Qarabağlı Seyid mir Hemze Nigarinin heyatı, yaradıcılığı ve Türkce divanının poetik strukturu
Karabağli Seyyid mir Hamza Nigari'nin hayati, yaradiciliği ve Türkçe di̇vaninin poeti̇k strukturu
- Tez No: 992205
- Danışmanlar: PROF. DR. AZADE RÜSTEMOVA, PROF. DR. NÜŞABE ARASLI
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2008
- Dil: Azerice
- Üniversite: Azerbaıjan Natıonal Academy Of Scıences
- Enstitü: Yurtdışı Enstitü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu doktora tezinde, 19. yüzyıl Azerbaycan şairlerinden Seyyid Mir Hamza Nigari'nin hayatı, sanatı, eserleri ve Türkçe Divanı incelenmiştir. Seyyid Mir Hamza Nigari, Karabağ'ın Kubadlı bölgesindeki Cicimli köyünde doğmuştur. O, Türkçe ve Farsça Divan, Çayname ve Nigarname adlı tasavvufi mesneviler ve Menakıb-ı Seyyid Nigari'yi kaleme almıştır. Şair, aynı zamanda 19. yüzyılda Nakşibendi tarikatının da önemli temsilcilerinden biridir. Tez, Giriş, 3 bölüm, Sonuç ve kullanılan kaynaklar listesinden oluşmaktadır. Tezin Giriş bölümünde konunun önemi, araştırma yöntemleri, amacı ve yenilikleri ele alınmıştır. Birinci bölüm,“19. Yüzyılda Azerbaycan'da Kültürel-Edebi Atmosfer ve Tarikatlar”başlığını taşımaktadır. Bu bölüm üç alt başlık altında toplanmıştır. Birinci alt başlık,“O dönemdeki tarihi, sosyal, kültürel-edebi ve ideolojik atmosfer”başlığını taşımaktadır. Bu alt başlık, 19. yüzyılda Azerbaycan'da ve bütün Müslüman ülkelerinde meydana gelen olaylar hakkında bilgi vermekte ve o dönemde Müslüman ülkelerin insanlarının sosyal yaşamı hakkında bilgi vermektedir. Özellikle Azerbaycan'da meydana gelen tarihi, sosyal ve kültürel-edebȋ olaylar hakkında bilgi verilmektedir. Ayrıca, klasik tarzda yazılmış edebȋ eserlerin yanı sıra, o dönemde ülkemizde Avrupa edebiyatından bazı türlerin de kullanıldığını ve birçok ünlü yazar ve şairin adının geçtiğini belirtmektedir. İkinci alt başlık, 'Nakşibendiliğin Tarihi Kuruluşu ve Azerbaycan ve Anadolu'ya Yayılması' başlığını taşımaktadır. Bu alt başlık, Nakşibendi tarikatının kurucusu Bahaeddin Nakşibend hakkında bilgi vermektedir. Burada, Bahaeddin Nakşibend'in 14. yüzyılda Buhara'nın Kasr-ı Arifan köyünde doğduğu ve tasavvufi faaliyetleri hakkında bilgi verilmiştir. Ayrıca, burada ondan önceki ve sonraki tarikatın soy ağacı hakkında da birçok bilgi bulunmaktadır. Bu alt başlıkta bu Nakşibendiye'nin gelenek ve görenekleri ile bu tarikatın Azerbaycan ve Anadolu'ya yayılışı konusunda da bilgi verilmektedir. Tezin birinci bölümünün üçüncü alt başlığı 'Azerbaycan'da Nakşibendi Tarikatının Edebiyat-Felsefi Anlayıştaki Rolü'dür. Üçüncü alt başlık, birçok ülkede olduğu gibi Azerbaycan'da da tarikatlar hakkındaki fikirlerin gelişiminin 19. yüzyılda oluştuğunu belirtmektedir. İslam dünyasının bu yüzyıldaki durumu, tasavvuf ve tarikatların bu süreçteki gelişimi ile ilgili bilgi verilmiştir. Bu alt başlıkta, Afrika'nın bazı bölgelerinde, Orta Doğu'da ve Mısır'da Fransa'nın, Hindistan'da İngilizlerin, Asya ve Kafkasya'da ise Rus ve Çin zulmünün olduğu üzerinde durulmuş, sömürge hareketleri sonucunda Müslümanların tarikatlar çevresinde birleşerek mücadele etmeye başlamasından bahsedilmiştir. İkinci bölüm 'Seyyid Nigari'nin Hayatı ve Yaratdıcılığı' başlığını taşımakta olup üç alt bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm 'Seyyid Nigari'nin Hayatı' başlığını taşımakta ve üç alt başlıktan oluşmaktadır. Birinci alt başlıkta, şiirlerinden hareketle şairin biyografik kişiliği üzerinde durulmuştur. İkinci alt başlıkta ise sanatı ele alınmıştır. Üçüncü alt başlıkta, şairin edebi eserleri hakkında geniş bilgiler verilmiştir.“Seyyit Nigari'nin Divanının Poetik Yapısı”başlıklı üçüncü bölüm tezin temel bölümünü oluşturmaktadır. İki alt başlıktan oluşan bu bölümün birinci alt başlığında şairin divanının yenilikleri ve şiirsel yapısı incelenmiştir. İkinci alt başlıkta ise Divandaki şiir türleri ve farklı türlerin kullanımı ayrıntılı biçimde ele alınmıştır. Tezde, bu hacimli Divandaki bütün gazel, kaside, kıt'a, rubai, terciibent, terkibibent, sakinameler; dörtlükler, hece ölçüsüyle yazılmış bütün şiirlerle birlikte şairin Karakalı Ahmet Efendi'ye yazdığı manzum ve mensur karışık mektup da incelenmiştir. Sonuç kısmında varılan kanaatler maddeler halinde sıralanmıştır. Tezin kaynaklar kısmında, Edebiyat tarihi, tasavvuf ve tarikatlar tarihi, özellikle 19. Yüzyıl Azerbaycan ve Anadolu sahası divan ve tasavvuf edebiyatı kaynaklarından istifade edilmiş, Rusya, Anadolu ve Azerbaycan'daki alanla ilgili temel kaynaklar üzerinde yoğunlaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
Life and Creativity of Garabaghli Sayyit Mir Hamza Nigari and Poetical Structure of His Divan This dissertation is dedicated to the life and creativity of one of the XIX century Azerbaijani famous poets Sayyit Nigari and the in¬vestigation of the poetical structure of his divan in Turkish. Sayyit Nigari was born in the village of Cicimli in Gubadli region in Garabag. The author of Divan in Turkish and Persian, distich Chayname and Nigarname and the author of Managib, was also one of the famous representatives of Nagshibandi sect in XIX century. The dissertation consists of an introduction, 3 chapters, conc¬lu¬sion and the list of used literature. The introduction of dissertation deals with urgency of subject, level of research, its aim and mission and novelty in science. The first chapter is called 'Cultural-literal atmosphere and sects in Azerbaijan in XIX century'. This chapter is collectivized in three subtitles. The first subtitle is called 'historical, social, cultural-literal, and ideological atmosphere at that time'. This subtitle gives the infor¬mation about the events that took place in XIX century in Azerbaijan and in all over Muslim countries and explains that at that time people of Muslim countries lived in colony. Especially it gives the infor¬mation about historical, social and cultural-literal events that took place in Azerbaijan. It also informs that besides the literary works in classical manner, there was also some genre from European literature used in our country at that time and many famous writers' and poets' names were mentioned. The second subtitle is called 'historical foundation of Nagshibandi and its dissemination to Azerbaijan and Anadolu'. This subtitle gives information about Bahaeddin Nagshiband. He was the founder of Nagshibandi sect. In this subtitle it is written that he was born in the village called Gasr-i Arifan in Bukhara in XIV century. There also much information about the genealogy of this sect before and after him. In this subtitle it is also written about manners and rules of this sect and dissemination of Nagshibandi in Azerbaijan and Anadolu. The third subtitle of the first chapter of dissertation is called 'The Role of Nagshibandi Sect in Literal-Philosophical Conception in Azerbaijan'. The third subtitle gives information that as in many countries also in Azerbaijan the development of ideas about sects was created in XIX century. Because there as a menace that the Islam religion will disappear from all over the world. In this subtitle its explained that in some parts of Africa, in the Middle East, and in Egypt there was a France, in India there was an English, and in Asia and Caucasus there were Russian and Chinese tyranny. The Muslims began to separate between themselves. At that time sects began to develop and could struggle against strangers. The second chapter is called 'The Life and Creativity of Sayyit Nigari' and consists of three parts. The first part is called 'the life of Sayyit Nigari'. This part consists of three subtitles. In the first subtitle they are defining his personality of writer based on his poems. In the second subtitle it is written about his creativity. In the third subtitle it is given broad information about his literary works. The third chapter which is called“The Poetical Structure of Sayyit Nigari`s Distich”consists of two subtitles.The first subtitle deals with the novelties, poetical structure of the divan of the poet.The second subtitle deals with the types of poems, the use of different genres . All ghazals, ghasidas, saginames, quatrains, odes and other types of poems which were written in syllabic metre and the letter written in prosaic and in verse to Garagashli Ahmad Afandi found in the dis¬tich, were investigated in the dissertation work. The results of the analysis discussed in the dissertation are found in the generalized scientific – theoretical conclusion of the investigation.
Benzer Tezler
- Muhyiddîn el-Karabâğî'nin Şerhu Risâleti İsbâti'l-Vâcib li'd Devvânî adlı eserinin tahkik ve incelemesi
The critics and analysis of Muhyî al-Dîn al-Qarabâghî's work Şerh Risâleti İsbâti'l-Vâcib
ZEYNEP DEMİRKOL
Yüksek Lisans
Arapça
2021
FelsefeSüleyman Demirel ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SALİH AYDIN
- Karabâğî'nin Hâşiye Alâ Tefsîri'l-Beyzavî adlı eserinin Nebe, Nâziât ve Abese sûrelerinin tahkik ve tahlili
An edition and analysis of the“surah al-Naba' and surah al-Nazi'at and surah Abasa”of Hasheya Ala Tafsir Al-baydawi, a work of Qarabagi
EASA HAMAD MOHAMMED MOHAMMED
Yüksek Lisans
Arapça
2021
DinBolu Abant İzzet Baysal ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NECMİ SARI
- حاشية على جزء النبأ من تفسير البيضاوي“من سورة الفجر الى آخر سورة الناس ”للمؤلف محيي الدين القره باغي (ت :٩٤٢ هجرية ) دراسة وتحقيق .
Mühiyettin Karabağı'nın (Ö. 942 h.) haşiye ala Cüz'amme min tefsir el Beydavi Fecir Süresinden el-Nas Süresine kadar dirase ve tahkik
FADHİL MOHAMMED MUSTAFA
Yüksek Lisans
Arapça
2022
DinYalova ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET FEDAİOĞLU
- جالب السرور وسالب الغرور للإمام محمد بن علي، محي الدين القراباغي (ت 942ه) دراسة وتحقيقاً
Karabağlı Mahmûd bin Muhammed'in“Calib es-Surûr ve Salib el-Ğurûr”isimli eserinin incelenmesi ve tahkiki (Muhâzarât iliminde makaleler
SOHAIB MAHMOOD FARHAN FARHAN
Yüksek Lisans
Arapça
2023
DinÇankırı Karatekin ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ Hidayet ZERTÜRK
- Kültürel kimlik ve sermaye kavramları bağlamında Manisa Salihli Kazak Türkleri müzik pratikleri
Musical practices of Kazakh Turks from Manisa Salihli in the context of cultural identity and capital concepts
EMİN YILDIRIM
