Dilin kökeni arayışında üst paleolitik mağara resim sanatının psikolojik, sosyolojik ve arkeolojik bağlamlarda değerlendirilmesi
An evaluation of upper paleolithic cave art in psychological, sociological and archaeological contexts in the search for the origins of language
- Tez No: 990598
- Danışmanlar: DOÇ. DR. FEVZİ VOLKAN GÜNGÖRDÜ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Arkeoloji, Archeology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Arkeoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, dilin kökenine dair evrimsel ve kültürel sorunsalı, Üst Paleolitik döneme ait mağara resim sanatı üzerinden çok disiplinli bir bakışla ele almaktadır. Araştırmanın temel amacı, mağara sanatını yalnızca estetik bir ifade biçimi olarak değil; aynı zamanda dilin evrimine, insan zihninin gelişimine ve erken toplumsal yapılarla ilişkisine dair çok katmanlı bir sembolik sistem olarak değerlendirmektir. Giriş bölümünde, insan zihninin evrimsel yolculuğu ve sembolleştirme kapasitesinin tarihöncesi sanatla ilişkisi ortaya konmuştur. Birinci bölümde, dilin ve sanatın kökenine dair biyolojik, kültürel ve nörolojik temeller irdelenmiş; Homo genusunun evrimi, Broca alanı, FOXP2 geni ve jest temelli iletişim gibi unsurlar detaylı biçimde ele alınmıştır. İkinci bölümde, taşınabilir sanat nesnelerinden mağara resimlerine giden süreç açıklanmış; mağara sanatının bir tür görsel dil işlevi gördüğü savunulmuştur. Üçüncü bölümde, mağara resimlerinin arkeolojik, sosyolojik ve psikolojik bağlamları analiz edilmiştir. Kolektif üretim, ritüel pratikler, mitolojik düşünce ve bireysel yaratıcılık gibi temalar üzerinden sanatın toplumsal işlevi vurgulanmıştır. Dördüncü bölümde ise, mağara sanatının dilin kökenine dair evrimsel ve sembolik katkıları tartışılmış; görsel anlatımın sözlü dile geçişteki rolü değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, mağara resimleri yalnızca estetik nesneler değil, insanın düşünsel, toplumsal ve sembolik gelişimini yansıtan birer görsel dildir. Bu çalışmada mağara sanatı, dilin ortaya çıkışına dair bütüncül bir anlayış geliştirmek için temel bir arkeolojik ve bilişsel veri alanı olarak konumlandırılmıştır.
Özet (Çeviri)
This thesis explores the origins of human language through a multidisciplinary analysis of Upper Paleolithic cave art, considering psychological, sociological, and archaeological perspectives. The central aim is to interpret cave art not merely as an aesthetic expression but as a complex symbolic system that reflects the evolution of language, human cognition, and early social structures. The introduction outlines the evolutionary journey of the human mind and its capacity for symbolic expression through prehistoric art. The first chapter investigates the biological and cultural foundations of language and art, focusing on the evolution of the Homo genus, the role of the Broca area and the FOXP2 gene, and the transition from gesture-based to vocal communication. The second chapter traces the development from portable symbolic objects to cave paintings and argues that cave art functioned as an early form of visual language. The third chapter provides a contextual analysis of cave art, exploring its archaeological settings, sociological meanings, and psychological dimensions. Themes such as collective production, ritual behavior, mythological thinking, and individual creativity are examined to highlight the broader cultural functions of art. The fourth chapter synthesizes these findings to discuss the contribution of cave art to the evolution of symbolic language, emphasizing the transition from visual to verbal communication. In conclusion, cave art is interpreted as a visual language that expresses both individual experience and collective memory, reflecting the cognitive, social, and symbolic development of early humans. This study positions prehistoric art as a foundational medium for understanding the origins of language within an integrated cognitive and cultural framework.
Benzer Tezler
- Лингво-стилистические особенности ложныхдрузей переводчика
Tuzak kelimelerin çevirisinde dilbilimsel ve üslupbilimselözellikler
ŞUHEDA RENGİN ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Rusça
2024
Mütercim-TercümanlıkKırgızistan-Türkiye Manas ÜniversitesiMütercim Tercümanlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SALTANAT MAMBAYEVA
- Ana dil Arapça olmayanlara yönelik Arapça dil öğretiminin geliştirilmesinde bütünleşik eğitim stratejisinin etkinliği
The effectiveness of integrated education strategy in improving Arabic language teaching to non-native Arabic speakers
MOHAMAD AMIN MOSTO
Doktora
Arapça
2025
Doğu Dilleri ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSA YILDIZ
- La psychanalyse de la connaissance chez Gaston Bachelard
Gaston Bachelard'da bilginin psikanalizi
TALHA SUNA
Yüksek Lisans
Fransızca
2020
FelsefeGalatasaray ÜniversitesiFelsefe Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. S. ATAKAN ALTINÖRS
- Türkiye Türkçesi ağızlarında ölüm kavram alanına ait söz varlığı
The lexicon related to the conceptual field of death in Turkish dialects
ÜMMÜGÜLSÜM BİÇER
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Türk Dili ve EdebiyatıHitit ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSA SARI