Doğu Karadeniz türkülerinin metinsellik ölçütleri bağlamında incelenmesi: Artvin-Rize-Trabzon örneklemi
Textlinguistical study on Eastern Black Sea folk songs: Artvin-Trabzon-Rize sample
- Tez No: 993578
- Danışmanlar: PROF. DR. EMİNE YILMAZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Dilbilim, Halk Bilimi (Folklor), Türk Dili ve Edebiyatı, Linguistics, Folklore, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Eleştirel söylem çözümlemesi, Halk türküleri, Kamusal söylem, Metin dil bilim, Critical discourse analysis, Folk songs, Public discourse, Text linguistics
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk Dili Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Metindilbilim, dilin tümcelerin ötesindeki işlevini bütüncül olarak ele alan bir disiplindir. Tümcelerin tek tek incelenmesi, metnin bütünün yorumlanmasında tek başına yetersizdir. Üretilmiş bir metin çözümlenirken metin içi bilgilerin yanı sıra bağlam ve alıcı da sürece dahildir. Metinler alıcıların dünya bilgisi ile çözümlenebildiklerinden aslında tek bir metin her alıcıda farklı şekillerde yeniden üretilmiş olur. Metinler belli bir amaç doğrultusunda üretildiğinden metin üretici bu amacı en uygun şekilde sağlayacak biçim ve biçemi tercih edecektir. Üretici, dilin sonsuz olanaklarından kendisi için en faydalı olanı seçerek metni meydana getirecektir. Metin üreticinin seçtiği anlatım tarzı ve biçim, metin türünü ifade eder. Halk edebiyatının ve müziğinin en köklü ürünlerinden olan türküler; halkın duygularını en doğal ve öz biçimde ifade eder. Türküler onu üretenin duygusunu dile getirmenin yanında toplum genetiğinin aynası niteliğinde olup bir kimliği ve zihniyeti de ortaya koyar. Bu anlamda türküler metinsellik ölçütleri bağlamında inceleme değer ürünlerdir. Bu çalışmada Doğu Karadeniz türküleri Artvin, Rize, Trabzon örnekleminde metindilbilimsel bir incelemeye konu edilecektir.
Özet (Çeviri)
Textlinguistics is a discipline that examines the function of language beyond the level of individual sentences, approaching texts as holistic communicative units. The analysis of isolated sentences is insufficient for a comprehensive interpretation of a text, as text comprehension involves not only linguistic elements but also context and the receiver's background knowledge. Because texts are interpreted through the world knowledge and experiences of their readers, each text is, in a sense, reconstructed differently by each recipient. Since every text is produced with a specific communicative purpose, the producer selects the most effective linguistic forms and styles to fulfill that purpose. These choices determine the text type, reflecting both the producer's intent and the social context in which the text is created. As one of the most deeply rooted forms of folk literature and music, Turkish folk songs (türkü) express collective emotions in their most natural and authentic form. Beyond voicing individual feelings, they mirror the cultural identity, worldview, and social memory of the community that produces them. From this perspective, folk songs are valuable materials for analysis within the framework of textuality criteria. This study aims to conduct a text-linguistic analysis of folk songs from the Eastern Black Sea region, focusing on examples from Artvin, Rize, and Trabzon. The analysis seeks to reveal how these regional texts reflect both individual and collective expressions of identity through linguistic and cultural structures.
Benzer Tezler
- TRT repertuarında yer alan Doğu Karadeniz yöresi türkülerinin folklorik kelimeler açısından değerlendirilmesi
The evaluation of the folkloric words of Turkish folk songs of the Black Sea region in TRT repertory
VELİ ÖZÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
Müzikİstanbul Teknik ÜniversitesiTemel Bilimler Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. GÖKTAN AY
- Türkü türü ve Doğu Karadeniz türkü kültürü
Types of folk song and culture of East Black Sea folk song
MEHMET AKİF KORKMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
Türk Dili ve EdebiyatıHacettepe ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DURSUN YILDIRIM
- TRT repertuvarında bulunan Doğu Karadeniz ve Doğu Anadolu yörelerine ait hicaz karakterli Türkülerin ritmik yapı ve makamsal yönlerden analizi
Rhytmic and musical similarities and differences between the“Hicaz”characterized folk songs of the East Bleacksea the East Anatolian regions
BAHAR ÇALIK
- Trabzon yöresi türküleri üzerine bir inceleme (TRT türkü repertuvarı ve e- repertuvarlar)
A review of folk songs within borders of Trabzon province (Repertoire of TRT and e- repertoires)
ESENGÜL TOPAL ÇAKIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Halk Bilimi (Folklor)Giresun ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET AKİF KORKMAZ