Rize ilinde 2016-2024 yılları arsında KETEM tarafından yapılan kolon, serviks ve meme kanseri tarama sonuçlarının analizi
Analysis of colon, cervix and breast cancer screening results carried out by KETEM in Rize province between 2016-2024
- Tez No: 990499
- Danışmanlar: PROF. DR. CÜNEYT ARDIÇ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Kanser taraması, KETEM, meme kanseri, serviks kanseri, kolorektal kanser, HPV, GGK, Cancer screening, KETEM, breast cancer, cervical cancer, colorectal cancer, HPV, FOB
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bakanlığı
- Enstitü: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmanın amacı, 2016–2024 yılları arasında Rize ili Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezi'ne (KETEM) başvuran bireylerde meme, serviks ve kolorektal kanser tarama sonuçlarını retrospektif olarak değerlendirmek ve tarama programlarının etkinliğini ortaya koymaktır. Gereç ve Yöntem: Bu retrospektif tanımlayıcı çalışmada, 2016–2024 yılları arasında Rize ilinde KETEM aracılığıyla gerçekleştirilen meme kanseri (mamografi), serviks kanseri (HPV-DNA testi) ve kolorektal kanser (gaitada gizli kan testi) taramalarına ait kayıtlar değerlendirilmiştir. Tarama sayıları, yıllara göre dağılımlar, pozitiflik oranları ve Rize ili nüfus verileri incelenmiştir. İstatistiksel analizlerde tanımlayıcı istatistikler, Pearson korelasyon analizi ve zaman serisi analizleri kullanılmış; ileriye dönük tahminler ARIMA modeli ile yapılmıştır Bulgular: 2016–2024 yılları arasında Rize ilinde KETEM'e başvuran bireylerde yıllık ortalama tarama sayısının kolorektal kanser taramalarında 8.351 ± 5.549, serviks kanseri taramalarında 5.659 ± 2.262 ve meme kanseri taramalarında 3.716 ± 2.089 olduğu saptanmıştır. Tüm kanser türlerinde 2020 ve 2021 yıllarında tarama sayılarında belirgin düşüş gözlenmiş; meme kanseri taramaları 2019 yılında 4.991 iken 2021 yılında 594'e, serviks kanseri taramaları 7.272'den 2.098'e ve kolorektal kanser taramaları 11.035'ten 1.426'ya gerilemiştir. 2022 yılından itibaren tarama sayılarında yeniden artış izlenmiş, 2024 yılında kolorektal kanser taramaları 18.646, meme kanseri taramaları 7.924 ve serviks kanseri taramaları 6.988 olarak kaydedilmiştir. Pearson korelasyon analizinde meme kanseri taramaları ile serviks kanseri (r=0,723; p<0,05) ve kolorektal kanser taramaları (r=0,869; p<0,01) arasında pozitif ve anlamlı ilişki saptanmış; Rize ili nüfus değişimi ile tarama sayıları arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (p>0,05). Zaman serisi analizinde tüm kanser türleri için ARIMA(1,1,1) modeli uygun bulunmuş ve özellikle kolorektal kanser taramalarında 2025–2028 yılları için belirgin artış öngörülmüştür. Sonuç: Bu çalışma, Rize ilinde yürütülen toplum temelli meme, serviks ve kolorektal kanser tarama programlarının erken tanı açısından önemli bir halk sağlığı hizmeti sunduğunu göstermektedir. Tarama başvurularındaki dalgalanmaların nüfus değişimlerinden ziyade sağlık hizmetlerine erişim, pandemi süreci ve tarama programlarının sürekliliği ile ilişkili olduğu düşünülmektedir. Tarama programlarına katılımın artırılması ve sürekliliğinin sağlanması, kanser yükünün azaltılmasında temel stratejiler arasında yer almaktadır.
Özet (Çeviri)
Objective: The aim of this study was to retrospectively evaluate breast, cervical, and colorectal cancer screening results of individuals who attended the Cancer Early Diagnosis, Screening and Training Center (KETEM) in Rize province between 2016 and 2024, and to assess the effectiveness of population-based screening programs. Materials and Methods: This retrospective descriptive study included records of breast cancer screening (mammography), cervical cancer screening (HPV-DNA testing), and colorectal cancer screening (fecal occult blood testing) conducted through KETEM in Rize province between 2016 and 2024. Screening numbers, annual distributions, positivity rates, and population data of Rize province were analyzed. Descriptive statistics, Pearson correlation analysis, and time series analyses were performed, and future projections were generated using the ARIMA model. Results: Between 2016 and 2024, the highest annual mean number of screenings was observed in colorectal cancer screenings (8,351 ± 5,549), followed by cervical cancer screenings (5,659 ± 2,262) and breast cancer screenings (3,716 ± 2,089). A marked decrease in screening numbers for all cancer types was observed in 2020 and 2021; breast cancer screenings declined from 4,991 in 2019 to 594 in 2021, cervical cancer screenings from 7,272 to 2,098, and colorectal cancer screenings from 11,035 to 1,426. From 2022 onwards, screening numbers showed an increasing trend, reaching 18,646 for colorectal cancer, 7,924 for breast cancer, and 6,988 for cervical cancer in 2024. Pearson correlation analysis revealed significant positive correlations between breast cancer screenings and cervical cancer screenings (r=0.723; p<0.05) and colorectal cancer screenings (r=0.869; p<0.01), while no significant correlation was found between population changes in Rize province and screening numbers (p>0.05). Time series analysis identified the ARIMA(1,1,1) model as appropriate for all cancer types, with a pronounced increase projected for colorectal cancer screenings in the coming years Conclusion: This study demonstrates that community-based breast, cervical, and colorectal cancer screening programs conducted in Rize province constitute an important public health service for early cancer detection. Fluctuations in screening participation appear to be related to healthcare accessibility, the pandemic period, and the continuity of screening services rather than population changes. Increasing participation in and sustainability of screening programs are essential strategies for reducing the overall cancer burden.
Benzer Tezler
- Üzüm sularının pastörizasyonu ve kontsantresi sırasında hidroksimetilfurfural oluşumu üzerinde bir araştırma
Başlık çevirisi yok
ŞERİFE ŞAHİN
- Satsuma mandarini meyve olgunlaşmasında fiziksel ve kimyasal değişmelerle duyusal değerler arasında ilişkiler
Başlık çevirisi yok
GÖNÜL İZDAL
- Mesane tümörlerinin evrelendirilmesinde komputerize tomografinin önemi
Başlık çevirisi yok
UĞUR KARAKAŞ
