Müzik teorisi unsurları açısından âvâze yapısının çözümlenmesi
An analysis of the avaze structure in terms of music theory
- Tez No: 991077
- Danışmanlar: PROF. DR. NAZİFE OYA LEVENDOĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Müzik, Music
- Anahtar Kelimeler: Avaze, Cins, Daire, Edvar, Avaze, Genus, Circle, Edvar
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erciyes Üniversitesi
- Enstitü: Güzel Sanatlar Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Müzik Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada 13.-17. yüzyıllar arasında İslâm coğrafyasına ait müzik teorisi kaynaklarında temel bir kategori olarak nitelendirilen âvâze yapısı incelenmektedir. Âvâzelerin kavramsal boyutu, bâtınî niteliği, felsefe ve astroloji alanlarıyla olan ilişkisi üzerine yapılmış yayınlardan farklı olarak bu çalışmada ilk defa âvâze sınıfı müzik alanı bakımından irdelenmekte, teorik ve analitik boyutlarıyla ele alınarak Geveşt, Gerdâniye, Nevrûz, Selmek, Mâye, Şehnâz ve Hisâr âvâzelerinin teknik çözümlemeleri yapılmaktadır. Edvârlarda, âvâzelerin ilişkilendirildiği makâmların farklılık göstermesi sebebiyle tez çalışmasında bu farklılıkların nedenleri ile birlikte her âvâze-makâm ilişkisi ayrı ayrı ele alınarak analiz edilmiştir. Çözümlemesi yapılan yedi âvâzenin sesleri ve aralıkları, asılları, intikâl şekilleri, âgâz ve karâr perdeleri ile günümüzdeki perde karşılıkları tespit edilerek çalışmaya dâhil edilmiştir. Nitel araştırma yaklaşımıyla hazırlanan çalışmada veriler 13. yüzyıl ile 17. yüzyıl arasındaki müzik teorisi kaynakları üzerinden toplanmış ve tematik olarak kataloglanarak analiz edilmiştir. Edvârlar üzerinden elde edilen bu veriler doğrultusunda âvâzelerin devir ve terkîb yapılarından farklı olarak birleşim olmadıkları, kendilerine özgü tek bir asıldan meydana geldikleri, ilgili asılları oluşturan seslerin (âvâzların) çeşitli devirlerde de bulunması sebebiyle edvârlarda devirlerle ilişkilendirildikleri, kendilerine özgü intikâl şekillerinin olduğu ve böylelikle diğer kategorilerden ayrışarak müzik teorisi kaynaklarında özgün bir sınıflama olarak yer aldıkları anlaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
In this study, the âvâze structure, identified as a basic category in music theory sources (edvârs) from the Islamic world between the 13th and 17th centuries, was analyzed. In contrast to studies focused on various aspects of the âvâze, such as its conceptual dimensions and philosophical backgrounds, as well as its relations with philosophy and astrology, this study examined the âvâze category in terms of music, addressing its theoretical and analytical dimensions by focusing on Geveşt, Gerdâniye, Nevruz, Selmek, Mâye, Şehnâz and Hisâr âvâzes. Because there are differences among makâm structures related to âvâzes in edvârs, the relations and the reasons of these differences were analyzed for each âvâze-makâm relation specifically. The intervallic structures, cores, modes of intikâl (transmission and movement/seyîr), pitches and intervals, their âgâz and karâr pitches as well as modern equivalents of pitches of seven âvâzes were analyzed. This study was conducted with a qualitative approach by collecting data from music theory sources written between the 13th and 17th centuries which were thematically cataloged and analyzed. Based on the data collected from primary sources, it is evident that the âvâzes are not composite structures, unlike the devirs (cycles) and terkîbs, but originate from a single core whereas. These cores could be found within various devir structures, which is why the âvâzes are related with devirs in edvârs, have their own melodic development, and forming a unique classification in music theory different than other categories.
Benzer Tezler
- Caz performanslarında akış teorisi ile farklı bir grup dinamiği ve performans tercihleri geliştirmek için kullanılabilecek analitik araçlar
A different group dynamic with flow theory in jazz performance and analytic tools which can be utilised to develop performance preferences
ALİ CAN ARDA
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
MüzikBahçeşehir ÜniversitesiSes Teknolojileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAKKI ALPER MARAL
- Nowadays Rebetiko Istanbul Music Scene: The example of Tatavla Keyfi
Günümüzde İstanbul Rebetiko Müzik Sahnesi: Tatavla Keyfi örneği
AİKATERİNİ BATALOGIANNI
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Müzikİstanbul Teknik ÜniversitesiMüzikoloji ve Müzik Teorisi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. ŞEYMA ERSOY ÇAK
- Türkülerin dinamik yapısını oluşturan olguların öğretiminde izlenecek bir yaklaşım önerisi: Orta Anadolu ağzı örneği
A recommendation for an approach to teaching the phenomenons which form that the dynamic structure of turkus: Central Anatolia example
ERHAN USLU
Doktora
Türkçe
2022
Müzikİstanbul Teknik ÜniversitesiMüzikoloji ve Müzik Teorisi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. NİLGÜN DOĞRUSÖZ DİŞİAÇIK
- Hüseyin Sadettin Arel'in Türk makam müziğinde çok seslilik düşüncesi:“Beşleme No. 1”eserinin analizi
Hüseyin Sadettin Arel's thought on polyphony in Turkish makam music: Analysis of“Beşleme No. 1”
ORKUN ZAFER ÖZGELEN
Doktora
Türkçe
2024
Müzikİstanbul Teknik ÜniversitesiMüzikoloji ve Müzik Teorisi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. GÖZDE ÇOLAKOĞLU SARI
DOÇ. DR. SADIK UĞRAŞ DURMUŞ
- Exploring the interpretive potential of Soundpainting: An experiment in musical indeterminacy
Soundpainting'ı̇n yorumlayıcı potansı̇yelı̇nı̇n keşfı̇: Müzı̇kal belı̇rsı̇zlı̇k üzerı̇ne bı̇r deney
GÖKÇE GÖKNEL
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Sahne ve Görüntü Sanatlarıİstanbul Teknik ÜniversitesiMüzik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. JERFİ AJİ