“Kurtuluş Miti”nin Türk edebiyatına yansımaları (1839-1938)
Reflections of the“Myth of Salvation”in Turkish literature (1839-1938)
- Tez No: 991093
- Danışmanlar: PROF. DR. SELÇUK ÇIKLA
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ondokuz Mayıs Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada“Kurtuluş Miti”nin 1839-1938 yılları arasında Türk edebiyatına yansıması incelenmiştir. Çalışma kapsamında öncelikle mit kavramına ve kurtuluş mitine değinilmiştir. Kurtuluş mitinin ütopya, ideoloji ve edebiyatla ilişkisi ortaya konulmuştur. Devamında Tanzimat'ın ilanından itibaren üretilen edebî eserlerdeki kurtuluş mitleri tespit edilmiştir. İncelenen edebî eserler yalnızca belirli bir türle sınırlandırılmamıştır. Bütün edebî eserler tür gözetilmeksizin uygun örneklemi taşımak kaydıyla çalışmaya dahil edilmiştir. Hem edebî eserlerin incelemesinde hem de kurtuluş mitlerinin çalışma içinde sıralanmasında edebî dönem ve kronoloji esas alınmıştır. Bu sayede tespit edilen kurtuluş mitlerinin zaman içindeki değişimi ve gelişimini de görme imkânı elde edilmiştir. Aynı zamanda edebiyatın toplumsal olandan ayrı olmadığı da bir kez daha gösterilmiştir. Yaklaşık yüz yıllık bir zaman dilimini kapsayan bu çalışmada bütün eserleri inceleme imkânı olmadığı için örneklem metodu tercih edilmiştir. Bu süre zarfında özellikle toplumsal duyarlılığı ile öne çıkan eserlerdeki kurtuluş mitlerine yer verilmiştir. Cumhuriyetin ilanından sonraki aşamada ise üretilen edebî eserler kuruluş miti bağlamında ele alınmıştır. Çalışma kapsamında belirlenen yıllar arasındaki edebî eserler farklı bir bakış açısıyla incelenmeye çalışılmıştır. Edebiyat ve toplum ilişkisinin sadece edebî eserlerdeki toplumsal meseleler ile sınırlı olmadığı, mit üretiminin modern zamanlarda da devam ettiği ve edebî eserlerde kendisine yer bulduğu gösterilmiştir. Kurtuluş mitinin özellikle erkek kahraman etrafında şekillendiği bunun da kurtuluşun bir an önce gelmesi için aksiyoner olduğu çalışma kapsamında elde edilen verilerdendir. Bunların dışında kadın, genç ve çocuk kahraman da kurtuluş mitlerinde kendisine yer bulmaktadır. Kahraman mitinden başka düşünce akımları, ekonomi, eğitim, tarihsel köken gibi unsurlar da kurtuluş miti olarak kurgulanmıştır.
Özet (Çeviri)
This study examines the reflection of the“Myth of Salvation”in Turkish literature between 1839 and 1938. It first explores the concepts of myth and salvation myth, then analyzes their connections with utopia, ideology, and literature. Literary works produced since the proclamation of the Tanzimat are examined without restriction to a specific genre; all texts meeting the sampling criteria have been included. The chronological and literary-period approach adopted in the study allows for observing the transformation and evolution of salvation myths over time. By adopting a sampling method, the study focuses on works marked by strong social awareness, demonstrating that literature cannot be separated from its social context. In the post-Republican era, literary texts are analyzed within the framework of the myth of foundation. The research reveals that myth-making persists in modern times, and that literature continues to serve as a space where collective ideals and salvation narratives are reinterpreted. Findings indicate that the salvation myth is often centered on a male, action-oriented hero striving for imminent liberation, while women, youth, and children also appear as figures of salvation. Moreover, intellectual movements, economy, education, and historical origins are shown to function as alternative forms of salvation myths, reflecting the dynamic interaction between literature, ideology, and social imagination.
Benzer Tezler
- Theodor Fontane ve Ahmed Rasim'in eserlerinde 19. yüzyılın sosyo-kültürel panoraması
Das Sozio-kulturelle panorams des 19.jhs. in werken von Th.Fontane und Ahmed Rasim
MELİK BÜLBÜL
Doktora
Türkçe
1995
Alman Dili ve EdebiyatıAtatürk ÜniversitesiAlman Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. AHMET AKYOL
- “Vatan için ölmek”: Türkiye'de şehit asker kültünün sosyo-politik inşası ve şehit aileleri dernekleri
“Dying for the motherland”: The socio-political construction of martyr soldier cult and martyr family associations in Turkey
ŞAFAK AYKAÇ
- Kurdên Arî: Mît, dîrok û îdeolojî
Arii Kürtleri̇: Mit, tariih ve iideoloji̇
VEJDİ DEMİR
Yüksek Lisans
Kürtçe
2019
TarihMardin Artuklu ÜniversitesiKürt Dili ve Kültürü Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SHAHAB VALİ
- Anadolu basınının (Orta Karadeniz bölgesi yerel basının) sorunları ve çözümleri
Başlık çevirisi yok
NURETTİN İMRE
- Türkiye'nin eğitim politikaları üzerinde millileşme ve batılılaşma hareketleri
Nationalization and westernization movements on Turkey's education policies
MUTLU SADIK FİDAN
Doktora
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimKırıkkale ÜniversitesiEğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL AYDOĞAN