Dil gecikmesi olan çocuklarda ebeveyn etkileşimleri ve ev ortamının dil gelişimiyle ilişkileri
The relationship between parental interactions, home environment and language development in children with language delay
- Tez No: 992148
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MERAL ÇİLEM ÖKCÜN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Gecikmiş dil, ev ortamı, ebeveyn etkileşimi, erken okuryazarlık, Language delay, home environment, parental interaction, early literacy
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Özel Eğitim Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada, yalnızca dil gecikmesi olan çocuklarda ebeveyn etkileşiminin ve ev ortamının dil gelişimi ile ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Erken çocukluk döneminde dil gelişimi, biyolojik ve çevresel etmenlerin etkileşimiyle şekillenmekte; özellikle ev ortamı ve ebeveynlerin çocukla kurduğu etkileşim, dil gelişimini destekleyen önemli çevresel bağlamlar arasında yer almaktadır. Bu doğrultuda araştırma, ek bir tanısı bulunmayan, yalnızca dil gecikmesi yaşayan çocuklarda ev ortamına ilişkin değişkenlerin dil gelişimiyle olan ilişkilerine odaklanmaktadır. Araştırmanın çalışma grubunu, 24–60 ay aralığında, ana dili Türkçe olan, Türkçe Erken Dil Gelişim Testi (TEDİL) puanları kesme puanının altında kalan ve yalnızca dil gecikmesi tanısı bulunan 30 çocuk (11 kız, 19 erkek) ile bu çocukların ebeveynleri oluşturmaktadır. Çalışma grubu amaçlı örnekleme yöntemiyle belirlenmiştir. Araştırma sürecinde ailelerden bilgilendirilmiş onam alınmış; çocukların dil gelişim düzeylerini belirlemek amacıyla TEDİL uygulanmıştır. Çocukların ev ortamını değerlendirmek için Ev Ortamı Tarama Aracı (EVTA), genel gelişim düzeylerini belirlemek amacıyla Erken Gelişim Envanteri (EGE) ve Erken Gelişim Envanteri Sosyo-Duygusal Gelişim Envanteri (EGE-SD), evde sunulan erken okuryazarlık becerilerini incelemek amacıyla Ev Erken Okuryazarlık Testi (EVOK) ve ebeveyn tutumlarını değerlendirmek amacıyla Ebeveyn Ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, gecikmiş dil tanısı olan çocuklarda yaş değişkeninin dil gelişimiyle yakından ilişkili olduğunu; bunun yanı sıra evde sunulan erken okuryazarlık becerilerinin dil gelişimiyle ilişkili bir bağlam oluşturduğunu göstermektedir. Özellikle evde birlikte kitap okuma ve yazı farkındalığına yönelik etkinliklerin çocukların alıcı ve ifade edici dil becerileriyle ilişkili olduğu belirlenmiştir. Bulgular, ev ortamında sunulan erken okuryazarlık deneyimlerinin dil gelişimini destekleyici bir rol üstlenebileceğini; ancak bu etkinin çocuğun gelişimsel özellikleriyle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini düşündürmektedir. Bu araştırmanın sonuçları, dil gecikmesi olan çocuklara yönelik değerlendirme ve müdahale süreçlerinde yalnızca çocuğa odaklanmanın yeterli olmadığını; ev ortamı ve ebeveyn–çocuk etkileşiminin de dikkate alınmasının önem taşıdığını ortaya koymaktadır. Çalışmanın, aile temelli uygulamaların planlanmasına ve erken çocukluk döneminde dil gelişimini desteklemeye yönelik çalışmalara katkı sağlaması beklenmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aimed to examine the relationship between parental interaction, home environment, and language development in children with language delay only. In early childhood, language development is shaped by the interaction of biological and environmental factors, and the home environment as well as parent–child interaction constitute important contexts supporting language development. Accordingly, the present study focused on home-related factors associated with language development in children diagnosed solely with language delay and without any additional conditions. The study group consisted of 30 children (19 boys, 11 girls) aged between 24 and 60 months who were native Turkish speakers, scored below the cutoff point on the Turkish Early Language Development Test (TEDİL), and were diagnosed with language delay only, along with their parents. The participants were selected using purposive sampling. Informed consent was obtained from all families. Children's language development was assessed using TEDİL. The Home Environment Screening Tool (EVTA) was used to evaluate the home environment, while the Early Development Inventory (EGE) and the Socio-Emotional Development Inventory (EGE-SD) were used to assess general developmental characteristics. Home-based early literacy skills were measured using the Home Early Literacy Test (EVOK), and parental attitudes were assessed using the Parenting Scale. The data obtained were analyzed using the SPSS. The findings indicated that age was closely associated with language development in children with language delay. In addition, home-based early literacy experiences were found to be related to children's receptive and expressive language skills. In particular, shared book reading and print awareness activities in the home environment were associated with higher language performance. These results suggest that early literacy experiences provided at home may serve as a supportive context for language development; however, their role should be interpreted in conjunction with children's developmental characteristics. Overall, the findings highlight the importance of considering both child-related and environmental factors in assessment and intervention processes for children with language delay. The study is expected to contribute to family-based practices and to efforts aimed at supporting language development in early childhood.
Benzer Tezler
- Gecikmiş konuşması olan çocuklar ile annelerinin ebeveyn-çocuk etkileşimlerinin ebeveyn ve çocuk davranışları açısından incelenmesi
An investigation into parent-child interactions in children with delayed speech, focusing on behaviors exhibited by both mothers and children
MELİKE TİTREK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Dil ve Konuşma Terapisiİstanbul Medipol ÜniversitesiDil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EYLÜL BİRKENT
- Tek ebeveynli 60-72 aylık çocukların alıcı dil ve ifade edici dil becerilerinin değişkenler açısından karşılaştırılması
A comprasion of the receptive and expressive language skills of children aged 60-72 months from single – parent families based on various variables
SIDDIKA NUR ÖZDÜVEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimKto Karatay ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM AKKOYUN SERT
- Onaltı - otuzaltı ay arası sağlıklı çocuklarda konuşma gelişiminin TİGE II ebeveyn envanteri ile taranması
Evaluation of language development in a population of 16 - 36 month old healthy children by using TIGE II parents inventory
SONILA VELITERNA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2012
Çocuk Sağlığı ve Hastalıklarıİstanbul ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MİNE ÇALIŞKAN
- Okul öncesi yaşta beslenme sorunu olan çocuklar, annelerinin tutumları ve psikolojik iyilik halleri
Nutritional problems in preschool age of children, mothers' attitudes and psychological wellness
MERVE ÖZEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
UZMAN ÖZLEM ERDEDE
UZMAN PINAR ZENGİN AKKUŞ
- Gelişimsel dil ve konuşma bozukluğu olan 2-6 yaş arası çocuklarda ebeveyn tutumlarının incelenmesi
The investigation of parenting attitudes between 2-6 years old children with developmental speech and language disorder
AHMET KARAKUZU
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
DilbilimDicle ÜniversitesiDil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET TARCAN