Maarif şûraları ve tebliğler mecmuasında Cumhuriyet dönemi tarih eğitiminin dönüşümü
History education in the republican period in the council of education and communiques
- Tez No: 991073
- Danışmanlar: PROF. DR. HİKMET ZEKİ KAPCI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Eğitim Politikaları, Maarif Şûraları, Milli Kimlik, Tarih Eğitimi, Tebliğler Dergisi, Education Policies, Education Councils, National Identity, History Education, Journal of Announcements
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erciyes Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Türkiye Cumhuriyeti'nin erken dönem eğitim politikalarının şekillenmesinde Milli Eğitim Şûraları kilit bir rol oynamıştır. Bu çalışma, 1923-1960 yılları arasında gerçekleştirilen şûraları, bunların programlarını, uygulama sonuçlarını ve Türk Milli Eğitim sistemi içindeki etkilerini analiz etmeyi hedeflemektedir. Türk eğitim tarihi genel hatlarıyla Cumhuriyet Dönemi olarak incelenmekte olup, Türkiye Cumhuriyeti, modern bir devlet olma sorumluluğuyla eğitimi bir kamu hizmete olarak üstlenmiştir. Cumhuriyet'in kurucuları, Osmanlıdan devralınan eğitim mirasını dönüştürmek amacıyla çağdaş, milli, merkeziyetçi ve laik ilkelere dayanan yeni bir sistem inşa etmeyi hedeflemişlerdir. Bu çalışma doğrultusunda, Türkiye'de Tek Partili dönemden, Çok Partili döneme geçiş sürecinde eğitim politikalarındaki dönüşümü inceleyen bu çalışma, Cumhuriyet'in ilk yıllarından 1960'a kadar olan dönemde tarih eğitiminin ve genel eğitim sisteminin evrimini araştırmaktadır. Çalışma, bu süreçte eğitimin modernleşme, ulus-devlet inşasının nasıl şekillendiğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmada, birincil kaynaklar olan Maarif Şûraları tutanakları ve Tebliğler Dergisi, müfredat programları, ders kitapları ve mevzuat metinleri düzenli bir şekilde incelenmiştir. Bu belgeler, kronolojik ve konu odaklı bir yaklaşımla analiz edilerek, eğitimdeki süreklilik ve değişim dinamikleri değerlendirilmiştir. Çalışmanın bulguları, Tek Parti döneminde eğitimin merkeziyetçi ve ideolojik bir karakter taşıdığını, Tevhid-i Tedrisat Kanunu ve Heyet-i İlmiye kararlarıyla tarih eğitiminin“milli kimlik”inşasında temel bir araç olarak kurgulandığını göstermektedir. Çok Partili Döneme geçişle birlikte, özellikle Demokrat Parti iktidarında eğitim politikalarında pratik ihtiyaçlara ve toplumsal taleplere (örneğin din eğitimi) yönelik yeni düzenlemelerin öne çıktığı tespit edilmiştir. Ancak, eğitimin temel işlevi ve merkezi yapısının büyük ölçüde korunduğu görülmüştür. Sonuç olarak, Türkiye'nin modernleşme sürecinde eğitimin, siyasi rejim, değişikliklerinden etkilenmekle birlikte, ulus-devletin temel kriterleri koruyan süreklilik arz eden bir alan olduğu anlaşılmaktadır. Bu çalışma neticesinde, Türkiye'nin eğitim tarihindeki bu kritik geçiş dönemine dair nizami bir çalışma sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
The National Education Councils played a key role in shaping the early education policies of the Republic of Turkey. This study aims to analyze the councils held between 1923 and 1960, their programs, implementation outcomes, and their impact on the Turkish National Education system. Turkish education history is broadly examined as the Republican Period, and the Republic of Turkey, with the responsibility of becoming a modern state, undertook education as a public service. The founders of the Republic aimed to build a new system based on contemporary, national, centralized, and secular principles to transform the educational legacy inherited from the Ottoman Empire. In line with this study, this thesis examines the transformation in education policies during the transition from the single-party era to the multi-party era in Turkey, exploring the evolution of history education and the general education system from the early years of the Republic to 1960. The study aims to reveal how the modernization of education and the construction of the nation-state were shaped during this period. The research methodically examined primary sources: the minutes of the Education Councils and the Journal of Announcements, curricula, textbooks, and legislative texts. These documents were analyzed using a chronological and subject-focused approach, assessing the dynamics of continuity and change in education. The research findings demonstrate that education during the Single Party era assumed a centralized and ideological character, and that history education was constructed as a fundamental tool in the construction of“national identity”through the Unification of Education Law and the decisions of the Scientific Committee. With the transition to the Multi-Party Era, particularly during the Democrat Party government, new regulations addressing practical needs and social demands (e.g., religious education) were identified in education policies. However, it was observed that the fundamental function and centralized structure of education were largely preserved. In conclusion, it is understood that education, while affected by changes in political regimes during Turkey's modernization process, remained a continuous field that upheld the fundamental criteria of the nation-state. This research provides a systematic study of this critical transition period in Turkey's educational history.
Benzer Tezler
- Milli Eğitim Şuraları'nda okul öncesi eğitimi ile ilgili alınan kararlar ve uygulamaları
Decisions taken by the pre-school education and applications in National Education Councils
AYŞEGÜL BÜYÜKKARCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURHAN ÜNÜSAN
- Birinci Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Tek Parti Dönemi maarif/ milli eğitim şûralarında ilkokul programları (1920-1949)
(elementery school curricula in the education/national education councils during First Grand National Assembly of Turkey and the one-porty period (1920-1949))
NEFİSE HİCRET AYGÜL
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimBayburt ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FATİH DEMİR
- Demokrat Parti Dönemi'nde Kastamonu'da meslekî ve teknik eğitim
Kastamonu vocational schools during The Democratic Party Period
NEŞE DOĞAN
- Milli eğitim şuralarının tarihçesi ve eğitim politikalarına etkileri
The history of national educational assemblies and the effects on educational policies
MUZAFFER DENİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2001
Eğitim ve ÖğretimSüleyman Demirel ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. AHMET HALAÇOĞLU