Türkiye'de fen eğitiminde sanal laboratuvar kullanımına ilişkin yapılan çalışmaların analizi
Analysis of studies on the use of virtual laboratories in the science education in Türkiye
- Tez No: 993429
- Danışmanlar: PROF. DR. ÜNSAL UMDU TOPSAKAL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Fen Bilimleri Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Günümüzde teknolojinin eğitim ortamlarına entegrasyonu giderek hızlanmakta ve bu doğrultuda sanal laboratuvar uygulamaları da fen öğretiminde öne çıkan araçlardan biri hâline gelmektedir. Sanal laboratuvarlar, öğrencilerin deney yapma imkânını artırması, öğrenme süreçlerini desteklemesi ve güvenli bir öğrenme ortamı sunması gibi çeşitli avantajlar sağlamaktadır. Bununla birlikte, bu uygulamaların eğitimdeki rolüne ilişkin yürütülen araştırmaların kapsamlı bir bakış açısıyla değerlendirilmesine olan gereksinim devam etmektedir. Bu çalışma, fen eğitiminde sanal laboratuvar kullanımına yönelik yapılmış akademik araştırmaları inceleyerek; alandaki mevcut eğilimleri, odak noktalarını ve araştırma boşluklarını belirlemeyi ve ileride bu alanda yapılacak araştırmalara da ışık tutmayı amaçlamaktadır. Bu kapsamda, 2011-2025 yılları arasında yayımlanan ulusal tez ve makaleler YÖK Tez Merkezi, DergiPark ve Google Akademik veri tabanlarında taranmıştır. Belirlenen anahtar kelimeler doğrultusunda yapılan taramalar sonucunda konuyla doğrudan bağlantılı olmayan ve tekrar eden çalışmalar çıkarılarak 36 çalışma analiz kapsamına alınmıştır. Çalışmada sistematik literatür taraması yöntemi kullanılmış ve veriler içerik analiziyle incelenmiştir. Araştırma sonucu, fen eğitiminde sanal laboratuvar kullanımıyla ilgili analiz kapsamına alınmış olan çalışmalar içerisinde en fazla yüksek lisans tezlerinin yer aldığı, 2025 yılının en fazla yayının yapıldığı yıl olarak öne çıktığı, en sık kullanılan yöntemin nicel yöntem olduğu, en fazla tercih edilen veri toplama araçlarının başarı testleri olduğu, araştırmaların çoğunun ortaokul öğrencileriyle yapıldığı, en fazla ''Fiziksel Olaylar'' öğrenme alanı, ''Madde ve Isı'' ünitesi ve Fizik alt disiplin dalında gerçekleştirildiği ve en fazla başarı değişkenine odaklanan çalışmaların yapıldığı bulunmuştur. Sanal laboratuvarların fen eğitiminde kullanımının çoğu çalışmada etkili bulunduğu; ancak bilgi, donanım ve erişim eksikliği gibi nedenlerle yeterince kullanılmadığı tespit edilmiştir. Bu doğrultuda, sanal laboratuvarların eğitimde daha etkili şekilde kullanılabilmesi için bu alanda daha fazla bütüncül, karşılaştırmalı ve uzun vadeli akademik çalışmalara yer verilmesi önerilmiştir.
Özet (Çeviri)
Today, the integration of technology into educational environments is accelerating, and virtual laboratory applications are becoming a prominent tool in science education. Virtual laboratories offer various advantages, such as increasing students' opportunities to conduct experiments, supporting learning processes, and providing a safe learning environment. However, there is still a need for a comprehensive evaluation of research on the role of these applications in education. This study examines academic research on the use of virtual laboratories in science education, aims to identify current trends, focal points, and research gaps in the field, and to shed light on future research in this area. In this context, national theses and articles published between 2011 and 2025 were searched in the YÖK Thesis Center, DergiPark, and Google Scholar databases. Following the searches conducted using the identified keywords, duplicate studies that were not directly related to the topic were excluded, and 36 studies were included in the analysis. The study employed a systematic literature review method, and the data were analyzed using content analysis. The research findings indicated that among the studies analyzed on the use of virtual laboratories in science education, the highest number of theses were master's theses, 2025 was the year with the highest number of publications, the most frequently used method was quantitative, achievement tests were the most preferred data collection tools, most studies were conducted with middle school students, most were conducted in the“Physical Phenomena”learning area, the“Matter and Heat”unit, and the Physics sub-discipline, and most studies focused on the achievement variable. The use of virtual laboratories in science education was found to be effective in most studies, but they were not used sufficiently due to reasons such as lack of knowledge, equipment, and access. Therefore, it is recommended that more holistic, comparative, and long-term academic studies be included in this area to ensure more effective use of virtual laboratories in education.
Benzer Tezler
- Biyoloji eğitiminde deney özyeterliği: Alanyazın ve öğretmen adayı perspektifi
Experiment self-efficacy in biology education: Literature and pre-service teacher perspective
NAZLI HİLAL KORKMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimHacettepe ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MİRAÇ YILMAZ
- Fen bilgisi öğretmenlerinin uzaktan eğitim sürecinde devre elemanlarının öğretimine ilişkin konuya özel pedagojik alan bilgilerinin incelenmesi
Investigation of science teacher's pedagogical content knowledge regarding teaching circuit elements during distance education
NESLİHAN KAPLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVGİ AYDIN GÜNBATAR
- Türkiye'deki mimarlık okullarında mimari proje eğitiminin karşılaştırmalı analizi
Comparative analysis of design studio education in architecture schools in Turkey
BARIŞ KARA
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
MimarlıkYıldız Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YASEMEN ÖZER
- Bilim ve sanat merkezlerindeki (BİLSEM) laboratuvar yeterliliklerinin ve uygulamalarının değerlendirilmesi
Evaluation of laboratory qualifications and applications in science and art centers (BİLSEM)
AHMET GEÇKİL
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
Eğitim ve ÖğretimGazi Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DEMET ÇETİN