Alâeddîn es-Semerkandî'nin (ö. 539/1144) Şerhu't-Tevilât'ında Mâide Suresi tefsirinin tahkik ve incelemesi
The commentary on the chapter of al-Maidah in Sharh al-Ta'wilat by Ala al-Di̇n al-Samarqandi̇ (d. 539/1144): An analysis and verification
- Tez No: 993378
- Danışmanlar: DOÇ. DR. M. SAMİ ÇÖLLÜOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karabük Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tefsir Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Alâeddin es-Semerkandî'nin Şerhu't-Te'vîlât'ı, Mâtürîdî'nin Te'vîlât isimli tefsiri üzerine bir şerh olup çeşitli İslami ilimleri içeren bir kitaptır. Bir tefsir eseri olmakla birlikte, içerisinde fıkıh, âkâid, hadis, fıkıh usulü, Kur'ân ilimleri, dil ve tarih gibi çeşitli sahalarda bilgiler bulunmaktadır. Bu tez çalışması, Semerkandî'nin Şerhu't-Te'vîlât adlı eserinin tahkiki için bir model olarak değerlendirilmiş ve Mâtürîdî'nin Mâide Suresi'ni tefsirine Semerkandî tarafından yapılan şerhin tahkiki üzerine odaklanmıştır. Çalışma, İSAM tahkik kılavuzunun yöntemi uygulanarak ve beş el yazması nüsha esas alınarak yürütülmüştür. Ayrıca Semerkandî'nin üslubunu tespit etmek adına onun şerh metni, Mâtürîdî'nin Te'vîlât isimli eseriyle karşılaştırılmıştır. Bu çalışma giriş, iki bölüm ve sonuç ile tahkik ve fihrist ek bölümlerinden oluşmuştur. Birinci bölümde Semerkandî'nin hayatı ele alınmış; hocaları, talebeleri, eserleri ve ilmî hayatına değinilmiştir. Ayrıca Şerhu't-Te'vîlât adlı eseri, kaynakları ve muhtevası belirtilerek tanıtılmış; ardından Mâide Suresi şerhinde öne çıkan konulara ayrıntılı bir şekilde yer verilmiştir. İkinci bölümde araştırmanın tahkik yöntemi açıklanarak el yazması nüshaların detaylı tanıtımı yapılmıştır. Sonuç kısmında çalışmanın bulgularına değinildikten sonra ek bölümünde Semerkandî'nin Mâide Suresi tefsirine yazdığı şerhin tahkik metnine yer verilmiştir. Ardından müellifin şerhinde delil olarak kullandığı ayetlerin, hadis ve rivayetlerin; zikrettiği şahısların, yerlerin, kabile ve milletlerin, dinlerin, mezheplerin, cemaatlerin ve kitapların fihristi yer almıştır. Son olarak tefsir, fıkıh, kelam, hadis gibi çeşitli İslami ilimlere dair konu ve kavramların fihristi verilmiştir.
Özet (Çeviri)
Sharh al-Ta'wilat, a commentary on al-Maturidi's reknown work, al-Ta'wilat, is Ala al-din al-Samarqandi's book that includes different topics of Islamic sciences. Regarded as a work of interpretation (tafsir), it also contains information concerning a miscellany of disciplines such as jurisprudence (fiqh), Islamic belief (aqaid), hadith, jurisprudential methodology, Quranic sciences, language and history. It may be evaluated as a model for the verification of Sharh al-Ta'wilat, this research focuses particularly on the verification of his commentary on the Chapter of al-Maidah. Applying the methodology of the ISAM verification guide, the study scrutinises five manuscript copies. In order to determine al-Samarqandi's style, a comparison is made between his commentary and al-Ta'wilat. The present study consists of an introduction, two chapters, a conclusion and two appendices: a verification of the section of Sharh al-Ta'wilat which contains the Chapter of al-Maidah, and a section of indexes. The first chapter provides an account of al-Samarqandi's life, and then deals with his scholarly life by mentioning his teachers, students and works. Subsequently, Sharh al-Ta'wilat is introduced by specifying its sources and content, and then a discussion of the main issues highlighted in the commentary on the Chapter of al-Maidah is presented. In the second chapter, the verification methodology adopted by the research is explained, and the manuscript copies are spoken of. After stating the findings of the study in the conclusion, the appendices comprise of the verification part and a section of indexes. The indexes separately list the Qur'anic verses and hadiths cited by the author as evidence, personalities, clans, nations, sects, communities, places and religions mentioned in the book, and lastly the works referred.
Benzer Tezler
- Alâeddin es-Semerkandî'nin Şerhu't-Te'vilât adlı eserinin tahkiki (Nisâ Sûresi 1-50. âyetler)
Research of Alâeddin es-Samerkandî's work called Şerhu't-Te'vilât (Surah an-Nisâ, verses 1-50)
TUĞBA ERDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinRecep Tayyip Erdoğan ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDURRAHMAN HARBİ
- Alâeddîn es-Semerkandî'nin Tuhfetü'l-Fukahâ isimli eserinde imam Şafiî'ye ait görüşlerin tahkiki
The analysis of the opinions of İmams Shafi'i in 'Alaaddīn al-Samarqandī's Tuhfat al-Fuqaha
BURAK GİLDİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
HukukÇukurova ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA HAYTA
- Alâeddin es-Semerkandî'nin tahsis anlayışı
Alāeddin al-Semerqandī's concept of takhsis
MEHMET FATİH KESKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HACER YETKİN
- XII.-XIII. yüzyıllarda Maturidiliğin Irak, Suriye ve Anadolu'da yayılışı
Spread of Maturidism in Iraq, Sryia and Anatolia in the period of XII. and XIII. ages
İSMAİL ÇEVİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
DinNecmettin Erbakan ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SIDDIK KORKMAZ
- Alâeddin es-Semerkandî'nin Şerhu't-Te'vilât adlı eserinin tahkiki (Fatiha Sûresi ve Bakara Sûresinin 24. ayetine kadar)
The critical edition of Aladdin Samarqandi's Sharhu't-Tawilat (Surah of Al-Fatihah and until the 24th verse of the Surah of Bakara)
TÜRKİ AHMET
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
DinDicle ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULLAH TEMİZKAN