Tanzimat dönemi Osmanlı hukukunda taşra meclislerinin yargılama yetkisi
The jurisdiction of provincial councils in Ottoman law during the Tanzimat era
- Tez No: 992305
- Danışmanlar: PROF. DR. S. GÜL AKYILMAZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, Tanzimat Dönemi Osmanlı hukukunda taşra meclislerine tanınan yargılama yetkisini, bu yetkinin kapsamını ve yargı teşkilatı içerisindeki konumunu incelemektedir. İlk bölümde Tanzimat Dönemi'nde genel olarak yargı teşkilatı ve taşra teşkilatı ele alınmıştır. İkinci bölümde, ilgili hukuki düzenlemeler çerçevesinde taşrada kurulan meclislerin kuruluşu, üyeleri, çalışma usulleri ve görevleri açıklanmıştır. Üçüncü bölümde, yargı yetkisine sahip taşra meclislerinde görülen dava türleri ve bu kararların temyiz usulü incelenmiştir. Bu çerçevede meclislerde ceza davalarının yanı sıra hukuk davalarının da görüldüğü tespit edilmiştir. Muhassıllık, memleket ve eyalet meclislerinin yargı yetkisinin hukuki dayanakları ve sınırları açık biçimde tanımlanmamıştır. İlgili arşiv belgeleri incelenerek, bu meclislerin yargı yetkisinin kapsamı ortaya konulmuştur. Bu doğrultuda meclislerin, Tanzimat sonrası dönemde yürürlüğe giren Ceza Kanunlarını tatbik etme görevlerinin yanı sıra, kanunnamelerde açık biçimde düzenlenmeyen had ve tazir suçları bakımından da yetkili yargı merci olarak işlev gördükleri tespit edilmiştir. Şer'i yargılama usulüne göre meclis üyesi olan kadı tarafından yürütülen yargılamalarda, davaların görülme usulü davanın konusuna göre farklılık gösterebilmiştir. Ağır suçlar ve önemli meselelere ilişkin davalarda meclisler taşrada ilk derece yargılama merci konumunda olmuş; suçun sabit görülmesi hâlinde hüküm Meclis-i Vâlâ tarafından verilmiştir. Bunların dışındaki davalarda ise kararlar vali onayıyla icra edilmiş ve daha sonra yine Meclis-i Vâlâ'nın hukuki denetiminden geçirilmiştir. Bu uygulama, Tanzimat sonrasında öngörülen yargılama usulü gereğince, taşra meclislerinin ceza davaları bakımından nizamiye mahkemeleri kuruluncaya kadar taşrada asli ve genel yetkili yargı merci konumuna geldiklerini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This dissertation examines the judicial authority granted to provincial councils in Ottoman law during the Tanzimat Period, the scope of this authority, and its position within the judicial system. In this context, it was determined that civil cases were heard in the councils in addition to criminal cases. The legal basis and limits of the judicial authority of the taxation councils, provincial, and state councils were not clearly defined. The scope of the judicial authority of these councils has been established by examining the relevant archival documents. In this regard, it has been determined that, in addition to their duty to enforce the Penal Codes that came into force after the Tanzimat, the councils also functioned as the competent judicial authority for hadd and tazir crimes, which were not explicitly regulated in the codes. The procedure for hearing cases could vary depending on the subject matter of the case. In cases involving serious crimes and important matters, the councils acted as the court of first instance in the provinces; if the crime was proven, the verdict was handed down by the Meclis-i Vâlâ. In other cases, decisions were enforced with the approval of the governor and subsequently reviewed by the Meclis-i Vâlâ. After the Tanzimat, provincial councils became the primary and generally competent judicial authorities in the provinces until the establishment of nizamiye courts for criminal cases.
Benzer Tezler
- 1923-1930 resmi yerel basına göre, taşrada Cumhuriyet Dönemi hukuk uygulamaları
The legal practices in the provinces during the Republican Period in accordance with the 1923–1930 official local press
ERTAN DİLEKCİ
- II. Abdülhamid döneminde Balıkesirli mülki görevliler hakkında bir inceleme (sicill-i ahval kayıtlarına göre 1879 -1909)
A Research about the functionaries of Balıkesir in the period of Abdülhamid II. (according to the registrations of sicill-i ahvâl 1879- 1909)
SERAP SUNAY
- Osmanlı ordusunun modernizasyonu: Irak ve Hicaz ordusu örneği (1848-1876)
Reconstruction of the Ottoman army: Iraq and Hedjaz army (1848-1876)
FATİH AKYÜZ
- R-13 Numaralı Rusçuk Şer'iyye Sicili'nin transkripsiyonu ve değerlendirmesi (H. 1231-1232/M. 1815-1817)
Transcription and analysis of Ruse court register No: R-13 (Hijri date 1231-1232/ Gregorian date 1815-1817)
GÜLLİZAR İNAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
TarihKaradeniz Teknik ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA ALTUNBAY
- 18 ve 19. yüzyıllarda, İstanbul'da üretim ve ticaretin denetiminde İhtisap Kurumu'nun yeri
The place of Ihtisap Foundation in terms of controlling production and trade in Istanbul in 18th and 19th century
GÖKÇE BİNBİR