Geri Dön

Üretken yapay zekanın öğrenci katılımı üzerinde etkisi: PICRAT modeli ve medya-yöntem tartışması bağlamında sistematik bir inceleme

The effect of generative artificial intelligence on student engagement: A systematic review in the context of the PICRAT model and the media-method debate

PDF İndir

  1. Tez No: 992720
  2. Yazar: REFİKA SELEK
  3. Danışmanlar: PROF. DR. MUSTAFA SARITEPECİ
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
  10. Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu çalışmada, eğitim teknolojileri alanında son yıllarda büyük bir ivme kazanan Üretken Yapay Zekâ (ÜYZ) araçlarının öğrenci katılımı üzerindeki etkileri, Medya-Yöntem tartışması ve PICRAT modeli çerçevesinde sistematik bir bütünlükle incelenmiştir. Araştırmanın odaklandığı temel problem, eğitimde teknoloji entegrasyonunun sıklıkla pedagojik yaklaşımlardan ziyade teknolojik trendlere göre şekillenmesi ve bu durumun, teknolojinin öğrenme süreçlerindeki gerçek etkisinin anlaşılmasını zorlaştırmasıdır. Özellikle öğrenci katılımı gibi çok boyutlu bir yapının, sadece teknolojik bir ürünün sisteme dahil edilmesiyle mi yoksa bu teknolojinin nasıl kullanıldığıyla (yöntem) mı ilişkili olduğunun tespiti, alandaki en kritik ihtiyaçlardan biridir. Bu doğrultuda araştırma, ÜYZ destekli eğitsel müdahalelerin pedagojik temellerini, öğretmenlerin kullanım amaçlarını ve öğrencilerin teknolojiyle etkileşim düzeylerini ortaya koymayı hedeflemektedir. Araştırma yöntemi olarak PRISMA protokolü izlenmiş ve Web of Science ile Scopus veri tabanlarında kapsamlı bir tarama gerçekleştirilmiştir. Dahil etme kriterleri doğrultusunda, 2022 yılı ve sonrasında yayımlanan, İngilizce dilinde yazılmış ve bir eğitsel müdahale içeren toplam 79 makale analize dahil edilmiştir. Elde edilen veriler, araştırmaya özgü geliştirilen sistematik formlar ve PICRAT matrisi kullanılarak analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, çalışmaların büyük bir çoğunluğunda (%78.5) ÜYZ kullanımının öğrenci katılımı üzerinde olumlu bir etkisi olduğu göstermektedir. Ancak bu etkinin niteliği, Medya-Yöntem tartışması bağlamında derinlemesine analiz edildiğinde önemli bir ayrım ortaya çıkmıştır. Araştırmanın temel problem durumu olan belirsizliği doğrulayan bir şekilde, literatürdeki mevcut çalışmaların büyük bir bölümünün teknolojiyi pedagojik yöntemden bağımsız bir şekilde ele aldığı tespit edilmiştir. Nitekim incelenen çalışmaların yarısından fazlası (%56.3)“Medya Odaklı”olarak sınıflandırılmış olup, bu araştırmalarda teknoloji öğretim yönteminden bağımsız bir araç olarak değerlendirilmiştir. Bu durum, öğrenci katılımı üzerindeki etkinin kullanılan araçtan mı yoksa öğretim yönteminden mi kaynaklandığına dair belirsizlikleri derinleştirmektedir. Ayrıca çalışmaların önemli bir kısmında (%45.6) kullanılan pedagojik yaklaşımın açıkça belirtilmemesi de bu tespiti desteklemektedir. PICRAT modeli çerçevesinde yapılan incelemelerde ise müdahalelerin en yoğun olduğu düzeyin“Etkileşimli-Güçlendirme”(I-A) olduğu belirlenmiştir (n=42). Bu veri, ÜYZ'nin ağırlıklı olarak mevcut öğretim süreçlerini destekleyen ve verimliliği artıran bir araç olarak kullanıldığını gösterirken; öğrencilerin yaratıcı bir rol üstlendiği ve öğretim sürecinin dönüştürüldüğü“Yaratıcı-Dönüşüm”(C-T) düzeyi daha sınırlı sayıda çalışmada (n=13) tespit edilmiştir. Sonuç olarak, ÜYZ'nin eğitimde dönüştürücü bir potansiyele sahip olmasına rağmen, mevcut uygulamaların büyük ölçüde araca odaklandığı ve pedagojik entegrasyonun henüz önerilen seviyede olmadığı belirlenmiştir. ÜYZ'nin var olan potansiyelinin gerçekleşebilmesi için gelecekteki araştırmaların, medyanın süreçteki varlığından ziyade katılımı derinleştirebilecek pedagojik yöntemlerle nasıl bütünleştirileceğine odaklanması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Özet (Çeviri)

This study systematically examines the effects of generative artificial intelligence (GenAI) tools, which have gained significant momentum in educational technology in recent years, on student engagement within the mediamethod debate and the PICRAT model framework. The main problem addressed by the research is that technology integration in education is often shaped by technological trends rather than pedagogical approaches, making it difficult to understand the real impact of technology on learning processes. Determining whether a multidimensional structure, such as student engagement, is related to the mere inclusion of a technological product in the system or to how this technology is used is one of the most critical needs in the field. In this regard, the research aims to reveal the pedagogical foundations of GenAI-supported educational interventions, teachers' purposes for use, and students' levels of interaction with technology. The PRISMA protocol was followed as the research method, and a comprehensive search was conducted in the Web of Science Core Collection and Scopus databases. In line with the inclusion criteria, a total of 79 articles published in 2022 and later, written in English, and containing an educational intervention were included in the analysis. The data obtained were analyzed using systematic forms explicitly developed for the study and the PICRAT matrix. The findings revealed that, in the vast majority of studies (78.5%), the use of GenAI had a positive effect on student engagement. The data obtained were analyzed using systematic forms explicitly developed for the research and the PICRAT matrix. The findings show that in the vast majority of studies (78.5%), the use of ICT has a positive effect on student participation. However, when the nature of this effect is analyzed in depth in the context of the Media-Method debate, an important distinction emerges. Confirming the uncertainty that was the research's fundamental problem, it was found that a large portion of the existing literature addressed technology independently of pedagogical methods. Indeed, more than half of the studies examined were classified as“Media-Focused,”and in these studies, technology was evaluated as a tool independent of teaching methods. This situation deepens the uncertainty as to whether the effect on student participation stems from the tool used or the teaching method. Furthermore, the fact that the pedagogical approach used was not clearly stated in a significant portion of the studies supports this finding. In analyses conducted within the PICRAT model framework, it was determined that the most intensive level of intervention was interactive-augmentation. This data shows that ICT is primarily used as a tool to support existing teaching processes and increase efficiency; however, the creative-transformation level, where students take on a creative role and the teaching process is transformed, has been identified in fewer studies. Consequently, although the GenAI has transformative potential in education, current applications primarily focus on the tool itself, and pedagogical integration has not yet reached the proposed level. Future research should focus on how ICT can be integrated with pedagogical methods that deepen participation, rather than merely on its presence in the process, to realize its existing potential.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    1018765

    InsightGPT: Öğrenci özelliklerine göre yapılandırılmış üretken yapay zekâ aracılı geribildirim sisteminin öğrenme deneyimlerine etkisi

    InsightGPT: The impact of a generative ai-based feedback system configured according to student characteristics on learning experiences

    METE ÖZDEMİR

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    Eğitim ve ÖğretimBurdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi

    Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. SEZAN SEZGİN

  2. Tez No

    978245

    Integrating the impact of generative AI on learner autonomy and writing proficiency in EFL context

    İngilizcenin yabancı dil olarak öğretimi bağlamında üretken yapay zekanın öğrenci özerkliği ve yazma yeterliliği üzerindeki etkisinin entegrasyonu

    FATMA ŞEN

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2025

    Eğitim ve ÖğretimBursa Uludağ Üniversitesi

    Yabancı Diller Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. AYŞEGÜL AMANDA JANE AUDREY YEŞİLBURSA

  3. Tez No

    900859

    Matematik öğretmen adaylarının ChatGPT aracılığıyla 5E öğrenme modeline uygun ders planı hazırlama deneyimleri

    Pre-service mathematics teachers' experiences of preparing lesson plans in accordance with the 5E learning model through ChatGPT

    GÜLSÜM DEMİR

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    Eğitim ve ÖğretimEskişehir Osmangazi Üniversitesi

    Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. EMRE EV ÇİMEN

  4. Tez No

    992511

    Integrating generative AI into programming education: An exploratory study of student interactions and learning outcomes

    Programlama eğitiminde üretken yapay zekânın entegrasyonu: Öğrenci etkileşimleri ve öğrenme çıktılarına yönelik keşfedici bir çalışma

    HACER GÜNER

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    2026

    Eğitim ve ÖğretimOrta Doğu Teknik Üniversitesi

    Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ERKAN ER

  5. Tez No

    897613

    Sınıf öğretmenlerinin eğitimde üretken yapay zeka kullanımına ilişkin görüşleri

    Opinions of primary school teachers regarding the use of generative artificial intelligence in education

    MEHMET ZAHİD ÖZSONGÜR

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    Eğitim ve ÖğretimBurdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi

    Temel Eğitim Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ZUHAL ÇELİKTÜRK SEZGİN

Geri Dön