Yaşlı bireylerin aile yapısı ve aile ilişkilerinin ekosistem perspektifi temelinde analizi: Kırşehir örneği
Analysis of family structure and family relationships of older adults from an ecological systems perspective: The case of Kırşehir
- Tez No: 993430
- Danışmanlar: PROF. DR. SUTAY YAVUZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sosyoloji, Sosyal Hizmet, Geriatri, Sociology, Social Work, Geriatrics
- Anahtar Kelimeler: Aile, Yaşlanma, Yaşlı bakım hizmetleri, Family, Aging, Aged care services
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kadın ve Aile Çalışmaları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kadın ve Aile Çalışmaları Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, yaşlı bireylerin yaşam deneyimleri ile aile yapıları ve ilişkilerinin değişim süreçleri ve bu süreçleri etkileyen faktörleri ekosistem perspektifi temelinde analiz etmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın temel amacı, Kırşehir ilinde aileleri ile aynı hanede yaşayan yaşlı bireylerin yaşam deneyimlerini, bu deneyimin farklı düzeylerde (mikro, mezo, ekzo, makro ve krono) nasıl şekillendiğini ve Kırşehir ilinde yaşlanma ile meydana gelen problemlere yönelik çözüm arayışlarını ortaya koymaktır. Çalışma, durum çalışması ve karma yöntem yaklaşımlarının birlikte kullanıldığı bir araştırma tasarımına sahiptir. Araştırmanın ilk aşamasında, Kırşehir ilinde keşfedici nitel durum çalışması yürütülmüş; bu kapsamda profesyoneller ve yaşlı bireylerle gerçekleştirilen görüşmeler yoluyla alana özgü ön bulgular elde edilmiştir. İkinci aşamada ise karma yöntem tasarımına geçilmiş; Kırşehir ilinde yaşayan 78 hanede yaşlı bireyle en fazla zaman geçirdiği belirtilen bireye anket uygulanmış, ardından 12 bireyle derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Bu aşamada baskın yöntem nitel araştırmadır. Nitel veri analizi MAXQDA yazılımı kullanılarak, nicel analiz ise SPSS programı aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Ardından, derinlemesine kavrayış amacıyla nicel ve nitel bulguların entegrasyonu sağlanmış ve elde edilen bulgular bütüncül biçimde tartışılmıştır. Araştırma bulguları, yaşlı bireylerin aile ilişkileri ve sosyal destek deneyimlerinin yalnızca bireysel tercihlerle değil, aynı zamanda toplumsal, kültürel ve yapısal dinamiklerle şekillendiğini ortaya koymaktadır. Bulgular, Kırşehir'de yaşlanma ve aile ilişkilerinin mikro düzeyde bakım orlünün aile bieyleri üzerinde yüklendiğini ve Kırşehir'de yaşlanma deneyiminin büyükşehirlerde ortaya çıkan aile ilişkilerine benzer bir yapıya evrildiğini göstermektedir. Mezzo düzeyde ise kurumsal destek mekanizmalarının yetersizliği ile yaşlı birey ile ilgilenme noktasında ailenin yalnız kalması durumu kendini göstermektedir. Araştırmada yaşlı bireyler, aileleri ve kamusal etkileşimleri gözeten bütüncül sosyal politika ve hizmet tasarımlarına yönelik öneriler sunulmakla birlikte Ahilik teşkilatında önemli bir yere sahip yol kardeşliği sisteminin Kırşehir'de kamusal bir yaşlı bakım uygulama modeline dönüştürülmesi ve mikro düzeyde aile üzerinde yoğunlaşan bakım yükünün hafifletilmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This dissertation examines the family structures and family relationships of older adults from an ecological systems perspective, focusing on the case of Kırşehir. The study aims to analyze the life experiences of older adults living in the same household with their families, to explore how these experiences are shaped across different ecological levels—micro, meso, exo, macro, and chrono—and to identify solution-oriented approaches to age-related challenges within the local context of Kırşehir. The research is designed using a combination of a case study and a mixed-methods approach. In the first phase, an exploratory qualitative case study was conducted in Kırşehir, during which preliminary, context-specific findings were obtained through interviews with professionals and older adults. In the second phase, a mixed-methods design was employed. A questionnaire was administered to individuals identified as spending the most time with older adults in 78 households residing in Kırşehir, followed by in-depth interviews with 12 participants. In this phase, the qualitative component constituted the dominant strand of the research design. Qualitative data were analyzed using MAXQDA software, while quantitative data were analyzed using SPSS. Subsequently, quantitative and qualitative findings were integrated and interpreted to achieve a comprehensive and in-depth understanding. The findings demonstrate that older adults' family relationships and social support experiences are shaped not only by individual preferences but also by social, cultural, and structural dynamics. At the micro level, caregiving responsibilities are largely concentrated within the family, and the experience of ageing in Kırşehir shows a transformation toward family relationship patterns similar to those observed in metropolitan settings. At the meso level, the inadequacy of institutional support mechanisms leads to families being left largely on their own in the care and support of older adults. Based on these findings, the study offers recommendations for holistic social policy and service models that take into account older adults, their families, and their interactions with public institutions. In particular, it proposes the transformation of the yol kardeşliği system, which holds an important place in the Ahi tradition, into a community-based public elderly care model in Kırşehir, with the aim of alleviating the caregiving burden placed on families at the micro level.
Benzer Tezler
- 60 yaş üzeri büyük ebeveynlerin torunları ile ilişkilerinin sosyolojik analizi: Kocaeli, Gebze örneği
A sociological analysis of the relationship between grandparents over 60 and their grandchildren: The case of Gebze, Kocaeli
ÇİĞDEM ISIYEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
SosyolojiÜsküdar ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EBULFEZ SÜLEYMANLI
- Değişen aile yapısı bağlamında yaşlılık dindarlık ilişkisinin sosyolojik incelemesi (Kayseri ili örneği)
Sociologial analysis of the relation of old age- piety in the context of changing family structure (Case of Kayseri)
FİLİZ ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
SosyolojiErciyes ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CELALEDDİN ÇELİK
- Özel gereksinimli kardeşe sahip 8-12 yaş arası tipik gelişim gösteren çocuklar ile annelerin özel gereksinimli çocukla ilişkilerinin incelenmesi
An investigation of the relationships of 8-12 years old typically developing children with special needs siblings and their mothers with the special needs child
HÜLYA SALIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NERİMAN ARAL
- Yaşlılara yönelik tutumların X, Y ve Z kuşaklarının görüşlerine göre incelenmesi
An examination of attitudes towards the elderly according to the views of X, Y and Z generations
HATİCE KURT ATA
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
SosyolojiArdahan ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BURAK ŞAHİN