Belediyelerin kamusallığı: Türkiye'de büyükşehir belediyeleri üzerine bir inceleme (2019-2024)
The publicness of municipalities: A study of metropolitan municipalities in Türkiye (2019-2024)
- Tez No: 992142
- Danışmanlar: PROF. DR. KORAY KARASU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Kamu Yönetimi, Public Administration
- Anahtar Kelimeler: Büyükşehir belediyeleri, Kamu hizmetleri, Kamu yararı, Mahalli müşterek ihtiyaçlar, Türkiye, Yerel özerklik, Metropolitan municipality, Public services, Public interest, Local common needs, Türkiye, Local autonomy
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yönetim Bilimleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kamusallık, kamu örgütlerinin kamu yararına kamu hizmeti üretmesini ve halkın bu yararın oluşumuna doğrudan, temsili veya katılımcı yollarla dahil olmasını ifade eden bir süreçtir. Her bir kamu örgütünün, sunduğu hizmetin niteliği ve hizmet verdiği topluluğun özellikleri bakımından kendine özgü bir kamusallığı bulunmaktadır. Bu bağlamda, yerel düzeyde kamusallığın somutlaştığı temel yönetim birimlerinin belediyeler olduğu söylenebilir. Tarihsel olarak belediyeler, bir yandan insan topluluklarının özyönetim biçimlerini ifade eden; diğer yandan mahalli müşterek ihtiyaçları karşılayan yönetimler olarak iki temel doğaya sahip olmuşlardır. Bu tezde, belediyelerin kamusallığı kavramsal ve kuramsal bir çerçevede ele alınmakta; saptanan bazı kamusallık değişkenleri ve farklı belediyecilik yaklaşımları (“liberal”,“neoliberal”,“sosyal”,“toplumcu”,“yeniden beledileştirme”) kapsamında, Türkiye'de 2000'li yıllardan itibaren belediyelerde yaşanan dönüşüm, özellikle 2019-2024 döneminde büyükşehir belediyeleri odağında incelenmektedir. Söz konusu dönem, merkezi yönetim-belediye ilişkilerinin, belediyelerin mahalli müşterek ihtiyaçları karşılama biçimlerinin ve büyükşehir sisteminin ortaya çıkardığı sonuçların eşzamanlı biçimde belediyelerin kamusallığını etkilediği bir süreç olarak değerlendirilmiştir. Bu süreçte yerel özerklik ve temsil, yasal düzenlemeler, siyasal müdahaleler ve mali bağımlılıklar yoluyla sınırlandırılmış, katılım mekanizmaları ise çoğu durumda sembolik bir işlevsellik kazanmıştır. Ayrıca belediyelerin mahalli müşterek ihtiyaçları karşılamada“yapma”yerine giderek daha fazla“yapar veya yaptırır”yöntemine başvurması ve sosyal yardım odaklı hizmetleri öne çıkarması yaygın bir tercih hâline gelmiş; bu durum belediyelerin neoliberal ve sosyal belediyecilik arasında bir çizgide konumlanmasına yol açmıştır. Bununla birlikte alan genişlemesi, büyükşehir belediyelerinin farklı sosyo-ekonomik ve mekânsal özelliklere sahip geniş bir hizmet alanı içinde mahalli müşterek ihtiyaçları belirleme ve karşılama sürecine yönelmelerini zorunlu kılmıştır.
Özet (Çeviri)
Publicness refers to a process that encompasses both the production of public services for the public interest by public organizations and the involvement of citizens in the formation of this public interest through direct, representative, or participatory means. Each public organization possesses its own form of publicness, shaped by the nature of the services it provides and the characteristics of the community it serves. In this regard, municipalities can be considered the primary administrative units in which publicness becomes concrete at the local level. Historically, municipalities have embodied a dual nature: on the one hand expressing the self-government practices of local communities, and on the other meeting local common needs. In this thesis, the publicness of municipalities is examined within a conceptual and theoretical framework; within the scope of selected publicness variables and various municipal approaches (“liberal”,“neoliberal”,“social”,“socialist”, and“re-municipalization”), the transformation experienced by municipalities in Türkiye since the 2000s is analyzed, with a particular focus on metropolitan municipalities during the 2019-2024 period. This period is assessed as one in which central government-municipality relations, the ways municipalities meet local common needs, and the outcomes produced by the metropolitan municipality system simultaneously shaped municipal publicness. During this process, local autonomy and representation were constrained by legal regulations, political interventions, and fiscal dependencies, while participatory mechanisms largely assumed a symbolic function. Moreover, municipalities increasingly preferred“providing through others”rather than directly“providing”services in meeting local common needs, and brought social assistance-oriented practices to the forefront; this tendency positioned municipalities along a spectrum between neoliberal and social municipalism. Nonetheless, the expansion of metropolitan boundaries required metropolitan municipalities to identify and meet local common needs within a service area characterized by diverse socio-economic and spatial conditions.
Benzer Tezler
- Kentsel atık su yönetimi: Türkiye'de büyükşehir belediyeleri'nde kamusal mal ve hizmet olarak atık su arıtma tesislerinin etkinliğine dair bir inceleme
Urban wastewater managment:Measuring the efficiency of Turkey's metropolitan municipality wastewater treatment services as a public good and services
SEDEF OLUKLULU
- Metropoliten yönetimlere kentsel hizmetler temelinden yeni bir bakış: İstanbul Büyükşehir Belediyesi ve şirketleri örneği
A new perspective on urban services for metropolitan governments: the case of İstanbul Metropolitan Municipality and its companies
AYŞECAN HAZAL AK YILDIRIM
Doktora
Türkçe
2024
Kamu YönetimiMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ADEM ERDEM ERBAŞ
- Kentsel hizmetlerin sunumunda alternatif bir yöntem olarak“Dernek”: Diyarbakır Sarmaşık Yoksullukla Mücadele ve Sürdürülebilir Kalkınma Derneği (2006-2016)
“Association”as an alternative method in the presentation of urban services: Diyarbakır Sarmaşık Fighting Poverty and Sustainable Development Association (2006-2016)
JİYAN UÇAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Kamu Yönetimiİstanbul ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ADALET ALADA
- Toplumcu ve halkçı bir yerel yönetim deneyimi: Hozat Belediyesi (2004-2014)
A socialist and populist local government experience: Hozat Municipality (2004-2014)
DİLAN KONAK MOL
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Siyasal Bilimlerİstanbul ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YUNUS KAYA