta süren paket sosyal beceri eğitimi kapsamında çocukların ilişki kurma, duyguları yönetme, problem çözme ve dürtü kontrolü gibi becerilerinin geliştirilmesi hedeflenmiştir. Eğitim sürecinde ebeveynlere de toplam dört defa ve üçer hafta aralıklarla dijital psikoeğitim yöntemi ile ihmal, teknolojik ihmal, teknoloji ihmali ile çocuk gelişimi arasındaki ilişki ve dijital ebeveynlik konularında bilgilendirme sağlanmıştır. Araştırma sonunda kontrol grubunda anlamlı bir değişim gözlenmezken, deney grubunda sosyal becerilerin arttığı, yıkıcı davranışların ve ebeveynlerin teknolojik ihmal davranışlarının azaldığı saptanmıştır. Sosyal beceriler ile ekran kullanımı arasında negatif yönlü bir ilişki belirlenmiş, ebeveyn teknoloji ihmalinin, ekran bağımlılığını azaltmada önemli bir düzenleyici faktör olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
The purpose of this study is to examine the moderating role of parental technology neglect in the effect of a social skills training program on the social skills and screen addiction of children aged 48–84 months. While studies examining the bidirectional relationships between social skills, screen addiction, and parental technology neglect exist in the literature, studies treating parental technology neglect as a moderating variable are limited. Therefore, parental technology neglect was treated as a moderating variable in the relationship between social skills and screen addiction in this study. The research consists of two stages. In the first stage, since there was no existing scale to measure parents' level of technology neglect, a scale development process was carried out. The scale developed to determine parents' level of technology neglect consists of 28 items and 4 dimensions. The dimensions were determined as“Parents' Reasons for Allowing Their Children to Use Screens,”“Effects of Screens on Children,”“Parents' Rewarding and Supportive Approaches,”and“Parents' Control and Guiding Behaviors.”When the overall reliability of the scale was evaluated, Cronbach's Alpha coefficient was found to be .800. This finding indicates that the scale has a high level of internal consistency. Furthermore, the fact that the corrected item-total correlations for the items range from .229 to .654 shows that the scale has a homogeneous structure and that each item meaningfully represents the structure to be measured. In the second stage, a total of 308 children from 7 preschool education institutions were included in the study, with 151 in the experimental group and 157 in the control group. The 12-week package social skills training program for children aimed to develop their skills in establishing relationships, managing emotions, problem solving, and impulse control. During the training process, parents were also provided with information on neglect, technological neglect, the relationship between technological neglect and child development, and digital parenting through a digital psychoeducation method a total of four times at three-week intervals. At the end of the study, no significant change was observed in the control group, while in the experimental group, an increase in social skills and a decrease in destructive behaviors and parents' technological neglect behaviors were observed. A negative relationship was found between social skills and screen use, and it was concluded that parental technological neglect is an important regulatory factor in reducing screen addiction.
Benzer Tezler
- 60-72 aylık çocukların medya araçları kullanımı ile yaratıcılık düzeyleri ve sosyal becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between media tools use, creativity levels and social skills of 60-72 months children
BÜŞRA GÜZEL DURNA
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimBursa Uludağ ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ELVAN ŞAHİN ZETEROĞLU
- Çalışan ve çalışmayan annelerin okul öncesi dönemi çocuklarının sosyal beceri düzeylerinin ve ekran maruziyetinin incelenmesi
The examination of social skills levels and screen exposure of preschool children of working and non-working mothers
NİDANUR KABA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Psikolojiİstanbul Topkapı ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖZDE GÜNDOĞDU MEYDANERİ
- Dil bozukluğu olan okul öncesi çocuklarda akran ilişkileri ile duygu düzenleme, sosyal beceriler ve problem davranışlar arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between peer relationships and emotion regulation, social skills, and problem behaviors in preschool children with language disorder
ZEYNEP YILMAZ DEMİRAY
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
PsikiyatriSivas Cumhuriyet ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF ABANOZ
- Kardeşi olan ve olmayan çocukların sosyal ve psikosomatik açıdan değerlendirilmesi
Social and psychosomatic evaluation of children with and without siblings
ÖZLEM ÖZDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve Öğretimİstanbul Gelişim ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EBRU KOLSAL
- Okul öncesi dönem 48-72 aylık çocukların dijital medya ekranını problemli kullanımlarının ve sosyal becerilerinin incelenmesi
Examination of problematic use of digital media screen and social skills of preschool period 48-72 months-old children
BÜŞRA BAKIRCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimDokuz Eylül ÜniversitesiTemel Bilimler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DUYGU ÇETİNGÖZ