İsacan Sultan'ın Hazreti Hızırın İzinden adlı uzun hikayesi (İnceleme-metin)
The long story of Isacan Sultan, In The Footsteps of Hazrat Khidr (Review-text)
- Tez No: 991729
- Danışmanlar: PROF. DR. HÜSEYİN BAYDEMİR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışması, İslâm inanç sisteminde ve Türk halk kültüründe önemli bir figür olarak kabul edilen Hızır'ın kimliği, dinî ve kültürel temsilleri ile sözlü anlatı geleneğindeki yansımalarını“Hz. Hızır'ın İzinden”adlı uzun hikâye etrafında kapsamlı biçimde ele almaktadır. Çalışmada, Hızır'ın İslâmî kaynaklardaki yeri; Kur'an'da dolaylı olarak yer alan Hz. Musa ile karşılaşması, tefsir ve hadis literatüründeki açıklamaları ile tasavvufî düşüncedeki konumu üzerinden analiz edilmiştir. Bu analizler doğrultusunda Hızır'ın îlâhî bilgiyle donatılmış, zaman ve mekân üstü bir rehber olarak konumlandırıldığı görülmektedir. Tezin temel odak noktası, Hızır'ın halk anlatılarındaki görünümleri ile İslâmî literatürdeki temsilleri arasında kurulan benzerlik ve farkların ortaya konmasıdır. Bu bağlamda; Hızır'ın Türk-İslâm Folklöründeki yeri, halk inançlarındaki uygulamaları, Anadolu'da ve Özbekistan coğrafyasındaki kültlerdeki yansımalarıyla birlikte değerlendirilmiştir. Bu çalışmada,“Hz. Hızır'ın İzinden”adlı uzun hikâye üzerinden; Hızır motiflerinin yapısal ve tematik çözümlemesini sunarak, bu halk anlatısındaki motifleri İslâmî literatürdeki Hızır figürü ile karşılaştırmalı bir biçimde incelenmiştir. Eserdeki yapısal kurgu, anlatım biçimi ve temalar ışığında Hızır figürünün halk ve dinî düzlemlerdeki benzerlikleri ve farklılıkları tespit edilmiştir. Böylece, Hızır'ın hem kültürel bir inanç objesi hem de dinî bir figür olarak nasıl çok katmanlı bir anlam taşıdığı da ortaya konmuştur.
Özet (Çeviri)
This thesis study comprehensively addresses the identity of Khidr, who is accepted as an important figure in the Islamic belief system and in Turkish folk culture, his religious and cultural representations, and his reflections in the oral narrative tradition, around the long story titled The Path of Khidr. In the study, Khidr's place in Islamic sources has been analyzed through his indirect encounter with Prophet Moses in the Qur'an, the explanations in the tafsir and hadith literature, and his position in Sufi thought. In line with these analyses, Khidr is seen to be positioned as a guide endowed with divine knowledge, beyond time and space. The main focus of the thesis is to reveal the similarities and differences established between Khidr's appearances in folk narratives and his representations in Islamic literature. In this context, Khidr's place in Turkish-Islamic folklore, his practices in folk beliefs, and his reflections in the cults in Anatolia and in the geography of Uzbekistan have been evaluated together. In this study, through the long story titled The Path of Khidr, a structural and thematic analysis of Khidr motifs is presented, and the motifs in this folk narrative have been examined comparatively with the figure of Khidr in Islamic literature. In the light of the structural construction, narrative style, and themes in the work, the similarities and differences of the figure of Khidr on folk and religious levels have been determined. Thus, it has been revealed how Khidr carries a multi-layered meaning both as a cultural object of belief and as a religious figure.
Benzer Tezler
- Özbek yazar İsacan Sultan'ın Bilge Hakan romanı üzerine bir inceleme
A review on the Bilge Hakan novel of Uzbek author Isacan Sultan
LATİFE AYDOĞAN SOLĞUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Türk Dili ve EdebiyatıEge ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YILMAZ ÖZKAYA
- İsajon Sulton'un“Boqiy Darbadar”(Ölümsüz Derbeder) adlı romanın dil inclemesi (Giriş-inceleme-metin)
A grammatical sduty on a Uzbek author Isajon Sulton's novel named as“Boqiy Darbadar”(Immortal Traveler) (Introduction-analysis-text)
ELİF ASYA EROL
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Türk Dili ve EdebiyatıFırat ÜniversitesiÇağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERCAN ALKAYA
- Acil servise başvuran iş kazalarında maliyet eşitsizliği ve yüksek maliyetli hasta belirleyicileri: Retrospektif tek merkezli çalışma
Cost inequality and determinants of high-cost patients among occupational injury cases presenting to the emergency department: A retrospective single-center study
SİBEL GÜLLÜÇAYIR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Acil TıpSağlık Bilimleri ÜniversitesiAcil Tıp Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERKAN DOĞAN
DR. BİLAL YENİYURT
- İstanbul'da 19. yüzyıl Abdülmecid camileri
The 19th century Abdülmecid mosques in İstanbul
GÖZDE ÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2000
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF.DR. SEMRA ÖGEL
- Manisa yöresinde demir eksikliği anemi prevalansı ve demir eksikliği anemisinde tarama testi olarak rutin hemogram, RDW ve ferritinin kullanımı
The prevalance of iron deficieny anemia in Manisa and using of hemogram, RDW and ferritin for searcing of iron deficiency anemia
VİLDAN ÜRK TAŞYENEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2006
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıCelal Bayar ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF.DR. ALİ ONAĞ