Mısır üretimi yapan tarım işletmelerinin işletme tiplerine göre ekonomik, sosyal ve çevresel sürdürülebilirliği: Konya ili örneği
Economic, social and environmental sustainability of agricultural enterprises producing corn according to enterprise types: the case of Konya province
- Tez No: 991282
- Danışmanlar: PROF. DR. YUSUF ÇELİK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Tarım İşletmesi, ÇMVA, Standart Sonuçlar, Tarımsal Sürdürülebilirlik, Konya, Agricultural Enterprise, Farm Accounting Data Network System (FADN), Standard Results, Agricultural Sustainability, Sustainability Indicators
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, Konya ilinde mısır üreten işletmelerin, çiftlik muhasebe veri ağı sistemine göre sosyo-ekonomik analizleri yapılarak, mısır üreten işletmelerin sürdürülebilirlik düzeyleri ve sürdürülebilirliği etkileyen faktörlerin tespiti amaçlanmıştır. Bu amaçla ilde mısır üretiminin yaygın olarak yapıldığı 6 ilçede mısır üretimi yapan tarım işletmelerinden tabakalı tesadüfi örnekleme yöntemine göre belirlenen 105 adet tarım işletmesinden anket yöntemiyle araştırmanın temel verileri elde edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, incelenen tarım işletmelerinin %72,38'i uzmanlaşmış tarla ürünleri yetiştiriciliği, %7,62'i uzmanlaşmış hayvan yetiştiriciliği ve %20,00'si karışık bitkisel ürün ve hayvan yetiştiriciliği işletme tipinde oldukları saptanmıştır. İşletme tipleri ortalaması olarak incelenen işletmelerin %27,76'sının küçük, %39,05'inin orta ve %36,19'unun büyük işletme tipinde olduğu belirlenmiştir. İşletme başına düşen nüfus miktarı 4,02 kişi, arazi miktarı ise 168,09 dekardır. Arazi varlığının %81,69'u mülk, %15,14'ü kira ve %3,19'u ortak arazilerden oluşmaktadır. Tüm işletme tipleri ortalaması olarak standart sonuçlar incelendiğinde toplam çıktı değeri 1.603.865,15 TL olup, bu çıktının %59,34'ü toplam girdi masrafları, %40,66'sı net işletme aile geliridir. Toplam çıktının %53,61'i brüt işletme karı, %45,30'u ise işletme net katma değerinden oluşmaktadır. İşletmelerin toplam varlıkları işletme yöneticilerinin beyanı üzerine 10.464.528,52 TL olarak belirlenmiş olup, bu varlıkların %2,59'unu cari varlıklar, %97,41'ini ise sabit varlıklar oluşturmaktadır. Toplam varlıkların %99,14'ü öz sermaye, %0,86'sı ise borçlardan oluşmaktadır. Toplam borçların %18,74'ünü kısa vadeli borçlar, %81,26'sını ise orta ve uzun vadeli borçların oluşturduğu belirlenmiştir. İşletme tipleri ortalamasında dekara düşen toplam çıktı 9.541,70 TL, dekara düşen toplam girdi masrafları 5.662,13 TL'dir. Birim aktif sermayeye düşen toplam çıktı 0,15 TL, bir birim aktif sermayeye düşen toplam girdi masrafları 0,09 TL'dir. İncelenen işletmelerin sürdürülebilirlik indeksi ekonomik boyutta %67,56, çevresel boyutta %66,59 ve sosyal boyutta %76,05 olarak belirlenmiştir. Genel tarımsal sürdürülebilirlik indeksi ise %70,07 olarak hesaplanmıştır. İncelenen işletmelerde tarımsal sürdürülebilirliği etkileyen faktörler lojistik regresyon analizi ile incelenmiştir. Analiz sonucunda incelenen 5 değişken içerisinden 3 değişkenin işletme sürdürülebilirlikleri üzerinde istatistiki olarak anlamlı oldukları belirlenmiştir. Bu değişkenler arazi varlığı, hane nüfus sayısı ve toplam çıktı değeridir. Analiz sonuçlarına göre modelde yer alan diğer iki değişken işletme sürdürülebilirlikleri üzerinde istatistiki olarak anlamlı bulunmamıştır. Bu değişkenler ise yönetici eğitim düzeyi ve sermaye devir hızıdır. Çalışma sonucunda mısır yetiştiren işletmelerin ekonomik, çevresel, sosyal ve genel sürdürülebilirliğine katkı sağlayacak öneriler geliştirilmiştir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study was to determine the level of sustainability of maize producing farms and the factors affecting the sustainability through the socio-economic analysis according to the farm accounting data network system in Konya province. For this purpose, the basic data of the research were obtained from 105 agricultural enterprises selected by stratified random sampling method from agricultural enterprises producing maize in 6 districts where maize production is widespread in the province. According to the results of the research, it was found that 72.38% of the surveyed agricultural enterprises were in specialized crop farming, 7.62% were in specialized livestock farming, and 20.00% were in mixed crop and livestock farming. As an average of the types of farms, 27.76% of the farms were small, 39.05% were medium and 36.19% were large. The population per farm is 4.02 people and the amount of land is 168.09 decares. 81.69% of the land is owned, 15.14% is leased and 3.19% is common land. When the standard results are analyzed as an average of all types of enterprises, the total output value is 1,603,865.15 TL, 59.34% of this output is total input cost and 40.66% is net income of the business family. 53.61% of the total output consists of gross operating profit and 45.30% consists of net added value of the enterprise. The total assets of the enterprises were determined as 10,464,528.52 TL upon the declaration of the enterprise managers, and 2.59% of these assets were current assets and 97.41% were fixed assets.. It was found that 18.74% of the total debts were short term debts and 81.26% were medium and long term debts. In the average of the company types, the total output per decare is 9,541.70 TL and the total input cost per decare is 5,662.13 TL. The total output per unit of active capital is 0.15 TL and the total input cost per unit of active capital is 0.09 TL. The sustainability index of the analyzed companies was determined as 67.56% in the economic dimension, 66.59% in the environmental dimension and 76.05% in the social dimension. The general agricultural sustainability index was determined to be 70.07%. The factors influencing the agricultural sustainability in the analyzed farms were analyzed by logistic regression analysis. As a result of the analysis, it was determined that among the 5 variables analyzed, 3 variables were statistically significant on the sustainability of the farms. These variables are land assets, number of household population and total value of production. According to the results of the analysis, the other two variables in the model were not statistically significant on business sustainability. These variables are manager education level and capital turnover rate. The study resulted in the development of recommendations that will contribute to the economic, environmental, social, and overall sustainability of corn-growing businesses.
Benzer Tezler
- Türkiye'nin ekonomik gelişmesinde tarımın parasal sorunları ve tarımsal kredi uygulaması
Başlık çevirisi yok
AHMET CEMAL SİVASLIGİL
- Konya ili Çumra ilçesinde mısır üretimi yapan tarım işletmelerinin Avrupa Birliği tarımsal muhasebe veri ağı (FADN) sistemine göre sınıflandırılması ve işletme başarı ölçütlerinin karşılaştırılması
Classification of farms growing maize based on European Union farm of agricultural data network system and comparing of farm productivity: A case study Çumra region in Konya province
AHMET SAMİ EROL
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
ZiraatSelçuk ÜniversitesiTarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MİTHAT DİREK
- Karaman ilinde dane mısır üreten işletmelerin tarımsal mekanizasyon düzeyinin belirlenmesi
Determination of the agricultural mechanization level of the grain corn producing farms in the Karaman
DURMUŞ ALİ KİPRİTCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
ZiraatSüleyman Demirel ÜniversitesiTarım Makineleri ve Teknolojileri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET KAMİL BAYHAN
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET FIRAT BARAN
- Sivas Merkez İlçe'de pancar yetiştiriciliği yapan tarım işletmelerinin ekonomik analizi
Economic analysis of farms growing sugarbeet in Center Country of Sivas Province
SEYFETTİN KILIÇ
- Kahramanmaraş'ta mısır kurutma işletmelerinin genel durumu ve kurutma teknolojileri
Başlık çevirisi yok
MUHAMMET KORLAELÇİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2001
ZiraatKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiTarım Makineleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İ. KURTULUŞ TUNÇER