Zeytinyağı yağ asidi ve trigliserid profilleri için sistematikPCA iş akışı: Faktörlenebilirlik ve çoklu doğrusalbağımlılık sorunlarını teşhis etme ve çözme
A systematic PCA workflow for olive oil fatty acid andtriglyceride profiles: Diagnosing and resolvingfactorability and multicollinearity issues
- Tez No: 992581
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULLAH SİNAN ÇOLAKOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Gıda Mühendisliği, Food Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Gıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, ekstra sızma zeytinyağlarının (n=40) yağ asitleri ve trigliseridleri (TAG) üzerine temel bileşen analizi (PCA) uygulanmış, boyutsallığı azaltmak ve örnek değişkenliğini belirlemek amacıyla 23 deneysel ölçülen değişken ve 11 türetilmiş değişken kullanılmıştır. Standartlaştırılmış değişkenler kullanılarak yapılan ilk PCA, zayıf faktörlenebilirlik göstermiştir (Kaiser-Meyer-Olkin, KMO=0.13 ve örnekleme yeterliliğinin çoğu ölçüsü, MSA<0,40) ve Bartlett küresellik testi, pozitif tanımlı olmayan bir korelasyon matrisi nedeniyle hesaplanamamıştır. Pearson korelasyon analizi ve çoklu regresyon indeksleri (varyans enflasyon faktörü, tolerans indeksi, koşul indeksi ve varyans ayrıştırma oranları) temel alınarak, çok yüksek ve çok düşük ilişki gösteren, çoklu doğrusallığa sahip ya da doğrusal bağımlılık içeren değişkenler veri setinden çıkarılmıştır. Kalan değişkenlerle (n=23) PCA'nın yeniden uygulanması, yeterliliği artırmış (KMO=0.49) ve anlamlı bir Bartlett küresellik testi sonucunu sağlamıştır (p<0.001). MSA<0.40 olan değişkenlerin adım adım çıkarılması ve çoklu bağlantısallık ölçütlerinin yeniden değerlendirilmesi, kabul edilebilir yeterlilikte (KMO=0.70) nihai 17 değişkenli bir model ortaya koymuştur. Bu model, toplam varyansın %74'ünü açıklayan 5 temel bileşen (PC) üretmiştir. Promax rotasyonu, desen matrisinde büyük ölçüde benzersiz değişken-PC atamaları ile birlikte yapı matrisinde sınırlı ikincil yüklemeler üretmiştir. Skorlar, çoğu zeytinyağının öncelikle PC1- PC2 boyunca ayrıldığını göstermiştir. Genel olarak, sonuçlar, zeytinyağı verilerinde yağ asidi-TAG'ın güvenilir ve yorumlanabilir PCA'sının, faktörlenebilirlik ve çoklu bağlantısallık kısıtlarının açıkça yönetilmesini gerektirdiğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
In this study, principal component analysis (PCA) was applied to fatty acids and triglycerides (TAG) of extra virgin olive oils (n=40), with 23 experimentally measured variables and 11 derived variables, to reduce dimensionality and determine sample variability. The initial PCA using standardized variables showed poor factorability, (Kaiser-Meyer-Olkin, KMO=0.13 and most measures of sampling adequacy, MSA<0.40), and Bartlett's test of sphericity could not be computed due to a non-positive definite correlation matrix. Based on Pearson correlation analysis and multiple-regression indices (variance inflation factor, tolerance index, condition index and variance decomposition proportions), variables exhibiting very high and very low relationships, multicollinearity or linear dependency were removed from the data set. Re-applying PCA with the retained variables (n=23) improved adequacy (KMO=0.49), and yielded a significant Bartlett's test of sphericity (p<0.001). Subsequent stepwise removal of variables with MSA<0.40 and re-evaluation of multicollinearity indices produced a final 17-variable model with acceptable adequacy (KMO=0.70). This model produced 5 principal components (PCs), explaining 74% of the total variance. Promax rotation yielded largely unique variable-PC assignmentsin the pattern matrix with limited secondary loadings in the structure matrix. Scores showed that most olive oils separated primarily along PC1-PC2. Overall, the results demonstrate that reliable and interpretable PCA of fatty acid-TAG in olive oil data requires explicit management of factorability and multicollinearity constraints.
Benzer Tezler
- Natürel sızma zeytinyağlarının karakterizasyonu ve tağşişin tespitinde FTIR, sterol kompozisyonu ve ΔECN42 yöntemlerinin karşılaştırmalı kullanımı
Comparative use of FTIR, sterol composition and ΔECN42 methods in the characterization and detection of adulteration of extra virgin olive oils
EBRU KARACAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Gıda MühendisliğiEge ÜniversitesiGıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ONUR ÖZDİKİCİERLER
- Effect of a diet rich in olive oil phenolics on age-related changes in mouse model of ageing and HPLC analysis of olive oil phenolics with electrochemical detector
Zeytinyağı fenoliklerince zengin diyetin yaşlanması hızlandırılmış fare modelinde yaşlanmaya bağlı değişiklikler üzerine etkisi ve zeytinyağındaki fenolik maddelerin elektrokimyasal dedektör ile HPLC analizi
BANU BAYRAM
Doktora
İngilizce
2011
Beslenme ve Diyetetikİstanbul Teknik ÜniversitesiGıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BERAAT ÖZÇELİK
PROF. DR. GERALD RİMBACH
- Total parenteral nütrisyon alan çocuklarda, üç farklı lipid emülsiyonunun klinik, biyokimyasal ve immunolojik etkilerinin karşılaştırılması
The comparison of the clinical, biochemical and immunological effects of three lipid emulsions in children receiving total parenteral nutrition
SALİH ÇAĞRI ÇAKIR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2005
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıUludağ ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TANJU MUNEVVER ÖZKAN
- Tanısı yeni konulmuş hipertansiyon, hiperlipidemi ile hipertansiyon ve hiperlipidemisi birlikte bulunan bireylerin diyet yağ asidi örüntüsü ve beslenme alışkanlıklarının değerlendirilmesi
Dietary habits and contents of dietary fatty acids of subjects who have received a diagnosis of hypertension, hyperlipidemia and both
AYŞE AYDA BAYRAM
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
Beslenme ve DiyetetikHacettepe ÜniversitesiDiyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. H. TANJU BESLER
- Farklı iki lipid solüsyonunun kan trigliserid ve kolesterol düzeylerine etkileri
Başlık çevirisi yok
MEHMET TURAN İNAL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2005
Anestezi ve ReanimasyonEge ÜniversitesiAnesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
PROF.DR. ALİ REŞAT MORAL