1950-1980 arasında Türk şiirinde mizah
Humour in Turkish poetry between 1950-1980
- Tez No: 993575
- Danışmanlar: PROF. DR. G. GONCA GÖKALP ALPASLAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tezde 1950-1980 yılları arasında kitap olarak yayımlanmış şiirler, mizah kuramları ve mizah türleri bağlamında incelenmiştir. Çalışmaya konu olan şairler alfabetik olarak şöyledir: Ahmet Hamdi Tanpınar, Ataol Behramoğlu, Aziz Nesin, Bedri Rahmi Eyuboğlu, Behçet Necatigil, Can Yücel, Cemal Süreya, Ece Ayhan, Edip Cansever, Gülten Akın, İlhan Berk, Melih Cevdet Anday, Metin Eloğlu, Nâzım Hikmet Ran, Oktay Rifat, Özdemir Asaf, Rıfat Ilgaz, Salâh Birsel, Sait Faik Abasıyanık, Sezai Karakoç, Süreyya Berfe, Turgut Uyar, Ülkü Tamer, Ümit Yaşar Oğuzcan. Çalışmanın“Giriş”bölümünde gülme ve mizah kavramlarına değinilmiş, mizahın dünyada tarihsel gelişimi üzerinde durulmuştur. Bunu takiben Türk kültüründe mizahın tarihine gazete ve dergi ile fıkra, geleneksel Türk tiyatrosu, bilmece, masal, roman, hikâye ve tiyatro türleri bağlamında değinilmiştir. Tezin birinci bölümünde öncelikle halk ve klasik Türk şiiri geleneklerinde mizahın işlenişinden bahsedilmiştir. Bunun yanı sıra Cumhuriyet'ten önce Türk şiirinde mizahın gelişimi ele alınmış; Tanzimat, Servet-i Fünûn, II. Meşrutiyet ve Millî Edebiyat dönemlerinde mizahın görünümünden ve Cumhuriyet Dönemi'nin 1923-1950 yılları arasında mizahi şiirler kaleme alan şairlerden söz edilmiştir. İkinci bölümde 1950-1980 yılları arasında mizah çerçevesinde şiirler yazan ve bu tezin de inceleme kapsamında olan şairlerin mizahı nasıl ve ne şekilde kullandıkları üzerinde durulmuştur. Ele alınan şiirler; mizahın üstünlük, uyumsuzluk ve rahatlama kuramları bağlamında incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise mizahın türleri bakımından dönemin şiirleri incelemeye alınmıştır. Şiirler; şaka ve nükte, yergi, kara mizah, ironi ve parodi alt başlıkları altında incelenmiştir. İncelenen şiirler; politik, toplumsal ve kişilere yönelik eleştiri içerikli yergiler barındırdığından dolayı bu başlıklar altında değerlendirilmiştir. İroni alt başlığında ise ironik anlatıma sahip olan şiirlerde sabitlenebilen ve sabitlenemeyen ironiler tespit edilmeye çalışılmıştır. Şiirlerin hem kuramlar hem de türler bağlamında incelenmesinin yanı sıra bu şiirlerdeki Türk mizah kültürünü oluşturan unsurların etkileri de değerlendirilmiştir. Çalışmaya konu olan şiirlere ilgili mizah kuramları açısından bakıldığında şiirlerin en çok uyumsuzluk kuramı çerçevesinde değerlendirilebildiğini söylemek mümkündür. Mizah türleri bakımından değerlendirildiğinde de özellikle yergi ve ironinin dönemin şiir anlayışına hâkim olduğu söylemek yerinde olacaktır.
Özet (Çeviri)
In this dissertation, poems published in book form between 1950 and 1980 are examined within the context of humour theories and types of humour. The poets included in the scope of this study are listed alphabetically as follows: Ahmet Hamdi Tanpınar, Ataol Behramoğlu, Aziz Nesin, Bedri Rahmi Eyuboğlu, Behçet Necatigil, Can Yücel, Cemal Süreya, Ece Ayhan, Edip Cansever, Gülten Akın, İlhan Berk, Melih Cevdet Anday, Metin Eloğlu, Nâzım Hikmet Ran, Oktay Rifat, Özdemir Asaf, Rıfat Ilgaz, Salâh Birsel, Sait Faik Abasıyanık, Sezai Karakoç, Süreyya Berfe, Turgut Uyar, Ülkü Tamer, and Ümit Yaşar Oğuzcan. The“Introduction”addresses the concepts of laughter and humour and focuses on the historical development of humour globally. This is followed by an overview of the history of humour in Turkish culture, examined in the context of newspapers and magazines, anecdotes, traditional Turkish theatre, riddles, folk tales, novels, short stories, and theatre. The first chapter of the thesis initially discusses the treatment of humour within the traditions of folk and classical Turkish poetry. In addition, the development of humour in Turkish poetry prior to the Republic is examined, focusing on its manifestations during the Tanzimat, Servet-i Fünûn, Second Constitutional Era, and National Literature periods, as well as on poets who produced humorous poetry between 1923 and 1950, the early years of the Republican period. The second chapter concentrates on poets who wrote poetry within the framework of humour between 1950 and 1980 and who fall within the scope of this thesis, examining how and in what ways they employed humour. The poems under consideration are analysed in relation to the superiority, incongruity, and relief theories of humour. In the third chapter, the poems of the period are examined in terms of types of humour. The poems are analysed under the subheadings of wit and jest, satire, black humour, irony, and parody. Since the poems analysed contain satirical elements directed at political, social, and individual targets, they are evaluated within these categories. Under the subheading of irony, an attempt is made to identify both stable and unstable forms of irony in poems characterised by ironic discourse. In addition to examining the poems within the frameworks of both humour theories and humour types, the influence of elements constituting Turkish humour culture in these poems is also evaluated. From the perspective of humour theories, it can be stated that the poems examined in this study are most frequently interpreted within the framework of the incongruity theory. When assessed in terms of humour types, it is appropriate to suggest that satire and irony are particularly prevalent in the poetic understanding of the period.
Benzer Tezler
- Ege bölgesi keçi liflerinin bazı önemli fiziksel, kimyasal özellikleri ve değerlendirme imkanları
Başlık çevirisi yok
NİLÜFER ERDEM
- 1950-1975 dönemi sosyal yapı değişiminin konut tasarımına etkisi Ankara-Kavaklıdere örneği
1950-1975 period effects of changes in social structure on planning of residences -Ankara, Kavaklıdere eraple
ADNAN AKSU
- Bornova (İzmir) koşullarında çeşitli kültür bitkilerinde zarar yapan Dolycoris baccarum (L.) (Heteroptera: Pentatomidae)'un biyolojisi ve ekolojisi üzerinde araştırmalar
Investigations on the biology and ecology of Dolycoris baccarum (L.) (Heteroptera: Pentatomidae) which attacks to various plants of economic importance at Bornova (İzmir)
YUSUF KARSAVURAN
- Süte katılan sodanın beyaz peynirin teknolojisine ve kalitesine etkileri üzerinde araştırmalar
Başlık çevirisi yok
CANSEN SEVİM
