Alâeddin es-Semerkandî'nin Şerhu't-Te'vilât adlı eserinin tahkiki (Nisâ Sûresi 1-50. âyetler)
Research of Alâeddin es-Samerkandî's work called Şerhu't-Te'vilât (Surah an-Nisâ, verses 1-50)
- Tez No: 990283
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDURRAHMAN HARBİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İslâm medeniyetinin ilmî zenginliğinin bir parçası olan yazma eserlerin tespit edilerek gün yüzüne çıkarılması, kütüphane raflarından ilgili kişilerin istifadesine sunulması, yazma nüshaların tahkik edilerek aslî haline ulaşılmaya çalışılması, eserin tarihî ve ilmî değerinin ortaya çıkarılarak ilim dünyasına kazandırılması tahkik çalışmalarının temel amaçları arasında yer almaktadır. Bu düşünceden hareketle çalışmamızda, Alâeddîn es-Semerkandî'nin (ö. 539/1144) Şerhu't-Te'vîlât adlı eserinin Nisâ sûresi 1-50. âyetlerinin tahkiki yapılmıştır. Semerkandî, hocası Ebu'l-Muîn en-Nesefî'nin (ö. 508/1115) Ebû Mansûr el-Mâtürîdî'nin (ö. 333/944) Te'vîlâtü'l-Kur'ân'ına dair yaptığı ders mahiyetindeki açıklamalarını değerli bulmuş ve kaybolacağı endişesiyle Şerhu Te'vîlâti'l-Kur'ân'ı kaleme almıştır. Te'vîlâtü'l-Kur'ân'nın bilinen tek şerhi olan Şerhu't-Te'vîlât'ın günümüze ulaşan dokuz adet yazma nüshası mevcuttur. Bu nüshalardan Esad Efendi nüshasına ana metnin oluşturulmasında, Şehid Ali Paşa nüshasına da ana metnin kıyasında müracaat edilmiştir. Dört bölümden meydana gelen tezin birinci bölümünde müellifin hayatı, hocaları, talebeleri ve eserleri gibi müellifi tanımaya yönelik konular ele alınmıştır. İkinci bölümde Şerhu't-Te'vîlât'ın ismi, telif sebebi, kaynakları, özellikleri, metodu ve kaynak olarak kullanıldığı eserler gibi kitabı tanımaya dair konular araştırılmıştır. Üçüncü bölümde Şerhu't-Te'vîlât'ın yazma nüshaları, özellikleri ve ulaşılan nüshaların değerlendirilmesi ve tahkik metodu açıklanmıştır. Son bölümde ise tahkik edilen eserin Arapça metni yer almaktadır.
Özet (Çeviri)
One of the key components of the scientific richness of Islamic civilization is the identification and publication of handwritten works, their retrieval from library shelves for scholarly use, and making them accessible by preparing critical editions. These efforts aim to determine the historical and academic value of such works and to make them available to the scientific community. In this context, the subject of this thesis is the critical edition of the commentary Sharḥu't-Taʾwīlāt by Alāeddīn as-Samarqandī (d. 539/1144), specifically focusing on verses 1–50 of Sūrat an-Nisāʾ. As-Samarqandī was a student of Abū'l-Muʿīn an-Nasafī (d. 508/1115) and Abū Manṣūr al-Māturīdī (d. 333/944). His commentary Sharḥu't-Taʾwīlāt al-Qurʾān has long been considered lost or inaccessible, but this study confirms that parts of it still exist and can be critically edited. The study is based primarily on the Esad Efendi manuscript, with the Şehid Ali Paşa manuscript used for textual comparison. The thesis consists of four chapters. The first chapter examines the author's biography, including his teachers, students, and works, to better understand his scholarly identity. The second chapter explores the title Sharḥu't-Taʾwīlāt, the reasons behind the name, sources, characteristics, methodology, and works that have used it as a reference. The third chapter analyzes the manuscript copies of Sharḥu't-Taʾwīlāt, their features, and the critical method used to assess them. The final chapter presents the critically edited Arabic text of the selected section of the work.
Benzer Tezler
- Alâeddin es-Semerkandî'nin Şerhu't-Te'vilât adlı eserinin tahkiki (Fatiha Sûresi ve Bakara Sûresinin 24. ayetine kadar)
The critical edition of Aladdin Samarqandi's Sharhu't-Tawilat (Surah of Al-Fatihah and until the 24th verse of the Surah of Bakara)
TÜRKİ AHMET
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
DinDicle ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULLAH TEMİZKAN
- Alâeddin es-Semerkandî'nin Şerhu't-Te'vilât adlı eserinin tahkiki (Al-i İmrân Sûresinin 101. ayetinden sûrenin sonuna kadar)
Investigation of Alaaddin es-Samarkandî's work named Sharhu't-Te'vilât (from the 101st verse of Al-i İmrân Surah to the end of the surah)
SEFA ACA
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
DinRecep Tayyip Erdoğan ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDURRAHMAN HARBİ
- Alâeddîn es-Semerkandî'nin (ö. 539/1144) Şerhu't-Tevilât'ında Mâide Suresi tefsirinin tahkik ve incelemesi
The commentary on the chapter of al-Maidah in Sharh al-Ta'wilat by Ala al-Di̇n al-Samarqandi̇ (d. 539/1144): An analysis and verification
ZIKRA ADNAN IBRAHIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinKarabük ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. M. SAMİ ÇÖLLÜOĞLU
- Alâeddin es-Semerkandî'nin Şerhu't-Te'vîlât'ında Mu'tezile'ye yönelik eleştirileri
Alâeddin es-Semerkandî's criticism against Mu'tezile in Sharh al-Ta'wilat
MOHAMMED AHMED SHIHAB
- Alâeddin Ali B. Yahyâ es-Semerkandî'nin Bahrü'l-Ulûm isimli tefsirinin Kehf Sûresi tahkîki ve incelemesi
Tahkîki and analysis of the Surah al-Kahf of Alâeddin Ali B. Yahyâ al-Samarqandî's tafsir named Bahr al-Ulûm
YAVUZ ALBAYRAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DinÇankırı Karatekin ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BURHAN ÇONKOR