İslam düşüncesinde marifetu'n-nefs ve marifetullah ile ilişkisi
Self-knowledge and its relationship to knowing god in Islamic thought
- Tez No: 990840
- Danışmanlar: PROF. DR. HAMDİ ONAY
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Felsefe, Din, Philosophy, Religion
- Anahtar Kelimeler: Marifetu'n-nefs, Marifetullah, Nefis, Ruh, Kalp, Akıl, Din felsefesi, Tasavvuf felsefesi, İnsan felsefesi, İslam felsefesi, Ma'rifat al-nafs, Ma'rifat Allāh, self-knowledge, soul, spirit, heart, intellect, Religious philosophy, Philosophy of mysticism, Human philosophy, Islamic philosophy
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İnönü Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İslam Felsefesi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Marifetu'n-nefs yani kendini tanıma, tarih boyunca düşünürlerin dikkatini çeken; felsefi ve dinî öğretilerde merkezi bir konuma sahip olan bir ilkedir. Hikmet ve irfan ehli, ayetler ve hadisler ışığında“Kendini tanıyan, Rabb'ini tanır”prensibini temel alarak, marifetu'n-nefsi marifetullah'ın anahtarı olarak sunmuşlardır. Bu anlayışa göre insanın kendi hakikatini tanıması, Rabb'ine ulaşmanın en yakın, en doğru ve hatta tek yoludur. Kendini tanıma süreci, ruh, nefis, kalp ve akıl gibi emir âleminden 'halk âlemine uzanan farklı mertebeleri kapsayan; tecrübî, aklî, keşfî ve vahyî gibi âfâkî ve enfûsî yöntemleri içeren bir yolculuktur. Bu yolculuğun esası, nefsin tezkiyesi, kalbin kötü huylardan arındırılması, ilahî maarifle nurlandırılması ve Allah'tan gayrısından temizlenmesidir. Bu arınma, kişiyi sürekli bir teveccühle Allah'a yöneltir ve nihayet fenâ hâline ulaştırır. Bu mertebeye varan kişi, Allah'ın mutlak nur ve mutlak zahir olduğunu; her idrakinin ancak onun vasıtasıyla mümkün olduğunu; hatta kendini bile ancak onunla tanıyabileceğini kavrar. Bu kimse, kendisiyle Rabb'i arasında perde olmadığını; perdenin sadece kendi nefsi olduğunu anlar. Böylece tüm varlıkların fakr içinde bulunduğunu, yalnızca Allah'ın mutlak ganî ve kudret sahibi olduğunu idrak eder. Sonunda tüm kâinat ona ilahî ayetlerin tecellîgâhı olarak görünür. Bu çalışma, felsefî, irfanî ve dinî bir perspektifle, başka bir tabirle akıl ve vahiy penceresinden marifetu'n-nefsten maksadın ne olduğunu ve marifetullah ile ne tür bir ilişkisinin olduğunu araştırmaktadır. Araştırmanın çıkış noktası, marifetu'n-nefsin ontolojik, epistemolojik ve metafizik boyutları bulunan müstakil bir ilim dalı olduğudur. Çalışmamız marifetu'n-nefsi konu edinen sistematik bir araştırma olarak literatürdeki boşluğu doldurmayı hedeflemektedir.
Özet (Çeviri)
Maʿrifat al-nafs, that is, self-knowledge, is a principle that has attracted the attention of thinkers throughout history and has held a central position in philosophical, gnostic (ʿirfānī), and religious teachings. The people of wisdom and gnosis, based on the principle“Whoever knows himself/ his soul has known his Lord”derived from verses and hadiths, have presented maʿrifat al-nafs as the key to maʿrifat Allāh. According to this view, knowing one's own reality is the closest, most correct, and even the only path to reaching one's Lord. The process of self-knowledge is a journey that includes different levels extending from the realm of command to the realm of creation -such as the spirit, the soul, the heart, and the intellect- and outward and inward methods such as experiential, rational, unveiling (kashfī), and revelatory (waḥyī) approaches. The essence of this journey is the purification of the soul, the cleansing of the heart from bad morals, its illumination with divine knowledges, and its purification from all other-than-God. This purification continually turns the person toward God and ultimately leads to the state of fanāʾ. One who reaches this level realizes that God is the absolute Light and the absolute Manifest; that every act of cognition is possible only through Him; and that even self-knowledge is possible only through Him. He understands that there is no veil between himself and his Lord, and that the veil is only his own soul. Thus, he comprehends that all beings are in absolute poverty and that only God is the absolute Rich and Possessor of power. Finally, the whole cosmos appears to him as the locus of manifestation of divine signs. This is exactly the reality of maʿrifat al-nafs. For this purpose, the present study examines, from a philosophical, gnostic, and religious perspective -namely, through the lenses of intellect, witnessing (shuhūd), and revelation- what is meant by maʿrifat al-nafs and what kind of relationship it has with maʿrifat Allāh. The study is based on the premise that self-knowledge is an independent field with ontological, epistemological, and metaphysical dimensions. Accordingly, it aims to fill a significant gap in the literature through a thematic and systematic investigation of maʿrifat al-nafs.
Benzer Tezler
- Ahmed-i Câmî Nâmekî'nin tasavvuf düşüncesinde mârifet
Marifa in Ahmad Jâmī Nâmeqi's sufism thought
MEHMET EKER
Doktora
Türkçe
2024
DinHarran ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDULVAHAP YILDIZ
- مفهوم العقل بين علم الكلام والفلسفة، كانط والغزالي نموذجًا
Kelam ilmi ve felsefe'nin akıl eleştirisi: Gazali ve Kant örneği
ORABİ ORABİ
Doktora
Arapça
2023
DinÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZCAN TAŞCI
- İslam ahlâk sisteminin mistik boyutu
Mystical dimension of Islamic morality
YASİN ÇELER
Doktora
Türkçe
2021
FelsefeDokuz Eylül ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HANİFİ ÖZCAN
- Erken dönem tasavvuf klasiklerinde marifet: 4.-5. yüzyıllar
The ma'rifa/mystical knowledge in the early tasawwuf classical works: 4th and 5th centuries
YAKUP PEKDOĞRU
Doktora
Türkçe
2020
DinAnkara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET CAHİD HAKSEVER