Azerbaycan ve Türkiye`deki yer adlarının dil incelemesi -benzerlikler, farklılıklar -
Linguistic analysis of place names in Azerbaijan and Turkey - similarities, differences-
- Tez No: 993332
- Danışmanlar: PROF. DR. İSMET GÜLSEL SEV
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Azerbaycan, Azerbaijan
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yapmış olduğumuz çalışmada Azerbaycan ve Türkiye`deki yer adları incelenerek, yer adlarının veriliş özellikleri, yer adı verilirken en önemli faktörler, yer adlarının tarih boyunca nasıl değiştiği göz önüne serilmiştir. Aynı zamanda yer adlarının dil incelmesi yapılarak, ses ve yapı özellikleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışmamızda, her iki ülkenin tarihi, coğrafyası ve gramer özellikleri incelenmiş, dilin en değerli hazinesi olan yer adları ele alınmıştır. Yer adları verilirken yararlanılan malzemeler bize o dönemin tarihi, kahramanları, önemli şahısları, coğrafyası, bitki örtüsü, hayvanlar alemi hakkında bilgi vermektedir. Bu çalışmada da, Azerbaycan ve Türkiye`nin eski dönem, orta dönem, yeni dönem tarihine göz atılmış ve tarih boyunca yerleştikleri coğrafyalar incelenmiş, dönemlere göre yer adlarının nasıl değiştiği ortaya konmuştur. Azerbaycan ve Türkiye`nin tarih boyunca ortak coğrafyada bulunması, ortak kültüre sahip olması, bir çok alanda benzerlik ortaya çıkardığı gibi, yer adları ve onların verilmesi hususunda da benzerlik taşımaktadır. Ortak coğrafi bölgede yerleştikleri için, insanların konuştukları dil, kişi adları, uğraştıkları meslekler, inançları, bitki örtüsü, hayvanlar alemi de birTübirine benzemiş ve bu da yer adlarında benzerlik ortaya çıkarmıştır. Fakat zaman içerisinde her iki ülkenin yaşamış olduğu farklı tarihi olaylar, farklı ülkelerin onlara ve dillerine gösterdiği etki zamanla yer adlarında kendini göstermiştir. Şöyle ki:Türkiye Türkçesinin söz varlığında tarihin farklı dönemlerinde Çince, İngilizce, Farsça, Fransızca, Arapça etkisi kendini gösterdiği halde en çok Fransızca ve Arapçadan etkilenmiş, Sovyetler birliğinin bir parçası olmuş Azerbaycan Türkçesinin söz varlığı ise tarih boyunca Farsça, Arapça, Rusçadan etkilendiği halde en çok Rusçanın etkisi kendini göstermiştir. Türkiye Türkçesinin ve Azerbaycan Türkçesinin etkilendiği dillerin yer adlarını da etkilemesi kaçınılmazdır. Bu da yer adlarında farklılıkların ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Çalışmamızın son bölümünde bu konu üzerinde durulmuş, Azerbaycan ve Türkiye`deki yer adları arasındaki benzerlikler ve farklılıklar tespit edilmiştir.
Özet (Çeviri)
In our study, by analyzing the place names in Azerbaijan and Turkey, the characteristics of the place names, the most important factors when giving place names, how the place names have changed throughout history have been revealed. At the same time, by analyzing the language of place names, sound and structure features were tried to be determined. In our study, the history, geography and grammatical features of both countries are analyzed, and place names, the most valuable treasure of the language, are discussed. The materials used while giving place names give us information about the history, heroes, important people, geography, vegetation, animal kingdom of that period. In this study, the history of Azerbaijan and Turkey in the old period, the middle period and the new period is examined and the geographies in which they have settled throughout history are analyzed, and how the place names have changed according to the periods is revealed. The fact that Azerbaijan and Turkey are located in a common geographical region and have a common culture throughout history has led to similarities in many areas, including place names and their names. Since they were settled in a common geographical region, the language spoken by people, names of people, professions, beliefs, vegetation, animal kingdom were also similar to each other and this led to similarities in place names. However, over time, different historical events that both countries have experienced and the influence of different countries on them and their languages have manifested themselves in place names. For example, Turkish words have been influenced by Chinese, English, Persian, French, Arabic, and Persian in different periods of history, but mostly by French and Arabic, while Azerbaijani Turkish, which was part of the Soviet Union, has been influenced by Persian, Arabic, and Russian throughout history, but mostly by Russian. It is inevitable that the languages that Turkey Turkish and Azerbaijan Turkish are influenced by also affect place names. This has led to the emergence of differences in place names. In the last part of our study, this issue was emphasized and the similarities and differences between place names in Azerbaijan and Turkey were determined.
Benzer Tezler
- SSCB döneminde Azerbaycan toponimik sisteminde Rusça kökenli toponimlerin dil incelemesi
Linguistic analysis of Russian-based toponyms in the Azerbaijan toponymic system in the USSR era
GÜLSÜM KARİMOVA
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DilbilimEge ÜniversitesiTürk Dili ve Lehçeleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İBRAHİM ŞAHİN
- Билим, илим жана маданият тармагындагы Кыргызстан менен Түркиянын кызматташтыгы (1992-2012 жж.)
Kırgız Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti arasında eğitim, bilim ve kültürel ilişkiler (1992-2012)
KADRİ AĞGÜN
Doktora
Kırgızca
2016
TarihKyrgyz State Unıversıty Named After I ArabaevTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TÖLÖBEK ABDRAHMANOV
- Köroğlu Destanı (Azerbaycan varyantı) inceleme-metin
Başlık çevirisi yok
GÜLŞEN SEYHAN
Doktora
Türkçe
1990
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul ÜniversitesiEski Türk Dili Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUHARREM ERGİN
- Spatial distribution of health risks associated with PM2.5 in turkey and iran using satellite and ground observations
Yer ve uydu ölçümleri kullanılarak belirlenen PM2.5 kaynaklı sağlık risklerinin Türkiye ve İran için alansal dağılımı
MEHRDAD SAMAVATI
Yüksek Lisans
İngilizce
2018
Çevre Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BURÇAK KAYNAK TEZEL
- Karadeniz Ekonomik İşbirliği bölgesinde deniz ticareti perspektifinden limanların ve rotaların analizi
Analysis of ports and routes from the marine trade perspective in the Black Sea Economic Cooperation region
BURCU DEĞERLİ ÇİFÇİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TÜZİN BAYCAN
- On the trail of west – east signalling interoperability:A novel proposal for an STM and an interface for ETCS onboard operating on class b trackside signalling systems
Batı – doğu arası karşılıklı işletilebilirliğin izinde: ETCS araç üstü sistemlerin sınıf b hat yanı sinyal sistemleri üzerinde çalışması için yeni bir STM ve arayüz önerisi
ÇAĞLA KIVILCIM ÇİFTCİOĞLU
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Elektrik ve Elektronik Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiRaylı Sistemler Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET TURAN SÖYLEMEZ