İstanbul'da Birinci Ulusal Mimarlık döneminde inşa edilen sivil yapılar
Civil buildings built in Istanbul during the First National Architecture period
- Tez No: 992790
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET VEFA ÇOBANOĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sanat Tarihi, Art History
- Anahtar Kelimeler: Ulusal Mimarlık, Sivil Yapılar, Sivri Kemer, Basık Kemer, Çini süsleme, National Architecture, Civil Buildings, Pointed Arch, Flat Arch, Tile Decoration
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
XIX. yüzyılın ikinci yarısında Türk milliyetçiliği düşüncesinin yükselmesine ve mimarların Avrupa sanatı kaynaklı mimari üsluplara tepki olarak Anadolu Selçuklu, Erken Osmanlı ile Klasik Osmanlı dini mimarisinden alınan biçimler dönem yapılarında uygulanarak milli bir mimari oluşturulmuştur. Osmanlı İmparatorluğu'nun son yılları ve Cumhuriyet'in ilk yıllarında dönem mimarisinde etkili olmuş olan Birinci Ulusal Mimarlık akımında genellikle sivil yapılar inşa edilmiştir. Ulusal Mimarlık anlayışı otel, han, çeşme, iskele, istasyon, karakol, hükümet konağı, konut, okul, belediye, hal, mezbaha vb. birçok yapı türünde görülmektedir. Ulusal Mimarlık düşüncesi bir dönem üslubu olarak benimsenmiştir. Bu çalışmada, Birinci Ulusal Mimarlık üslubunun İstanbul'da bulunan örneklerinin özgün özelliklerini incelemek ve yeni bilgiler ortaya koymak amaçlanmaktadır. Literatürde daha az yer almış olan farklı türde sivil yapılar detaylı olarak incelenmiştir. Katalog tekniğiyle bani, mimar, mimari özellikler, süsleme özellikleri, inşa tekniği ve günümüzdeki durumu başlıklarıyla farklı açılardan detaylı olarak ele alınmıştır. Değerlendirme bölümünde ise diğer Birinci Ulusal Mimarlık Dönem, yapılarıyla karşılaştırmalar yapılmış ve dönem mimarisi içinde değerlendirip yeri ve önemi ortaya koyulmuştur. Buna ek olarak değerlendirme bölümünde, İstanbul'da bulunan Birinci Ulusal Mimarisi örneklerinin, ulusal mimarlık anlayışına katkıları ve önemi üzerinde de durulmuştur. İncelenen yapılar hakkında bilgi toplama amacıyla saha araştırmaları yapılmıştır. Çalışmayla ilgili olarak sanat tarihi ve mimarlık tarihiyle ilgili yayınlarda araştırmalar yapılmıştır. Buna ek olarak genel İstanbul tarihi kitapları, İstanbul'un ilçeleri hakkında kitaplar, İstanbul ansiklopedileri ve İstanbul'daki yapı türleriyle literatürde kapsamlı bir araştırma yapılmıştır. Eski İstanbul haritaları, eski fotoğraflar ve arşiv belgelerinden de çalışmada ele alınan yapılar hakkında bilgi edinilmiştir. İlçe belediyelerinin kent rehberlerinden de ele alınan örneklerin kuşbakışı görünümleri alınarak yapı kataloglarına eklenmiştir. Ayrıca koruma kurulları ve belediyelerin arşivlerinde de yapı dosyalarında incelemeler yapılmıştır. Çalışma kapsamında incelenen örnekler yerinde incelenerek fotoğraflanmış ve bir bölümünün çizimleri yapılmıştır.
Özet (Çeviri)
In the second half of the 19th century, as a reaction to the rise of Turkish nationalism and the architectural styles of architects originating from European art, forms taken from Anatolian Seljuk, Early Ottoman and Classical Ottoman religious architecture were applied to period structures to create a national architecture. In the First National Architecture movement, which was influential in the architecture of the period in the last years of the Ottoman Empire and the first years of the Republican Period, mostly civil structures were built. The concept of National Architecture is seen in many types of structures such as hotels, inns, fountains, piers, stations, police stations, government offices, residences, schools, municipalities, market halls, slaughterhouses, etc. The idea of National Architecture was adopted as a period style. The aims of this study to examine the original characteristics of the examples of the First National Architecture style in Istanbul and to provide new information. Different types of civil structures that have been less included in the literature have been studied in detail. They have been discussed in detail from different perspectives with the catalog technique under the titles of patron, architect, architectural features, decorative features, construction technique and current status. In the section of evaluation, comparisons have been made with other First National Architecture Period structures and their place and importance have been revealed by evaluating them within the architecture of the period. In addition, in the evaluation section, the contributions and importance of the First National Architecture examples in Istanbul to the thought of national architecture have been emphasized. Field researches were conducted to collect information about the examined structures. Research was conducted in publications related to art history and architectural history regarding the study. In addition, a comprehensive research was conducted in literature on general Istanbul history books, books about the districts of Istanbul, Istanbul encyclopedias and types of structures in Istanbul. Information was obtained about the structures examined in the study from old Istanbul maps, old photographs and archival documents as well. Bird's eye views of the examples taken from the city guides of the district municipalities were taken and added to the building catalogues. In addition, examinations were made in the building files in the archives of the conservation boards and municipalities. The examples examined within the scope of the study were examined on site, photographed and some of them were drawn.
Benzer Tezler
- Билим, илим жана маданият тармагындагы Кыргызстан менен Түркиянын кызматташтыгы (1992-2012 жж.)
Kırgız Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti arasında eğitim, bilim ve kültürel ilişkiler (1992-2012)
KADRİ AĞGÜN
Doktora
Kırgızca
2016
TarihKyrgyz State Unıversıty Named After I ArabaevTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TÖLÖBEK ABDRAHMANOV
- Süleymaniye Molla Hüsrev Mahallesi ahşap konak koruma projesi
The conservation project of the timber mansions situated in Süleymaniye District Molla Hüsrev Quarter
LEYLA KORUYAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. GÜLSÜM TANYELİ
- Ankara Anafartalar Caddesi ve çevresindeki Birinci Ulusal Mimarlık Dönemi yapıları
The First National Architectural Period buildings at Anafartalar Street and its naighborhoods in Ankara
BETÜL ÖZCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2002
Sanat TarihiEge ÜniversitesiTürk-İslam Sanatı Ana Bilim Dalı
PROF.DR. İNCİ KUYULU ERSOY
- Çatalca bölgesi savunma yapıları ve koruma sorunları
Defense structures and conservation problems in Çatalca region
MELİK EFEOĞLU
Doktora
Türkçe
2021
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KEMAL KUTGÜN EYÜPGİLLER
- Büyük Postane iç donanımı ve koruma sorunları
The Grand Post Office interior equipment and protection issues
ÖMÜR KERİMOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Mimarlıkİstanbul Kültür ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NADİDE SEÇKİN