Geri Dön

İhracat yoğunluğunun firma performansına etkisi: BİST 50 endeksinde yer alan firmalar üzerine bir araştırma

The effect of export intensity on firm performance: A study on firms in the BIST 50 index

PDF İndir

  1. Tez No: 992934
  2. Yazar: TANER TAŞDEMİR
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. MELTEM KILIÇ
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Uluslararası Ticaret, International Trade
  6. Anahtar Kelimeler: Ekonomik büyüme, Firma performansı, Karlılık, Verimlilik, İhracat, Economic growth, Firm performance, Profitability, Productivity, Export
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Uluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

İhracat, firmaların uluslararası pazarlara açılarak gelirlerini artırmaları, rekabet avantajı elde etmeleri ve sürdürülebilir büyümeyi sağlamaları açısından stratejik bir öneme sahiptir. İhracat faaliyetleri, işletmelerin üretim kapasitelerini etkin kullanmalarına, maliyet avantajı elde etmelerine ve küresel rekabet ortamında daha güçlü bir konuma ulaşmalarına katkı sağlamaktadır. Bu durum, ihracatın firma performansı üzerinde belirleyici bir unsur olduğunu göstermektedir. Bu bağlamda, çalışmada Borsa İstanbul (BIST) 50 Endeksi'nde yer alan firmaların ihracat yoğunluğunun firma performansı üzerinde anlamlı bir etkisinin olup olmadığı araştırılmaktadır. Çalışmanın temel amacı, ihracat faaliyetlerinin firmaların finansal performans göstergeleri üzerindeki etkisini araştırmaktır. Araştırmada, BIST 50'de yer alan firmaların 2014-2024 yılları arasındaki mali tablolardan elde edilen veriler kullanılarak korelasyon ve regresyon analizleri yapılmıştır. Analiz kapsamında bağımlı değişken olarak aktif kârlılığı (ROA) ve özsermaye kârlılığı (ROE) kullanılırken, bağımsız değişken olarak ihracat yoğunluğu değişkeni kullanılmıştır. Ayrıca, büyüme ve kaldıraç gibi kontrol değişkenleri modele eklenmiştir. Çalışmanın ampirik analizinde, F testi sonuçları birim ve zaman etkilerinin varlığını ortaya koyarken, Hausman testi bulguları birim boyutunda rassal, zaman II boyutunda ise sabit etki yaklaşımının uygun olduğunu göstermektedir. Bu doğrultuda analizlerde doğrusal karma etkiler panel regresyon modeli kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre, aktif karlılığın (ROA) bağımlı değişken olarak ele alındığı modelde finansal kaldıraç oranı (KALD) karlılık üzerinde negatif ve istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahip olduğu; ihracat yoğunluğu (İHRY), firma büyüklüğü (BÜY) ve satışlardaki büyümenin (SATB) ise ROA üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etki yaratmadığı tespit edilmiştir. Özkaynak Karlılığı (ROE) için tahmin edilen model sonuçları ise İHRY, BÜY, KALD ve SATB değişkenlerinin ROE üzerindeki etkilerinin istatistiksel olarak anlamsız olduğuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte, her iki modelde de zaman boyutuna ilişkin bulgular, 2022 yılına ait katsayıların pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı, 2024 yılına ait katsayıların ise negatif ve anlamlı olduğunu ortaya koymaktadır.

Özet (Çeviri)

Export is a strategic activity that enables firms to expand into international markets, increase their revenues, gain competitive advantages, and achieve sustainable growth. Export activities help companies utilize their production capacity more efficiently, gain cost advantages, and strengthen their position in the global market. This highlights that export plays a decisive role in determining firm performance. In this context, the study investigates whether the export intensity of firms listed in the Borsa Istanbul (BIST) 50 Index has a significant impact on firm performance. The primary objective of the research is to examine the effect of export activities on the financial performance indicators of these firms. Using data obtained from the financial statements of BIST 50 companies for the period 2014–2024, correlation and regression analyses were conducted. Within the scope of the analysis, return on assets (ROA) and return on equity (ROE) were employed as dependent variables, while export intensity was used as the independent variable. In addition, control variables such as growth and leverage were incorporated into the model. The findings reveal a positive and significant relationship between export intensity and firm performance. The results indicate that export activities enhance firms' efficiency and increase their competitiveness in international markets. Moreover, it is IV observed that sector-specific characteristics and global economic conditions play an important role in shaping this relationship. In conclusion, the study provides valuable insights for the development of export-oriented growth strategies among large Turkish firms and offers guidance for policymakers in the field of international trade. In the empirical analysis of the study, the results of the F test indicate the presence of both cross-sectional (unit) and time effects, while the findings of the Hausman test suggest that a random effects approach is appropriate for the cross-sectional dimension and a fixed effects approach for the time dimension. Accordingly, a linear mixed-effects panel regression model is employed in the analyses. The empirical findings reveal that, in the model where return on assets (ROA) is used as the dependent variable, the financial leverage ratio (LEV) has a negative and statistically significant effect on profitability, whereas export intensity (EXPINT), firm size (SIZE), and sales growth (SG) do not have statistically significant effects on ROA. The results of the model estimated for return on equity (ROE) indicate that the effects of EXPINT, SIZE, LEV, and SG on ROE are statistically insignificant. Nevertheless, the time-specific results in both models show that the coefficients for the year 2022 are positive and statistically significant, while the coefficients for the year 2024 are negative and statistically significant.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    1020719

    İhracatçı işletmelerde ilişkisel pazarlama oryantasyonunun ihracat performansı ile ilişkisinde rekabet yoğunluğunun düzenleyici etkisi

    The moderating effect of competitive intensity on the relationship between relationship marketing orientation and export performance in exporting firms

    BESTAMİ KARAKAHYA

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    İşletmeAnkara Hacı Bayram Veli Üniversitesi

    Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. BEYHAN MARŞAP

  2. Tez No

    728679

    Proje bazlı kümelenmenin ihracat performansına etkisi: URGE örneği

    The effect of project-based clustering on export performance: The case of URGE

    AYŞEGÜL ÖZTÜRK

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2020

    İşletmeSakarya Üniversitesi

    Uluslararası Ticaret Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. SİNAN ESEN

  3. Tez No

    925043

    The effect of export on firm financial performance

    İhracatın firma finansal performasına etkisi

    AYŞENAZ KEYİFLİ

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2025

    MaliyeAdana Alparslan Türkeş Bilim ve Teknoloji Üniversitesi

    Uluslararası Ticaret ve Finans Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. BAHADIR ERGÜN

  4. Tez No

    582658

    Gümrük Birliği sürecinde Türkiye'nin demir çelik ticareti performansı: 1996 - 2014

    Iron and steel trade performance of Turkey in the Customs Union process: 1996 - 2014

    YASİN BIYIK

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    Ekonomiİstanbul Teknik Üniversitesi

    İşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. NEDİME LERZAN ÖZKALE

  5. Tez No

    813011

    İmalatçı KOBİ'lerde ihracat performansına etki eden rekabet unsurlarının araştırılması: Rekabet yoğunluğunun düzenleyici etkisi

    Investigation of competition factors affecting export performance in manufacturing SMEs: The regulatory effect of competition intensity

    ELİF SARAÇOĞLU

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    İşletmeİstanbul Medeniyet Üniversitesi

    İşletme Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. MERTCAN TAŞÇIOĞLU

Geri Dön