Kutadgu Bilig'de yer alan niteleme adları
Descriptive names in Kutadgu Bilig
- Tez No: 992307
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÜLKÜ POLAT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Kutadgu Bilig, Niteleme Adları, Sıfat, Zarf, Kutadgu Bilig, Descriptive Names, Adjectives, Adverbs
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gaziantep Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Türkçede temel dil bilgisi ögelerinden biri, niteleme adlarıdır. Niteleme adları, tarih boyunca birçok eserin söz varlığına katkı sağlamışlardır. Bu eserlerden biri de Kutadgu Bilig'dir. Bu çalışmada, Kutadgu Bilig'de yer alan niteleme adları ve bu niteleme adlarının işlevleri incelenmiştir. Çalışmanın ilk bölümünde, Kutadgu Bilig'e ilişkin genel bilgilere ve bu eser üzerine yapılan çalışmalara yer verilmiştir. İnceleme bölümünde ise Kutadgu Bilig'deki niteleme adları, özelliklerine göre başlıklar altında fişleme yöntemiyle ele alınmıştır. Eserde bulunan niteleme adlarının kelime anlamları ve Köktürk, Uygur Dönemi'ndeki kullanımları aktarılmıştır. Eserdeki niteleme adları, beyit içerisindeki işlevleri bakımından incelenmiştir. Niteleme adlarının beyit içerisindeki bu işlevleri, müstakil, sıfat ve zarf görevleri bakımından ele alınmıştır. Niteleme adlarının en çok hangi işlevlerde kullanıldığı aktarılmıştır. Kutadgu Bilig'de yalnızca bir beyitte tanıklanan niteleme adları açıklanmıştır. Niteleme adlarının oluşturdukları isnad grupları, ünlem/seslenme grupları ve isim tamlaması grupları ele alınmıştır. Niteleme adlarının Kutadgu Bilig'de hangi sözcüğü nitelediği beyit numarası ile birlikte verilmiştir. Son bölümde ise çalışmadan elde ettiğimiz sonuçlar açıklanmıştır ve öneride bulunulmuştur. Bu çalışmada, Kutadgu Bilig'de yer alan niteleme adlarının kullanımını ve dil bilgisi açısından önemini ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Özet (Çeviri)
One of the fundamental elements of Turkish grammar is descriptive names. Throughout history, descriptive names have contributed significantly to the vocabulary of many literary works. One such work is Kutadgu Bilig. This study examines the descriptive names found in Kutadgu Bilig and analyzes their functions within the text, aiming to reveal their importance from a grammatical perspective. The first part of the study presents general information about Kutadgu Bilig and reviews previous research conducted on this work. In the analysis section, the descriptive names identified in Kutadgu Bilig are examined under various headings according to their characteristics, using a lexical card-indexing method. The lexical meanings of these descriptive names and their usages during the Köktürk and Uyghur periods are also presented. Furthermore, the descriptive names are analyzed in terms of their functions within the verses. These functions are discussed with regard to their independent use, adjectival function, and adverbial function. The study identifies the functions in which descriptive names are most frequently employed. Descriptive names that occur only once in the text are also explained in detail. In addition, the study examines the predicate groups, interjection/vocative groups, and noun phrase groups formed by descriptive names. The words modified by descriptive names in Kutadgu Bilig are presented together with the corresponding verse numbers. The final section summarizes the findings of the study and offers suggestions for future research. This study aims to demonstrate the usage of descriptive names in Kutadgu Bilig and to highlight their grammatical significance.
Benzer Tezler
- Türkçe öğretim programlarında yer alan değerler eğitimi açısından Kutadgu Bilig'in incelenmesi ve örnek metinler
Examination of Kutadgu Bilig and sample text in terms of value education in Turkish curriculum
TUĞBA ŞİMŞEK
Doktora
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimDokuz Eylül ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖMER İNCE
- Kutadgu Bilig'in 2018 sosyal bilgiler dersi öğretim programında yer alan değerler açısından incelenmesi
Kutadgu Bilig's analysis of the values in the social studies curriculum
EMEL UÇAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
TarihKastamonu ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMİNE KARASU AVCI
- Kutadgu Bilig'de metafor
Metaphors in Kutadgu Bilig
SELCEN KOCA SARI
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
DilbilimGazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÇETİN PEKACAR
- Kutadgu Bilig`de ve Kutadgu Bilig öncesinde devlet düşüncesi
Idea of state at the period of and prior to Kutadgu Bilig
GÖKHAN YILMAZ
- Kutadgu Bilig'de folklor
Folklore in Kutadgu Bilig
FİRUZE GÜNALP
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Halk Bilimi (Folklor)Pamukkale ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET SURUR ÇELEPİ