Finansal piyasalara ilişkin basın duyurularının kosinüs benzerliği teorisine dayalı analizi
Analysis of press releases on financial markets based on cosine similarity theory
- Tez No: 993433
- Danışmanlar: PROF. DR. ERHAN DEMİRELİ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Merkez Bankası İletişimi, Doğal Dil İşleme (NLP), Kosinüs Benzerliği, Duygu Analizi, Konu Modelleme, Centrak Bank Communicaiton, Natural Language Processing (NLP), Cosine Similarity, Sentiment Analysis, Topic Modeling
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İşletme Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, finansal piyasalara ilişkin basın duyuruları kapsamında merkez bankaları iletişimindeki metin içeriklerini kosinüs benzerliği teorisi temelinde incelemektedir. Çalışmanın temel amacı, ABD Merkez Bankası (FED), Avrupa Merkez Bankası (ECB) ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından yayınlanan faiz kararı basın duyuruları üzerinde çok boyutlu metin analizleri gerçekleştirmektedir. Bu doğrultuda, temel yöntem olarak kosinüs benzerliği tekniği kullanılmış, duyuruların yıllar içerisindeki dilsel tutarlılığı ve farklılaşmaları sayısal olarak değerlendirilmiştir. Ayrıca analizler, duygu analizi ve konu modelleme gibi tamamlayıcı NLP teknikleriyle desteklenerek merkez bankası metinlerinin duygusal tonu ve tematik yapısı da ortaya konmuştur. Çalışma, farklı merkez bankalarının para politikaları ile ilgili yazılı iletişimlerini inceleyen ve kosinüs benzerliği teorisini odak noktasına almaları bakımından bütüncül ve karşılaştırmalı bakış açısı sunan üç farklı makaleden oluşmaktadır. Makalelerdeki veri işleme ve analiz uygulamalarının tümü Python ortamında gerçekleştirilmiştir. İlk bölümde (makalede), FED'in faiz kararlarına ilişkin basın duyuruları incelenmiş, metinler arası benzerlik ve dönemsel iletişim stratejileri değerlendirilmiştir. İkinci bölümde (makalede), ECB duyuruları hem benzerlik hem de duygu analizi bağlamında ele alınmış, iletişim dilinin kriz dönemleri ve geçiş süreçlerindeki dönüşümleri analiz edilmiştir. Üçüncü bölümde (makalede) ise, TCMB duyuruları kosinüs benzerliği, konu modelleme ve duygu analizi teknikleriyle bütüncül biçimde değerlendirilmiş, kurum içi başkan değişimleri ve makroekonomik gelişmelerin metinlere yansımaları araştırılmıştır. Sonuç olarak bu tez, gelişmiş ve gelişmekte olan ülke merkez bankalarının iletişim stratejilerini karşılaştırmalı bir çerçevede ele alarak, merkez bankası metinlerinin ekonomi ve piyasalar üzerindeki potansiyel etkilerine dair özgün bulgular sunmakta ve metin analizi tabanlı ampirik araştırmalara metodolojik katkı sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines the textual content of central bank communications within the scope of financial market-related press releases, using the theoretical framework of cosine similarity. The primary objective is to conduct multidimensional text analyses on interest rate decision press releases published by the U.S. Federal Reserve (FED), the European Central Bank (ECB), and the Central Bank of the Republic of Türkiye (CBRT). Accordingly, cosine similarity has been employed as the main analytical method to quantitatively assess the linguistic consistency and variations in the announcements over time. The analyses are further supported by complementary natural language processing (NLP) techniques such as sentiment analysis and topic modeling, allowing for an in-depth exploration of the emotional tone and thematic structure of central bank texts. The thesis is composed of three distinct articles, each providing a holistic and comparative perspective by focusing on the written communication of different central banks and applying cosine similarity as a central methodological tool. All data processing and analytical procedures were conducted using the Python programming environment. The first article investigates the FED's interest rate decision press releases, evaluating textual similarity and the evolution of communication strategies over time. The second article analyzes ECB communications in terms of both similarity and sentiment, shedding light on how the language of announcements evolved during periods of crisis and policy transitions. The third article offers a comprehensive analysis of CBRT announcements using cosine similarity, topic modeling, and sentiment analysis, examining how internal leadership changes and macroeconomic developments are reflected in the texts. In conclusion, this thesis offers original insights into the potential impact of central bank communications on the economy and financial markets by comparing the communication strategies of central banks from both developed and developing countries. It also contributes methodologically to empirical research based on textual analysis in the field of monetary policy communication.
Benzer Tezler
- Merkez Bankası faiz duyurularının finansal piyasalara etkisi: BİST ve VOB üzerine bir uygulama
The impact of Central Bank interest rate releases on financial markets: Evidence from BİST and TURDEX
NEİLAN SOYLU
- Turkiye ekonomisinde 1990 sonrası uygulanan para politikaları ve Merkez Bankasının etkinligi
Monetary policies implemented after 1990 in turkey's economy and effectiveness of the Central Bank
HÜSEYİN TEZER
- 1990 - 2000 ve 2001 - 2007 dönemleri para politikası uygulamalarının karşılaştırılması
A comparison of monetary policy implementations in 1990-2000 and 2001-2007 periods
AHMET GÜRSOY
- Uluslararası finansal krizlerin ulusal finansal piyasalara olan etkilerinin analizi
Analysis of the effect of international financial crises on international financial markets
OĞUZHAN ECE
- Yatırımcı davranışlarının finansal kararlara etkileri (davranışsal finans) ve davranışsal finans teorilerinin İMKB'de test edilmesi
The effects of the investment behabiour to financial decisions (behavioral finance) and testing behavioral finance theories in İMKB
P. NESLİHAN TURGUTTOPBAŞ
