Giresun akarsularında su, sediment ve balıklarda mikroplastik kirliliğinin incelenmesi
Investigation of microplastic pollution in water, sediment and fish in rivers of Giresun
- Tez No: 992585
- Danışmanlar: PROF. DR. CENGİZ MUTLU, PROF. DR. ARZU AYDIN UNCUMUSAOĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Biyoloji, Biology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Giresun Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Biyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışmasında, Karadeniz Bölgesi'ndeki tatlı su ekosistemlerinde küresel ölçekte önemli bir çevre sorunu olan mikroplastik (MP) kirliliği incelenmiştir. Araştırma kapsamında, Giresun ili sınırları içerisinde yer alan Topallı, Görele, Harşit, Yağlıdere ve Pazarsuyu akarsularında su, sediment ve balık örneklerindeki mikroplastiklerin konsantrasyonları, renk dağılımları ve morfolojik özellikleri belirlenmiştir. Çalışmanın temel amacı, söz konusu akarsuların mikroplastik yükünü nicel olarak ortaya koymak ve olası kirlilik kaynaklarının değerlendirilmesine bilimsel veri sağlamaktır. Bu doğrultuda, her bir akarsuda üç örnekleme istasyonu belirlenmiş ve mevsimsel olarak su, sediment ve balık örnekleri toplanmıştır. Mikroplastiklerin tespiti ve tanımlanmasında stereomikroskopik inceleme ve ATR-FTIR spektroskopisi kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre, ortalama mikroplastik konsantrasyonları sedimentte 90,6 adet/kg, suda 4,79 adet/L ve balıkların gastrointestinal içeriklerinde 2,56 adet/g olarak belirlenmiştir. Su örneklerinde baskın mikroplastik rengi siyah (%42), sediment örneklerinde mavi (%48) ve balık mide içeriklerinde ise ağırlıklı olarak mavi renkli mikroplastikler tespit edilmiştir. Morfolojik sınıflandırmaya göre, mikroplastiklerin su (%42), sediment (%51) ve balık mide içeriklerinde (%73) en baskın formunun lif olduğu belirlenmiştir. FT-IR analizleri sonucunda, polipropilenin (PP, %33) en yaygın mikroplastik polimer türü olduğu saptanmıştır. Balıkların sindirim sistemlerinde mikroplastiklerin tespit edilmesi, mikroplastiklerin besin zinciri aracılığıyla trofik seviyelere taşınma potansiyeline işaret etmektedir. Çalışma bulguları, Giresun'daki akarsuların Karadeniz havzası için önemli bir mikroplastik taşıyıcısı olduğunu ortaya koymakta ve bölgesel çevresel risk değerlendirmeleri açısından önemli katkılar sunmaktadır. Bu kapsamda, atık su arıtma tesislerinin kapasitesinin artırılması ve özellikle tekstil kaynaklı atıkların etkin yönetimine yönelik önlemlerin acilen uygulanması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
In this thesis, microplastic (MP) pollution, a globally significant environmental issue, was investigated in freshwater ecosystems of the Black Sea Region. The study focused on determining the concentrations, color distributions, and morphological characteristics of microplastics in water, sediment, and fish collected from the Topallı, Görele, Harşit, Yağlıdere, and Pazarsuyu rivers located in Giresun Province. The primary objective of the research was to quantitatively assess the microplastic load of these rivers and to provide scientific data for the evaluation of potential pollution sources. For this purpose, three sampling stations were established along each river, and water, sediment, and fish samples were collected seasonally. Microplastic identification and characterization were performed using stereomicroscopic analysis and ATR-FTIR spectroscopy. The results revealed that the average microplastic concentrations were 90.6 items/kg in sediment, 4.79 items/L in water, and 2.56 items/g in the gastrointestinal contents of fish. The dominant microplastic color was black (42%) in water samples, blue (48%) in sediment samples, and predominantly blue in fish stomach contents. Morphological classification indicated that fibers were the most abundant microplastic form in water (42%), sediment (51%), and fish gastrointestinal contents (73%). According to FT-IR analysis, polypropylene (PP, 33%) was identified as the most prevalent microplastic polymer type. The detection of microplastics in the digestive systems of fish highlights the potential transfer of microplastics through the food web across trophic levels. The findings demonstrate that rivers in Giresun Province serve as significant microplastic carriers to the Black Sea and provide valuable insights for regional environmental risk assessments. Accordingly, the study emphasizes the urgent need to enhance wastewater treatment plant capacities and to improve the management of textile-related waste to mitigate microplastic pollution.
Benzer Tezler
- Samsun – Giresun kıyısal akarsularında kirlilik riski değerlendirmesi; istatistiksel analiz ve su kalitesi endeksli birleşik bir yaklaşım
Pollution risk assessment in Samsun - Giresun coastal rivers; a combined approach with statistical analysis and water quality index
HANDAN AYDIN
- Doğu Karadeniz havzası akarsularında su kalitesinin incelenmesi ve askıda katı madde konsantrasyonunun tahmin edilmesi
A study on water quality monitoring and assessment in the Eastern Black Sea basin streams and the estimation of the suspended sediment concentration
İLYAS ERDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
İnşaat MühendisliğiKaradeniz Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ADEM BAYRAM
- Doğu Karadeniz bölgesi Trichoptera (Insecta) faunası üzerine su çerçeve direktifi ile ilişkili olarak ekolojik araştırmalar
Ecological researches on trichoptera (Insecta) fauna of Eastern Black Sea region in relation to water framework directive
PINAR EKİNGEN ABDİK
Doktora
Türkçe
2017
BiyolojiHacettepe ÜniversitesiBiyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLSERAP NİLGÜN KAZANCI
- Rize, Trabzon ve Giresun ili derelerine ait su kalitesi verilerinin coğrafi bilgi sistemleri tabanlı değerlendirilmesi
Geographic information systems-based assessment of water quality data for streams in Rize, Trabzon, and Giresun provinces
AYŞE NUR ORHAN AKTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Çevre MühendisliğiGiresun ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ARZU AYDIN UNCUMUSAOĞLU
- 19. yy'ın ikinci yarısından Cumhuriyet'e fındığın ekonomik ve sosyal tarihi (Orta Karadeniz bölgesi)
From the second half of the 19th century to the republican period, economic and social history of hazelnut (Middle Black Sea region)
İHSAN SEDDAR KAYNAR