Mukatil b. Süleyman'ın tefsirinin kaynakları
The sources of Muqatil b. Sulayman's tafsir
- Tez No: 990364
- Danışmanlar: PROF. DR. İSMAİL ÇALIŞKAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tefsir Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tefsir Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, h. 50-60'lı yıllar arasında doğup h. 150 yılında vefat eden Muḳâtil b. Süleymân'ın et-Tefsîru'l-Kebîr adlı tefsirinde müracaat ettiği kaynaklarını incelemeyi ve kaynaklarıyla benzer rivâyetleri açığa çıkarmayı amaçlamaktadır. Birinci bölümde, Muḳâtil b. Süleymân'ın yaşadığı çevre tespit edilmiştir. Ardından Muḳâtil hakkındaki iddiaların yerli yersiz olup olmadıkları, onun et-Tefsîru'l-Kebîr adlı eseri özelinde tek tek ele alınmıştır. Bu eserin Muḳâtil'e aidiyeti onun zamanında yaşayan ulemanın değerlendirmeleri dikkate alınarak incelenmiştir. İkinci bölümde, Muḳâtil'in tefsirine sonradan râvileri tarafından eklenen mukaddimesinde yer alan otuz kaynağının kısaca hayatı aktarılarak bu kişilerin, Muḳâtil'le kaynaklıkları incelenmiş ve bu otuz kaynağın Ṭaberî ve İbn Ebî Ḥâtim tefsirlerindeki rivâyetlerinin Muḳâtil tefsirindeki benzerlikleri açığa çıkarılmıştır. Üçüncü bölümde ise tefsirin mukaddimede yer almayan kişilerden gelen fakat kaynak ihtimali olan rivâyetlerin benzerliği esas alınarak incelenmiş ve benzer rivâyetlerin nasıl oluştuğu tespit edilmiştir. Sonuç itibarıyla Muḳâtil b. Süleymân tefsirinin mukaddimesinde yer alan otuz şahsın -dördü hariç- Muḳâtil'in kaynağı olduğu kanaatine ulaşılmış, benzer rivâyetlerinin oranı belirlenmiştir. Böylece Muḳâtil'in, tefsirini oluştururken kendisinden önceki tefsir birikimini tefsirine taşıdığı tespit edilmiştir.
Özet (Çeviri)
This study is based on the researches of a group of scholars who were born between the 50s and 60s AH. 50-60s and died in 150 AH. 150 A.H. This study aims to examine the sources of Muqātil b. Sulayman, who was born between 50-60 A.H. and died in 150 A.H., in his tafsīr al-Tafsīr and to reveal the narrations similar to his sources. In the first chapter, the environment in which Muqātil b. Sulayman lived is identified. Then, whether the allegations about Muqātil are groundless or not are discussed one by one in the context of his work al-Tafsīr al-Kabīr. This work's belonging to Muqātil is analysed by taking into account the evaluations of the scholars living in his time. In the second part, the lives of the thirty sources of Muqātil's tafsīr, which were added to Muqātil's tafsīr by the narrators, were briefly narrated and their similarities with Muqātil's tafsīr were analysed and the similarities of the narrations of these thirty sources in Tabarī and Ibn Abī Hātim's tafsīrs in Muqātil's tafsīr were revealed. In the third part, the tafsīr was analysed on the basis of the similarity of the narrations from people who were not included in the muqaddim, but who were likely to be sources, and it was determined how similar narrations were formed. As a result, it has been concluded that the thirty persons -except for four- in the Muqātil b. Sulaymān's tafsīr are Muqātil's sources, and the proportion of their similar narrations has been determined. Thus, it has been determined that Muqātil carried the accumulation of previous tafsir into his tafsir while creating his tafsir.
Benzer Tezler
- Mukâtil b. Süleymân'ın el-İsrâ ve el-Kehf sûreleri bağlamlarında zikrettiği bazı özel isimler -Ayetlerin anlaşılmasına katkıları ve kaynaklık değeri
Some special names mentioned by Muqātil b. Sulaymān in the contexts of surahs al-Isrā and al-Kahf: Their sources and contributions to the understanding of the verses
BAHAR SÜLÜK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Zonguldak Bülent Ecevit ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...
- Sebeb-i Nüzûl rivayetleri açısından Mukâtil B. Süleyman'ın tefsiri ile İbn Hişâm'ın Es-Sîre'si; Karşılaştırmalı bir inceleme
In terms of Asbab Al-Nuzul, Muqâtil b. Sulayman's tafsir and Ibn Hisham's as-Sīre: A comparative study
FİRDEVS YAŞAR
- Mukâtil b. Süleyman ve Vâhidî'nin Esbâb-ı Nüzûl rivayetlerinin mukayesesi
A comparison between Muqātil b. Sulaymān and Wāhidī's Asbāb al-Nuzūl narrations
SEKH ALI NUR
- Kur'ân'da vücûh-nezâir ve tefsirdeki yeri
Al-wujuh wa al-nazair in the Qur'an and its place in tafsir
NADİYE BULUT
- Esbâb-ı nüzûl rivâyetlerinin hadîs kaynaklarına intikali (Abdürrezzâk b. Hemmâm'ın tefsîri ve rivâyetleri özelinde)
The transmision of narrations about the specific reasons of Islamic revelation (Asbāb al-Nuzūl) to hadith sources (On example of Abd al-Razzāq's work al-Tafsîr and his narrations)
MUHAMMET EZBER