16. ve 17. yüzyıllarda Osmanlı bedestenlerinin iktisadi fonksiyonu
The function of Ottoman bedestens in 16th and 17th centuries
- Tez No: 991528
- Danışmanlar: PROF. DR. KAZIM PAYDAŞ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Harran Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Osmanlı döneminde bedestenler, şehirlerin ve ticaret merkezlerinin adeta kalbi konumunda olan yapılar olarak ön plana çıkmıştır. Bedestenler, günümüz bankalarının üstlendiği işlevlere benzer hizmetler sağlamış ve şehirlerin ekonomik güvenliğini temsil eden merkezler olarak işlev görmüştür. Başlangıçta yalnızca bez ve kumaş satışına mahsus yapılar olarak ortaya çıkan bedestenler, Osmanlı döneminde farklı fonksiyonlar üstlenerek çalışma alanlarını önemli ölçüde genişletmişlerdir. Osmanlılar, bedestenleri genellikle vakıflar aracılığıyla inşa etmişlerdir. Bu yapıların yüksek ticari gelir potansiyeline sahip olması, bedestenleri vakıf kurumları açısından önemli bir gelir kaynağı haline getirmiştir. Nitekim, bedestenler, vakıflara ciddi ekonomik katkılar sağlamış ve bu sayede hem sosyal hem de ekonomik alanda sürdürülebilirliklerine önemli ölçüde katkıda bulunmuştur.Bu çalışma, Osmanlı klasik dönemi olarak adlandırılan 16. ve 17. yüzyıllarda Anadolu coğrafyasındaki bedestenlerin Osmanlı şehirleri için taşıdığı önemi ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırmada öncelikli olarak arşiv belgeleri taranmış olup, özellikle Mühimme Defterleri en kapsamlı şekilde değerlendirilmiştir. Ayrıca ikincil arşiv kaynağı olarak Şer'iyye Sicilleri kullanılmış; vakıflar arşivi belgeleri ise araştırmanın diğer önemli kaynakları arasında yer almıştır. Bunun yanı sıra, dönemin tarihî ve sosyo-ekonomik yapısını anlamada temel referanslar arasında bulunan seyahatnamelere de başvurulmuştur. Seyahatnameler, özellikle bedestenlerin işlev ve görünümü açısından dönemin özgün kaynakları olmaları sebebiyle büyük önem taşımaktadır. Araştırmada, ikincil kaynaklar olarak yerli ve yabancı telif eserlerden de geniş ölçüde yararlanılmıştır. Bedestenlerin ele alınış biçimleri doğrultusunda seçilen bu eserler arasında kitaplar, makaleler, bildiriler ve ansiklopedi maddeleri bulunmaktadır. Yerli ve yabancı akademisyenler tarafından kaleme alınan bu çalışmalar, bedestenlerin tarihî, mimarî ve sosyo-ekonomik boyutlarının kapsamlı bir şekilde analiz edilmesinde temel referans kaynakları olarak kullanılmıştır.
Özet (Çeviri)
In the Ottoman period, bedestens emerged as central structures at the heart of cities and commercial districts. These buildings performed functions analogous to those of modern banks, serving as economic safekeepers within urban centers. Initially established exclusively for the sale of textiles and cloth, bedestens expanded their roles considerably during the Ottoman era, assuming diverse commercial and financial functions. The Ottomans typically established bedestens through the agency of charitable foundations (vakıfs). Given their capacity to generate substantial commercial revenue, bedestens became vital income sources for these foundations. Indeed, bedestens significantly contributed to the economic sustainability of vakıfs, thereby reinforcing their social and financial longevity.This study aims to elucidate the significance of bedestens for Ottoman cities in Anatolia during the classical Ottoman period, broadly defined as the 16th and 17th centuries. The research primarily relies on archival documents, with particular emphasis on the Mühimme Registers (imperial council decrees), which constitute the most extensively utilized sources. Additionally, Şer'iyye court records serve as secondary archival materials, complemented by documents from vakıf archives. Travelogues (seyahatnameler) have also been consulted, as they represent invaluable contemporaneous sources for understanding the functions and characteristics of bedestens. Furthermore, secondary sources in the form of both domestic and foreign scholarly works have been employed extensively. These include books, articles, conference papers, and encyclopedia entries authored by various local and international academics. The treatment of bedestens in these sources has been carefully examined, providing a comprehensive analytical framework for understanding their historical, architectural, and socio-economic dimensions.
Benzer Tezler
- 16. ve 17. yüzyıllarda Osmanlı hakimiyetinde manastır
Manastir under Ottoman rule in 16. and 17. century
GALİP ÇAĞ
- 16. ve 17. yüzyıllarda Osmanlı ve batı resim sanatında yaratılış tasvirleri
Descriptions of creation in Ottoman and western painting art in the 16th and 17th centuries
FATMA NİLHAN ÖZALTIN
Sanatta Yeterlik
Türkçe
2021
Güzel SanatlarSüleyman Demirel ÜniversitesiSanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
PROF. DR. MEHMET ÖZKARTAL
- 16. ve 17. yüzyıllarda Avrupa'da Osmanlı ve Safevi halıları: Etkileşim ve rekabet
Ottoman and Safavid carpets in Europe in the 16th and 17th centuries: Interaction and competition
LEVENT BOZ
Doktora
Türkçe
2023
Sanat TarihiHacettepe ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERPİL BAĞCI
- 16 - 17. yüzyıllarda Osmanlı - Habsburg Anlaşmaları ve uygulamaları
Ottoman - Habsburg Pacts and applies in 16 - 17. centuries
YUSUF ALPEREN AYDIN
- Vergi, sınıf ve isyan: 16.-18. yüzyıllarda İngiltere, Fransa ve Osmanlı İmparatorluğu'nda vergi isyanları
Tax, class and revolt: Tax revolts in the 16.-18. centuries England, France and Ottoman Empire
ZEYNEP AĞDEMİR