Yenilenebilir enerji firmalarında karlılık performansının belirleyicileri: ESG, inovasyon ve finansal göstergelerin doğrusal olmayan panel modelleri ve makine öğrenmesi ile analizi
Determinants of profitability performance in renewable energy firms: Analysis of ESG, innovation, and financial indicators using non-linear panel models and machine learning
- Tez No: 992691
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SERAP ÇOBAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ekonomi, Economics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Küresel enerji piyasalarının karbonsuzlaşma sürecinde, yenilenebilir enerji firmalarının finansal sürdürülebilirliği, yalnızca ekolojik hedeflerin başarılması için değil, makroekonomik istikrarın temini açısından da stratejik bir zorunluluktur. Bu çalışma, küresel ölçekte faaliyet gösteren 233 yenilenebilir enerji firmasının 2016-2022 dönemine ait verilerini kullanarak, sürdürülebilirlik (ESG) performansları ve inovasyon (AR-GE) yatırımlarının firma karlılığı (ROE) üzerindeki etkilerini analiz etmektedir. Literatürde bu ilişkiyi inceleyen çalışmalar ağırlıklı olarak doğrusal modeller ekseninde şekillenmiş ve değerli bulgular sunmuştur. Bu çalışma ise, söz konusu ilişkinin firmanın kurumsal olgunluk düzeyine bağlı olarak farklılaşabileceğini öngören“Stratejik Eşik Teorisi”perspektifiyle, mevcut literatürü doğrusal olmayan dinamikler üzerinden genişletmeyi ve derinleştirmeyi amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda çalışma, ekonometrik titizlik ile modern veri analitiği tekniklerini sentezleyen hibrit bir metodoloji izlemiştir. Değişkenler arasındaki karmaşık ve rejim bağımlı etkileşimlerin tespiti için Hansen (1999) Sabit Etkili Panel Eşik Regresyonu ve açıklanabilir makine öğrenmesi tekniklerinden Shapley Toplamsal Açıklamalar (SHAP) ile desteklenmiş Gradyan Artırmalı Karar Ağaçları (GBDT) algoritmaları entegre bir şekilde kullanılmıştır. Analiz bulguları, ESG ve inovasyon harcamalarının karlılık üzerindeki etkisinin monoton olmadığını ve firmanın kurumsal kapasitesine göre yapısal bir farklılaşma göstererek“rejim-bağımlı”bir karakter sergilediğini ortaya koymaktadır. Elde edilen sonuçlara göre, sürdürülebilirlik performansı ve inovasyon kapasitesi belirlenen kritik eşik değerlerinin altında kalan firmalarda, bu yatırımlar bir maliyet unsuru olarak karlılığı baskılamakta; eşik değer aşıldığında ise risk azaltıcı, verimlilik artırıcı ve itibar güçlendirici stratejik varlıklara dönüşerek finansal performansı güçlü bir şekilde desteklemektedir. Özellikle sosyal bileşenin karlılık üzerindeki belirleyici gücü ve yönetişim mekanizmalarının istikrar sağlayıcı rolü, çalışmanın öne çıkan bulguları arasındadır. Bu çalışma, yenilenebilir enerji sektöründe finansal başarının, salt yatırım miktarından ziyade kurumsal olgunluk eşiklerinin aşılmasına bağlı olduğuna dair ampirik kanıtlar sunarak ilgili literatüre katkı sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
In the context of the global energy market's decarbonization, the financial sustainability of renewable energy firms constitutes a strategic imperative, essential not only for meeting ecological targets but also for ensuring macroeconomic stability. This study investigates the impact of Environmental, Social, and Governance (ESG) performance and Innovation (R&D) investments on the Return on Equity (ROE) of 233 renewable energy firms operating globally over the 2016–2022 period. While extant literature has predominantly relied on linear models to explore this relationship offering valuable insights this study aims to expand and deepen the current discourse by incorporating non-linear dynamics. Anchored in“Strategic Threshold Theory,”it posits that the relationship in question may vary contingent upon the firm's level of institutional maturity. To this end, the study employs a hybrid methodology that synthesizes econometric rigor with modern data analytics techniques. To detect complex and regime dependent interactions among variables, Hansen's (1999) Fixed Effects Panel Threshold Regression is integrated with Gradient Boosting Decision Trees (GBDT) algorithms, augmented by Shapley Additive Explanations (SHAP) for interpretability. The empirical findings reveal that the impact of ESG and innovation expenditures on profitability is non-monotonic, exhibiting a“regime dependent”character characterized by structural differentiation based on the firm's institutional capacity. The results indicate that for firms falling below the identified critical thresholds in sustainability performance and innovation capacity, these investments act as a cost burden, suppressing profitability. Conversely, once the threshold is surpassed, they transform into strategic assets that mitigate risk, enhance efficiency, and bolster reputation, thereby strongly supporting financial performance. Notably, the determining power of the social component on profitability and the stabilizing role of governance mechanisms emerge as prominent findings of the study. This study contributes to the relevant literature by providing empirical evidence that financial success in the renewable energy sector is contingent upon surpassing institutional maturity thresholds, rather than merely on the magnitude of investment.
Benzer Tezler
- Karbon emisyonunun firmaların finansal performansına etkisi: Borsa İstanbul – ana metal sanayi endeksinde bir uygulama
The effect of carbon emission on financial performance of firms: An application in Borsa Istanbul – basic metal industry index
ŞEYMA EKEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
İşletmeGümüşhane Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM KARAASLAN
- The impact of renewable energy performance on corporate financial performance
Yenilenebilir enerji performansının firmaların finansal performansı üzerindeki etkisi
DOUNIA CHLYEH
Yüksek Lisans
İngilizce
2020
İşletmeİbn Haldun Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA KEMAL YILMAZ
- Yenilenebilir enerji sektöründe faaliyet gösteren firmaların finansal performans analizi
Financial performance analysis of firms operating in the renewable energy sector
NESLİHAN EKİCİ
- Halka arz olan yenilenebilir enerji şirketlerinin finansal performanslarının karşılaştırılması
Comparison of the financial performance of renewable energy companies with initial public offerings
HATİCE ŞAHBAZ KANAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
İşletmeÇağ Üniversitesiİşletme Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET GÖKHAN SÖKMEN
- Determinants of capital structure in energy sector: Evidence from Borsa İstanbul
Enerji sektöründe sermaye yapısı belirleyicileri: Borsa İstanbul bulguları
BEYZA BAYRAKTAR GÜNEŞ
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
İşletmeYeditepe Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HAMDİYE TUBA ŞAVLI İBİŞ