Fav'dan Kût'a: Irak Cephesi'nde askerî harekât (Kasım 1914-nisan 1916)
From Fao to Kut: Military operations on the Mesopotamian Front (November 1914-april 1916)
- Tez No: 993585
- Danışmanlar: PROF. DR. OSMAN KÖSE
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Askeri istihbarat, Askeri stratejiler, Askeri taktik, Askeri tarih, Askeri teşkilat, Harb Ceridesi, Mevzi savaşı, Military intelligence, Military strategies, Military tactic, Military history, Military organization, Harb Newspaper, War of position
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Milli Savunma Üniversitesi
- Enstitü: Alparslan Savunma Bilimleri ve Milli Güvenlik Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Harp Tarihi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Askeri Tarih Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, Birinci Dünya Savaşı'nda 1914-1916 yılları arasında Irak Cephesi'nde Osmanlı ve İngiliz kuvvetlerinin Fav çıkarmasından Kûtü'l-Amâre'nin düşüşüne kadar uzanan süreçte cereyan eden askerî harekât sürecini, arşiv belgelerine dayalı olarak bütüncül bir askerî tarih perspektifiyle incelemektedir. Tezin amacı, Irak Cephesi'nde Osmanlı ve İngiliz kuvvetlerinin stratejik hedeflerini, operasyonel tercihlerini, komuta-kontrol yapılarındaki dönüşümleri ve cephe hattındaki askerî faaliyetlerin seyrini değerlendirmek; bu süreçte ortaya çıkan lojistik, coğrafi ve bürokratik sınırlılıkların askerî karar alma üzerindeki etkilerini somut verilerle ortaya koymaktır. Araştırmada yöntem olarak harp cerideleri, resmi raporlar, istihbarat özetleri, subay hatıratı ve dönemin askerî yayınları karşılaştırmalı biçimde analiz edilmiş; ayrıca İngiliz ve Osmanlı resmi savaş raporları üzerinden operasyonel hareketlilik kronolojik olarak yapılandırılmıştır. Çalışmanın bulguları, Irak Cephesi'nde savaşın erken safhalarında İngiliz ilerleyişinin büyük ölçüde nehir ulaştırma imkânları, ikmal üstünlüğü ve kurumsal koordinasyonla desteklendiğini ortaya koymaktadır. Buna karşılık Osmanlı kuvvetlerinin dağınık konuşlanma, sınırlı seferberlik kapasitesi, zayıf ulaştırma ağı ve komuta kademesindeki görüş ayrılıkları sebebiyle savunma hattını etkin biçimde tahkim edemediği de ortaya çıkmaktadır. Cephe genelinde saha baskısı, topçu yoğunluğu, nehir taşkınları ve araziye bağlı kısıtlar, operasyonel sonuçları doğrudan belirleyen unsurlar arasında yer almıştır. Ayrıca Kûtü'l-Amâre kuşatması sırasında İngiliz komutasının sevk ve idarede yaptığı hatalar ile Osmanlı tarafının takip harekâtında sergilediği bütünleşik direnç, cephenin kaderini tayin eden başlıca faktörler olarak öne çıkmaktadır. Bütün bu bulgular ışığında Irak Cephesi, yalnızca yerel ölçekte bir harekât alanı değil; imparatorlukların askerî kapasite sınırlarının, lojistik imkânlarının ve stratejik önceliklerinin çarpıcı biçimde görünür hâle geldiği bir inceleme alanı olarak değerlendirilmektedir. Fav'dan Kûtü'l-Amâre'ye kadar uzanan süreç hem Osmanlı hem de İngiliz kuvvetleri açısından modern savaşın kurumsal ve operasyonel dinamiklerini anlamak bakımından kritik bir örnek teşkil etmektedir. Bu yönüyle tez, Irak Cephesi'ne ilişkin mevcut akademik literatüre belge temelli ve bütüncül bir katkı sunmayı amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This dissertation examines the course of military operations on the Mesopotamian Front between 1914 and 1916, from the British landing at Fao to the fall of Kut al-Amara, through a holistic military-historical perspective grounded in archival sources. The primary aim of the study is to analyze the strategic objectives, operational choices, transformations in command-and-control structures, and the overall conduct of military activities undertaken by Ottoman and British forces on the Mesopotamian Front, while also demonstrating-on the basis of empirical evidence-the impact of logistical, geographical, and bureaucratic constraints on military decision-making processes. Methodologically, the research employs a comparative analysis of war diaries, official reports, intelligence summaries, officers' memoirs, and contemporary military publications. In addition, operational movements are chronologically reconstructed through a systematic examination of official Ottoman and British war reports. The findings of the study indicate that during the early phases of the campaign, British advances were largely sustained by riverine transportation capabilities, logistical superiority, and institutional coordination. In contrast, Ottoman forces proved unable to effectively consolidate their defensive lines due to dispersed deployment, limited mobilization capacity, an underdeveloped transportation network, and disagreements within the command hierarchy. Across the front as a whole, battlefield pressure, artillery concentration, river flooding, and terrain-related constraints emerged as decisive factors shaping operational outcomes. Furthermore, errors in command and control by the British leadership during the siege of Kut al-Amara, together with the integrated resistance demonstrated by Ottoman forces in subsequent pursuit operations, constituted key elements in determining the fate of the campaign. In light of these findings, the Mesopotamian Front is assessed not merely as a localized theater of operations, but as an analytical arena in which the military capacity limits, logistical capabilities, and strategic priorities of imperial powers became strikingly visible. The period extending from Fao to Kut al-Amara thus represents a critical case for understanding the institutional and operational dynamics of modern warfare from the perspectives of both Ottoman and British forces. In this respect, the dissertation aims to make a document-based and comprehensive contribution to the existing academic literature on the Mesopotamian Front.
Benzer Tezler
- Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Adana ve Hatay Eğitim Yüksekokullarındaki öğrencilerin 1987 ÖSS puanları ile akademik başarılarının karşılaştırılması
Başlık çevirisi yok
KEZBAN KURAN
Doktora
Türkçe
1988
Eğitim ve ÖğretimÇukurova ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DOĞAN ÇAĞLAR
- Üç değişik metrik fon uzayında skaler bir alanın kuantum dalgalanmaları
Quantum fluctuations for a scalar field in the background of three different metrics
REYHAN KAYA
- Fav Yarımadası üzerinde Osmanlı-İngiliz çekişmeleri (1886-1915)
Conflicts between the Ottaman Empire and The United Kingdom on fav Peninsula (1886-1915)
MUSTAFA YILMAZ
- Fate, environmental impact and treatability of favipiravir and surveillance of sars-cov-2 RNA: Comparison with Covid-19 cases
Favipiravir'in akıbeti, çevresel etkisi ve arıtılabilirliği ile sars-cov-2 RNA'nın izlenmesi: Covid-19 vakaları ile karşılaştırma
BAHRİYE ERYILDIZ YESİR
Doktora
İngilizce
2024
Çevre Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL KOYUNCU