1917-1930 yılları arasında Rus Avangart film afişlerinde Sovyet montaj kuramının yansımaları
Reflections of Soviet montage theory in Russian Avant-Garde film posters between 1917 and 1930
- Tez No: 990253
- Danışmanlar: DOÇ. DR. YASEMİN KILINÇARSLAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İletişim Bilimleri, Communication Sciences
- Anahtar Kelimeler: Avangard sanat, Film afişleri, Rus sineması, Sovyetler Birliği, Avant-garde art, Film posters, Russian cinema, Soviet Union
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Uşak Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, 1917-1930 yılları arasında üretilen Rus Avangart film afişleri üzerinden Sovyet Montaj Kuramı'nın estetik ve ideolojik etkilerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın odaklandığı afişler, yalnızca film tanıtımı işlevi üstlenmekle kalmamış, aynı zamanda Bolşevik ideolojiyi ve sosyalist değerleri geniş kitlelere aktaran etkili propaganda araçları haline gelmiştir. Yapılan analizler, Sovyet Montaj Kuramı'nın yalnızca sinema sanatını değil, genel anlamda tüm görsel iletişim biçimlerini köklü bir şekilde dönüştürdüğünü göstermektedir. Özellikle film afişlerinde kullanılan montaj teknikleri, izleyicinin duygu ve düşünce dünyasında yeni anlam katmanları yaratmak amacıyla sistematik bir şekilde yapılandırılmıştır. Bu kapsamda incelenen 17 film afişi üzerinde gerçekleştirilen göstergebilimsel ve estetik çözümlemeler, montaj kuramının temel ilkelerinin bu görsellerde istikrarlı biçimde uygulandığını ortaya koymuştur. Afişlerde yer alan eğik çizgiler, çarpıcı renk kontrastları, geometrik formlar ve metin-görsel entegrasyonu gibi tasarım unsurları, yalnızca estetik bir düzen oluşturmakla kalmamış; aynı zamanda izleyicinin politik bilincini uyandırma amacı taşımıştır. Bu noktada, Sovyet Montaj Kuramı'nın“zıtlıkların çatışması”,“düşünsel montaj”ve“yeni anlamların üretimi”gibi temel kavramlarının afişlerde etkin bir ideolojik yönlendirme aracı olarak kullanıldığı dikkat çekmektedir. Renk kullanımına ilişkin analizler de Sovyet afişlerinde bilinçli tercihler yapıldığını göstermektedir. Özellikle siyah ve kırmızı renklerin baskın kullanımı, devrimci ruhu ve mücadele arzusunu temsil etmekte; sarı, turuncu ve mavi gibi tonlar ise geleceğe yönelik umut ve toplumsal dönüşüm ideallerini yansıtmaktadır. Afişlerde yer alan ikon, indeks ve semboller ise doğrudan politik ideallere referans vererek izleyicinin algısında güçlü bir duygusal yoğunluk yaratmaktadır. Örneğin, devrimci işçi figürleri, savaş gemisi imgeleri veya ipotek belgeleri gibi görsel göstergeler, kitleleri mevcut düzene karşı harekete geçmeye çağıran simgesel unsurlar olarak işlev görmüştür. Bu çerçevede değerlendirildiğinde, Sovyet sinema afişlerinin yalnızca pasif tanıtım malzemeleri olmadığı; aksine halkı ideolojik bir bilinç doğrultusunda yönlendiren, harekete geçiren ve yeni sosyalist toplum tahayyülüne ikna eden aktif görsel metinler olduğu anlaşılmaktadır. Sanat ve ideolojinin birbirine tamamen entegre olduğu bu dönemde, montaj teknikleri yalnızca estetik bir yenilik olarak kalmamış; aynı zamanda etkili bir politik müdahale biçimi haline gelmiştir. Sonuç olarak, Sovyet Montaj Kuramı, 20. yüzyıl görsel kültüründe radikal bir kırılma yaratmış; sinema sanatının yanı sıra afiş tasarımı ve propaganda teknikleri gibi pek çok alanda düşünsel bir devrimi tetiklemiştir. Bu çalışma, Sovyet sinema afişlerinin dönemin sosyal ve politik atmosferini hem estetik hem de ideolojik düzlemde başarıyla yansıttığını ortaya koymakta; ayrıca montaj estetiğinin sanat üretimini propaganda aracı haline getirmedeki dönüştürücü rolünü açık bir biçimde gözler önüne sermektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to evaluate the aesthetic and ideological impacts of Soviet Montage Theory through the lens of Russian Avant-Garde film posters produced between 1917 and 1930. The posters examined in this research not only served the function of film promotion but also operated as powerful propaganda tools, disseminating Bolshevik ideology and socialist values to broad audiences. The analyses conducted reveal that Soviet Montage Theory initiated a profound transformation not only within the realm of cinematic art but also across the wider spectrum of visual communication practices. Particularly within film posters, montage techniques were systematically employed to construct new layers of meaning within the emotional and intellectual worlds of the viewers. The semiotic and aesthetic analyses carried out on the 17 selected film posters demonstrate that the fundamental principles of montage theory were consistently applied throughout these visual compositions. Design elements such as diagonal lines, striking color contrasts, geometric forms, and the integration of text and image did not merely establish an aesthetic order; they also aimed to awaken political consciousness among the viewers. At this point, it becomes evident that key concepts of Soviet Montage Theory such as“the collision of opposites,”“intellectual montage,”and“the generation of new meanings”were actively utilized as tools of ideological guidance within the posters. The analysis of color usage also indicates a deliberate and conscious selection process in Soviet posters. While black and red were predominantly employed to symbolize revolutionary spirit and the desire for struggle, yellow, orange, and blue tones reflected themes of hope for the future and aspirations for societal transformation. Furthermore, the use of icons, indices, and symbols within these posters directly referenced political ideals, creating a powerful emotional resonance in the viewer's perception. For instance, revolutionary worker figures, images of battleships, and representations of mortgage documents functioned as symbolic elements calling the masses to action against the existing order. In this context, Soviet film posters should not be perceived as passive promotional materials; rather, they must be recognized as active visual texts designed to direct, mobilize, and persuade the masses toward the vision of a new socialist society. During this period, when art and ideology were deeply intertwined, montage techniques served not only as aesthetic innovations but also as effective instruments of political intervention. In conclusion, Soviet Montage Theory created a radical rupture within 20th-century visual culture, catalyzing an intellectual revolution that extended beyond cinematic arts to include poster design and propaganda techniques. This study reveals that Soviet film posters successfully reflected the social and political atmosphere of their era on both aesthetic and ideological levels, while also demonstrating the transformative role of montage aesthetics in turning artistic production into a vehicle for ideological dissemination.
Benzer Tezler
- Ermenistan'da yaşayan Türklerin tehciri
deportation of Turks living in Armenia
MUSA ALİYEV
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
DinOndokuz Mayıs Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KENAN AYAR
- Sadri Maksudi Arsal (hayatı-eserleri-fikirleri)
Başlık çevirisi yok
SERDAR ERKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2001
BiyografiDicle ÜniversitesiOrtaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. AHMET KANKAL
- 1930-1950 yılları arasında Sovyet çocuk edebiyatında çocuk tipleri ve ana motifler (A. P. Gaydar, L. A. Kassil ve V. P. Katayev'in seçilmiş uzun öykülerinde)
Children's types and main motifs in Soviet children's literature between 1930-1950 (In selected long stories by A. P. Gaydar, L. A. Kassil and V. P. Katayev)
JALE KARTAL
Doktora
Türkçe
2021
Batı Dilleri ve EdebiyatıAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiRus Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MÜRÜVVET ÖZLEM PARER
- Sovyetler Birliği Döneminde bale sanatının gelişimi
Development of the art ballet in the Soviet Union Era
KUZEY KIYICAN