2000-2024 yılları arasında Türkiye'de yayımlanan, seçilmiş çocuk romanlarının incelenmesi
Analysis of selected children's novels published in Turkey between 2000 and 2024
- Tez No: 992330
- Danışmanlar: PROF. DR. BELKIS GÜRSOY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Çocuk edebiyatı, Çocuk okur, Çocuk kitapları, Ortaokul, Children's literature, Child reader, Children's books, Middle school
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Aydın Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çocuk kitaplarının çocuğa görelik ilkesine dayalı olarak çocuğun düşünme biçimini, hayal gücünü ve çevreyi algılayışını desteklemesi beklenmektedir. Bu çalışma 2000-2024 yılları arasında Türkiye'de yayımlanmış ortaokul düzeyi çocuk romanlarını incelemek, değerlendirmek ve çocuk edebiyatının güncel durumunu ortaya koymak amacıyla yapılmıştır. Çalışmada nitel araştırma yaklaşımlarından doküman inceleme deseni kullanılmıştır. Verilerin analizinde betimsel analiz yöntemine başvurulmuştur. Araştırmada satış grafiği yüksek eserler öncelikle internet siteleri, yayınevleri ve kitabevleri aracılığıyla tespit edilmiştir. Ardından İstanbul'daki çeşitli kütüphanelerin ödünç kitap verme bölümlerinde görev yapan kütüphanecilerle yapılan görüşmeler yoluyla en çok okunan eserler ve yazarlar belirlenmiştir ancak ortaokul düzeyine hitap etmeyen ve gelişimsel açıdan uygun bulunmayan bazı kitaplar uzman görüşleri neticesinde araştırma dışı bırakılmıştır. Ayrıca Beylikdüzü ilçesinde görev yapan Türkçe öğretmenleri ile yüz yüze görüşmeler gerçekleştirilmiş ve öğretmenlerin öğrencilerine en çok önerdiği kitap ve yazarlar belirlenmiştir. Beylikdüzü Türkçe Öğretmenleri zümre grubuna gönderilen anketle de nitel veri toplanmıştır. Bu doğrultuda araştırmanın veri kaynağını 23 farklı yazarın toplam 46 eseri oluşturmuştur. Yazarların genellikle son yıllarda yayımlanan ve baskı sayısı yüksek olan kitapları seçilmiştir. Eserler; temaları, ana karakterleri, içerdiği kültürel ve eğitsel unsurlar, üzerinde durulan değerler ve söz varlığı yönünden değerlendirilmiş; bu değerlendirmeler grafiksel verilerle desteklenmiştir. Ulaşılan veriler son yıllarda kaleme alınan çocuk kitaplarının büyük ölçüde iletişim ve sosyal ilişkiler teması etrafında yapılandığını göstermektedir. Romanlarda erkek çocuk kahramanlara daha fazla yer verildiği kız çocuk karakterlerin ise daha çok yan ya da destekleyici roller üstlendiği tespit edilmiştir. Değerler eğitimi unsurunun incelenen çocuk edebiyatı eserlerinde belirgin bir şekilde işlendiği görülmekte ancak eğitsel ve kültürel unsurların bazı eserlerde yeterince yer bulamadığı da dikkat çekmektedir. Eğitsel ve kültürel unsurlar açısından da bir denge sağlanmasının gerekliliği fark edilmiştir. Çalışma kapsamında çocuk kitaplarının yazarlarına ilişkin demografik ve mesleki veriler incelenmiş; yazarların doğum yılları, doğum yerleri, üniversite eğitim durumları ve meslekleri analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, özellikle gazeteci ve editör kökenli yazarların çocuk edebiyatında daha etkin olduğunu göstermektedir. Bu yazarların mesleki deneyimlerinin dil ve anlatım biçimlerine yansıdığı gözlemlenmiştir. Çocuk okurlar, aile içi ilişkileri mizah yoluyla ele alan eserlere büyük ilgi göstermektedir. Behiç Ak ve Şermin Yaşar'ın kitapları da yalnızca mizahî yönleri nedeniyle değil; kendilerine özgü anlatım tarzları, güçlü yazınsal yaklaşımları ve eserlerine yansıttıkları felsefe sayesinde geniş kitlelere ulaşmıştır. Bu nedenle hem baskı sayıları hem de satış grafikleri ve okunma oranları oldukça yüksektir.
Özet (Çeviri)
Children's books are expected to support a child's way of thinking, imagination, and perception of the environment based on the principle of child-centeredness. This study was conducted to examine and evaluate middle school-level children's novels published in Turkey between 2000 and 2024, and to reveal the current state of children's literature. The study employed the document analysis design, one of the qualitative research approaches. Descriptive analysis was used to analyze the data. Works with high sales figures were initially identified through websites, publishers, and bookstores. Then, the most-read works and authors were determined through interviews with librarians working in the lending sections of various libraries in Istanbul; however, some books that were not suitable for middle school level or deemed developmentally inappropriate were excluded from the study based on expert opinions. Additionally, face-to-face interviews were conducted with Turkish teachers working in the Beylikdüzü district to identify the books and authors they most frequently recommended to their students. Qualitative data were also collected through a survey sent to the Beylikdüzü Turkish Teachers' department. Accordingly, the data source of the study consisted of 46 works by 23 different authors. Generally, books that were recently published and had high print numbers were selected. The works were evaluated in terms of their themes, main characters, cultural and educational elements, values emphasized, and vocabulary; these evaluations were supported with graphical data. The findings indicate that children's books written in recent years are largely structured around the theme of communication and social relationships. It was observed that male child characters were given more prominence in the novels, while female characters mostly played secondary or supportive roles. The value education element was clearly addressed in the examined children's literature works; however, in some works, educational and cultural elements were not sufficiently included. It was noted that a balance in terms of educational and cultural elements needs to be ensured. The study also examined the demographic and professional characteristics of the authors of children's books; the authors' birth years, birthplaces, university education, and professions were analyzed. The findings revealed that authors with backgrounds as journalists and editors were more active in children's literature. It was observed that the professional experience of these authors was reflected in their language and narrative style. Child readers show great interest in works that explore family relationships through humor. The books of Behiç Ak and Şermin Yaşar have reached wide audiences not only because of their humorous aspects, but also thanks to their distinctive narrative styles, strong literary approaches, and the philosophies they reflect in their works. For this reason, their print runs, sales figures, and reading rates are remarkably high.
Benzer Tezler
- Cumhuriyet Türkiye'sinde din dersi kitaplarında milliyetçi ve demokratik değerler
Nationalist and democratic values in religious education textbooks in Republican Turkey
YELİZ ALTUNTAŞ
Doktora
Türkçe
2026
DinSakarya ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MAHMUT ZENGİN
- İlköğretim din kültürü ve ahlak bilgisi öğretim programlarının değerler eğitimi açısından incelenmesi
An examination of primary school religious culture and moral knowledge curriculums from the perspective of values education
HÜSNÜYE KEŞKEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimSivas Cumhuriyet ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET YILDIZ
- Билим, илим жана маданият тармагындагы Кыргызстан менен Түркиянын кызматташтыгы (1992-2012 жж.)
Kırgız Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti arasında eğitim, bilim ve kültürel ilişkiler (1992-2012)
KADRİ AĞGÜN
Doktora
Kırgızca
2016
TarihKyrgyz State Unıversıty Named After I ArabaevTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TÖLÖBEK ABDRAHMANOV
- Fen eğitiminde asit ve bazlar konusuna ilişkin yapılan çalışmaların içerik analizi
Content analysis of studies on acids and bases in science education
AYBİKE MELİHAT POLAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimFırat ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERDAL CANPOLAT
- Trakya'da su ayak izinin tarımsal ekosistemde belirlenmesi ve modellenmesi
Determination and modelling water footprint in agricultural ecosystem in thrace region
SERHAN YEŞİLKÖY
Doktora
Türkçe
2020
Meteorolojiİstanbul Teknik ÜniversitesiMeteoroloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. LEVENT ŞAYLAN