Sosyal bilgiler öğretmenlerinin çevresel vatandaşlık eğitimine yönelik görüşlerinin incelenmesi
An examination of social studies teachers' perspectives on environmental citizenship education
- Tez No: 990279
- Danışmanlar: DOÇ. DR. UFUK SÖZCÜ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Çevresel Vatandaşlık, Çevresel Vatandaşlık Eğitimi, Sosyal Bilgiler Öğretmeni, Çevre Eğitimi, Vatandaşlık, Environmental Citizenship, Environmental Citizenship Education, Social Studies Teacher, Environmental Education, Citizenship
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Araştırmanın amacı, Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı ortaokullarda görev yapan sosyal bilgiler öğretmenlerinin çevresel vatandaşlık eğitimine yönelik görüşlerini incelemektir. Bu araştırma nitel araştırma desenlerinden durum çalışması modeline göre tasarlanmış ve veri toplamak için görüşme tekniği kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini, 2025-2026 eğitim öğretim yılında Millî Eğitim Bakanlığına bağlı ortaokullarda çalışan sosyal bilgiler öğretmenleri oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise kolayda örnekleme yöntemiyle belirlenen, Bolu, Sivas, Tekirdağ, Tokat, Trabzon ve Van illerinde bulunan ortaokullarda görev yapan sosyal bilgiler öğretmenleri oluşturmaktadır. Araştırma 14'ü kadın, 32'si erkek olmak üzere toplam 46 katılımcı üzerinde yürütülmüştür. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından hazırlanmış 11 sorudan oluşan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Görüşme formu Millî Eğitim Bakanlığı'ndan gerekli yasal izinler alındıktan sonra çevrimiçi olarak ve gönüllülük esasına bağlı kalınarak uygulanmıştır. Araştırmada elde edilen, birbirine benzeyen ve birbiriyle ilişkili olan veriler belirli kavramlar, tema ve kategoriler etrafında bir araya getirilerek içerik analizi ile betimlenmiştir. Belirlenen tema ve kategorilerin, geçerlik ve güvenirliğini sağlamak amacıyla alan uzmanına gönderilmiş alan uzmanının görüşleri doğrultusunda yeniden düzenlenerek araştırmanın bulguları ortaya çıkarılmıştır. Tema ve kategorileri açıklamak amacıyla katılımcıların cevaplarından doğrudan alıntılar yapılarak araştırmanın güvenirliği artırılmaya çalışılmıştır. Araştırma bulguları çevresel vatandaşlık eğitimi modeli çıktılarına göre sonuç bölümünde tartışılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre, sosyal bilgiler öğretmenlerinin çevresel vatandaşlık kavramını çevreye yönelik bilinç, duyarlılık ve eyleme geçebilme olarak tanımladıkları görülmektedir. Bununla birlikte çevresel vatandaşlık eğitimiyle ilgili görüşün ise daha sınırlı olduğu söylenebilir. Bu durumun oluşmasında çevresel vatandaşlık eğitiminin henüz yeni bir yaklaşım olması, doğrudan müfredat içeriğinin olmaması ve araştırmaların sınırlı olmasından kaynaklandığı söylenebilir. Ayrıca araştırmaların sınırlı olması nedeniyle çevresel vatandaşlık eğitiminin pedagojik alana uyarlanmasının zaman almasıyla ilgili olduğu sonucuna ulaşılabilir. Çevresel Vatandaşlık Eğitimi'nin Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı'nda yetersiz olduğu sonucuna varılabilir. Daha fazla ve doğrudan öğrenme çıktısına yer verilmesi ayrıca çevreyle ilgili öğrenme çıktılarının da güncellenmesi gerektiği söylenebilir. ÇVE'de farklı strateji, yöntem, teknik ve farklı kaynakların kullanımının çevre eğitiminin etkililiğini artıracağı ancak buna ek olarak çevrenin bir öğrenme alanı haline getirilmesinin de bireylerde çevre dostu bir yaşam biçiminin oluşumuna zemin hazırlayabileceği sonucuna ulaşılabilir. Bunun başarılması da eğitimin çevreden kopuk değil çevreyle etkileşim içinde, sınıfın dışına taşınarak çevrenin bir öğrenme alanı haline getirilerek çevre dostu bireylerin yetiştirilmesiyle mümkün olabileceği söylenebilir.
Özet (Çeviri)
The purpose of this study is to examine the views of social studies teachers working in middle schools affiliated with the Ministry of National Education regarding environmental citizenship education. This study was designed according to the case study model of qualitative research designs, and the interview technique was used to collect data. The population of the study consists of social studies teachers working in middle schools affiliated with the Ministry of National Education in the 2025-2026 academic year. The sample of the research consists of social studies teachers working in middle schools in the provinces of Bolu, Sivas, Tekirdağ, Tokat, Trabzon, and Van, determined by convenience sampling. The research was conducted on a total of 46 participants, 14 of whom were female and 32 were male. A semi-structured interview form consisting of 11 questions prepared by the researcher was used as the data collection tool. After obtaining the necessary legal permissions from the Ministry of National Education, the interview form was administered online on a voluntary basis. The data obtained in the study, which were similar and interrelated, were grouped around specific concepts, themes, and categories and described through content analysis. The identified themes and categories were revised in line with the opinions of the field expert to ensure their validity and reliability, and the findings of the study were revealed. In order to explain the themes and categories, direct quotations from the participants' responses were used to enhance the reliability of the research. The research findings were discussed in the conclusion section according to the outputs of the environmental citizenship education model. According to the results of the research, it was observed that social studies teachers defined the concept of environmental citizenship as awareness, sensitivity, and the ability to take action towards the environment. However, it can be said that the views on environmental citizenship education are more limited. This situation can be attributed to environmental citizenship education being a new approach, the lack of direct curriculum content, and the limited number of studies. Furthermore, due to the limited number of studies, it can be concluded that adapting environmental citizenship education to the pedagogical field takes time. It can be concluded that Environmental Citizenship Education is insufficient in the Social Studies Teaching Program and that this situation leads to negligence. It can be said that more and direct learning outcomes should be included and that learning outcomes related to the environment should also be updated. It can be concluded that the use of different strategies, methods, techniques, and resources in Environmental Citizenship Education will increase the effectiveness of environmental education. In addition, making the environment a learning space can also lay the groundwork for the formation of an environmentally friendly lifestyle in individuals. Achieving this can be possible by ensuring that education is not disconnected from the environment but interacts with it, by moving beyond the classroom and making the environment a learning space, and by raising environmentally friendly individuals.
Benzer Tezler
- Sosyal bilgiler öğretmenlerinin küresel vatandaşlık ve sosyal bilgiler dersinde küresel vatandaşlık eğitimine yönelik algı ve görüşleri
Perceptions and opinions of social studies teachers towards global citizenship education in global citizenship and social studies lesson
ALİ ÜNLÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Eğitim ve ÖğretimDumlupınar ÜniversitesiSosyal Bilgiler ve Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DÖNDÜ ÖZDEMİR ÖZDEN
- Sosyal bilgiler öğretmenlerinin meslek kimliğine ilişkin görüşleri
Opinions of social studies teachers on professional identity
VASFİ TUNCEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimBursa Uludağ ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABAMÜSLİM AKDEMİR
- İlköğretim okullarında çevresel vatandaşlık eğitimi
Environmental citizenship education in primary schools
DÖNDÜ ÖZDEMİR ÖZDEN
Doktora
Türkçe
2011
Eğitim ve ÖğretimMarmara Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CEMİL ÖZTÜRK
- Sosyal bilgiler dersinde etkinlik temelli öğretimin çevresel sorumlu vatandaşlık davranışlarına etkisinin incelenmesi
The effects of activity based teaching on the environmental responsible citizenship behaviors
SİNAN ÇİFTÇİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimAksaray Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ TAHSİN YILDIRIM