XIX. asır belâgat eserlerinde yapı ve muhteva değişimi
Structural and contentual transformation in nineteenth-century balâghat works
- Tez No: 990652
- Danışmanlar: PROF. DR. MÜCAHİT KAÇAR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Tanzimat dönemi belâgat eserlerini yapı ve muhteva bakımından ele alarak dönemin belâgat anlayışının esas çerçevesini belirlemeyi amaçlamaktadır. Belâgatin Tanzimatla birlikte yalnızca klasik gelenek içinde sürdürülen bir ilmî disiplin olmaktan çıkıp, modernleşme süreci ve eğitim-öğretim bağlamında yeni işlevler üstlendiği; bununla birlikte 'millî belâgat' fikrinin de gündeme geldiği görülmektedir. Bu doğrultuda, söz konusu eserlerin incelenmesiyle hem belâgat geleneğinin Tanzimat şartlarında nasıl yeniden yorumlandığı hem de belâgat ve edebiyat ders kitaplarının hangi rolleri üstlendiği ortaya konmaya çalışılacaktır. Bu doğrultuda çalışmanın ilk bölümünde, Tanzimat öncesinde Osmanlı sahasında kaleme alınan belâgat eserleriyle birlikte Tanzimat ve Cumhuriyet döneminde yazılan belâgat kitapları tanıtılmıştır. Bu bağlamda Tanzimat dönemi belâgat eserleri, müellifleriyle birlikte ele alınmış; eserlerin mukaddimelerinden hareketle müelliflerin hayatları ile eserlerindeki konuyu ele alış biçimleri arasında bir paralellik bulunup bulunmadığı ortaya konulmaya çalışılmıştır. Aynı bölümde ayrıca, dönemin belâgat kitaplarında en dikkat çekici yenilik olarak görülen üslup meselesi üzerinde durulmuş; bunun yanında eser adları değerlendirilmiş ve adlandırma tercihleriyle müelliflerin zihniyetleri arasındaki ilişki tartışılmıştır. İkinci bölümde, Tanzimat dönemi belâgat eserlerinin yapısı ele alınmış ve konuların tasnif ve taksimleri mukayeseli bir şekilde incelenmiştir. Üçüncü bölümde, meâni, beyân ve bedî' bahisleri çerçevesinde eserlerin muhtevası değerlendirilmiştir. Dördüncü ve son bölümde ise bu eserler etrafında gelişen tartışmalar incelenmiş ve dönemin belâgat anlayışına yansımaları ortaya konulmuştur.
Özet (Çeviri)
This study aims to delineate the main framework of rhetorical thought in the Tanzimat period by examining rhetorical works in terms of their structure and content. With the Tanzimat, rhetoric ceased to be merely a scholarly discipline perpetuated within the classical tradition and began to assume new functions within the context of modernization and educational reform, while also bringing the idea of a“national rhetoric”to the fore. Accordingly, the analysis seeks to reveal how the rhetorical tradition was reinterpreted under the conditions of the Tanzimat era and what roles rhetorical and literary textbooks assumed in this process. In line with this aim, the first chapter introduces rhetorical works written in the Ottoman sphere prior to the Tanzimat, as well as those composed during the Tanzimat and Republican periods. Within this framework, Tanzimat-era rhetorical works are examined together with their authors; and from the prefaces of these works, an attempt is made to determine whether there was a parallel between the authors' lives and their scholarly attitudes within their texts. The same chapter also addresses the issue of style, considered the most striking innovation of the period's rhetorical works, and evaluates the titles of the texts, discussing whether the authors' choices of titles reflected their intellectual outlook. The second chapter examines the structure of Tanzimat rhetorical works and compares the classification and division of topics. The third chapter evaluates their content within the framework of ma'âni, bayân, and badî'. The fourth and final chapter discusses the debates that arose within and around these works and highlights their reflections on the rhetorical thought of the period.
Benzer Tezler
- İsmail Niyâzî Osmanpazarî'nin“Ref'u'l-Estâr fî Halli Muğlakâti'l-İzhâr”adlı eserinin tahkik ve incelemesi
İsmail Niyâzî Osmanpazarî and his work titled“Ref'u'l-Estâr fî Halli Muğlakâti'l-İzhâr”
NESLİHAN ASLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
DilbilimNecmettin Erbakan ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MURAT TALA
- Klasik Arap edebiyatı şiir şerhi geleneği: Ebû Ali el-Merzûkî'nin el-Hamâse Şerhi
Classıcal Arab literature poetry expression tradition: Ebû Ali al-Merzûqî's al-Hamâsah Commentary
HATİCE DEREBAŞI
Doktora
Türkçe
2023
Doğu Dilleri ve EdebiyatıMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞÜKRAN FAZLIOĞLU
- XIX. asır sonlarında İçel Sancağı Anamur kazası
Anamur caunty of İçel Sajak at the and of the XIX. century
İBRAHİM ERDAL
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
TarihPamukkale ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SELAHİTTİN ÖZÇELİK
- XIX. asır islam hukuk usülü çalışmaları (1800-1923)
Başlık çevirisi yok
HASAN ÖZKET
Doktora
Türkçe
2003
DinAtatürk ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HALİL İBRAHİM ACAR
- XIX. asır Türk edebiyatında Jean Jacques Rousseau tesiri
Jean Jacques Rousseau in 19th century Turkish literature
FATMA ŞENİZ FEYZİOĞLU
Doktora
Türkçe
2022
Türk Dili ve EdebiyatıAtatürk ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERDOĞAN ERBAY