Tercüme teknikleri açısından Hüseyin Elmalı-Ömer Dumlu'nun meal'i
Hüseyin Elmalı and Ömer Dumlu's translation of the Qur'an in terms oftranslation techniques
- Tez No: 991092
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MUHAMMET SACİT KURT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ondokuz Mayıs Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tefsir Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, Hüseyin Elmalı ve Ömer Dumlu tarafından hazırlanan Kur'an-ı Kerîm'in Türkçe Anlamı (Meâl) adlı eseri, tercüme teknikleri açısından incelemektedir. Kur'an çevirileri, dilsel aktarımın ötesinde, anlam, bağlam ve yorum boyutlarını da içeren ilmî bir faaliyettir. Bu bağlamda çalışmada, söz konusu meâlde kullanılan tercüme yöntemleri; Arapça ifade biçimlerinin Türkçeye aktarımı, belağat unsurlarının (hasr, hazf, te'kîd vb.) çeviriye yansıtılış biçimi ve anlam bütünlüğü bakımından ele alınmıştır. Araştırmanın amacı, Elmalı ve Dumlu'nun meâlinde yer alan çeviri tekniklerini tespit ederek, bunların ilmî dayanaklarını ve Kur'an metninin anlamını ne ölçüde yansıttıklarını değerlendirmektir. Bu doğrultuda çalışma, meâlin dil ve anlam özelliklerini tahlil etmekte, müelliflerin Kur'an'ın mesajını çağdaş Türkçeye aktarmadaki yaklaşımını metodolojik açıdan ortaya koymaktadır. Tezde nitel araştırma yöntemi kullanılmış ve ayrıca karşılaştırmalı analiz tekniğinden yararlanılmıştır. Hasr, hazf, te'kîd ve fasl zamiri gibi Arapça ifade unsurları örnek âyetler üzerinden incelenmiş; farklı birçok meâlle karşılaştırmalar da yapılmıştır. Çalışmanın kapsamı, Kur'an tercümelerinde lafzî sadakat ile anlam açıklığı arasında kurulan dengenin tespit edilmesi ve belağat temelli yapıların Türkçeye aktarımındaki yaklaşımların belirlenmesidir. Elde edilen bulgular, Elmalı ve Dumlu meâlinin sade dil, anlam merkezli çeviri ve açıklık ilkeleri doğrultusunda hazırlanmış olduğunu göstermektedir. Bu yönüyle araştırma, Kur'an meâllerinde kullanılan tercüme tekniklerinin sistematik biçimde değerlendirilmesine katkı sunmakta ve çeviri çalışmalarında yöntemsel bir farkındalık oluşturmayı hedeflemektedir.
Özet (Çeviri)
This thesis examines The Turkish Meaning of the Qur'an (Kur'an-ı Kerîm'in Türkçe Anlamı [Meâl]) prepared by Hüseyin Elmalı and Ömer Dumlu in terms of translation techniques. Qur'anic translation, beyond being a linguistic transfer, constitutes a scholarly process encompassing dimensions of meaning, context, and exegetical interpretation. In this context, the study analyzes the translation methods employed in the aforementioned meâl, focusing on how Arabic expressive features—such as rhetorical elements (hasr, hazf, ta'kīd, etc.)—are reflected in Turkish and how semantic coherence is maintained. The primary aim of the research is to identify the translation techniques utilized by Elmalı and Dumlu, to determine their scholarly foundations, and to evaluate the extent to which these techniques convey the meaning of the Qur'anic text. Accordingly, the study analyzes the linguistic and semantic characteristics of the meâl and methodologically reveals the authors' approach to transmitting the Qur'an's message into contemporary Turkish. Qualitative research methodology was employed in the thesis, and the technique of comparative analysis was also utilized. Arabic expressive elements such as ḥaṣr, ḥadhf, ta'kīd, and the faṣl pronoun were examined through selected Qur'anic verses, and comparisons were made with several different Turkish translations meals. The scope of the study involves determining the balance established between literal fidelity and semantic clarity in Qur'anic translations and identifying the approaches used in conveying rhetoric-based structures into Turkish. The findings indicate that the Elmalı–Dumlu meâl was prepared according to the principles of plain language, meaning-centered translation, and textual clarity. In this respect, the research contributes to the systematic evaluation of translation techniques in Qur'anic meâls and aims to promote methodological awareness in translation studies.
Benzer Tezler
- Kur'ân tercüme teknikleri açısından Işıcık Meâli
Işıcık's Translation of Koran in terms of translation technics
NAİF YAŞAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
DinSelçuk ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YUSUF IŞICIK
- Kur'an tercüme teknikleri açısından Büniyatov-Mammedaliyev ve Guliyev meallerinin değerlendirilmesi
The evaluation of the meals of Buniyatov-Mamedaliyev and Quliyev in terms of metodologies of Quranic translation
ROYA ALIYEVA
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
DinSakarya ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSMAİL ALBAYRAK
- Kur'ân tercüme teknikleri açısından Mehmet Okuyan'ın meâl-tefsiri
Evoliation of Mehmet Okuyan work titled Meal-Kur'ân in terms of translation techniques
MERVE İPCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
DinOndokuz Mayıs ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RECEP DEMİR
- Kur'ân tercüme teknikleri açısından kader âyetlerinin seçme meâller kapsamında incelenmesi
Examination of fate (Qadar) verses in terms of Qur'an translation techniques within the scope of selected translations
FATİMA BETÜL ÖZASLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MURAT SÜLÜN
- Halkbilimi unsurları açısından bir roman incelemesi:“Yaban Yemişleri”
A study on a novel“Wild Berries”in terms of folklore elements
MERVE MENŞURE ERKAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Halk Bilimi (Folklor)Erciyes ÜniversitesiRus Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. REYHAN ÇELİK