Fen bilgisi öğretmen adaylarının model ve modelleme anlayışlarında bilimin doğasının yeri
The position of nature of science in pre-service science teachers' understanding of models and modeling
- Tez No: 993584
- Danışmanlar: PROF. DR. GÜL ÜNAL ÇOBAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Fen Bilgisi Öğretmenliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, fen bilgisi öğretmen adaylarının model ve modelleme anlayışlarında bilimin doğası bileşenlerinin nasıl yansıdığını incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, Bilimin Doğası ve Öğretimi dersini alan son sınıf öğretmen adaylarıyla yürütülmüş; nitel yöntem ve durum çalışması deseninde tasarlanmıştır. Veriler, açık uçlu sorular ve yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla toplanmış, nitel veriler nicelleştirilerek analiz edilmiştir. Bulgular, öğretmen adaylarının model ve modelleme anlayışlarının çoğunlukla orta düzeyde (Seviye 2) yoğunlaştığını, sınırlı sayıda öğrencinin ise ileri düzey (Seviye 3) görüşler sunduğunu göstermektedir. Katılımcıların model kavramına ilişkin bazı yanlış anlamalara sahip oldukları ve sınıf içi model kullanımının sınırlı kalmasının bu eksiklikleri beslediği belirlenmiştir. Bu durum, model ve modellemenin erken sınıf düzeylerinden itibaren sistemli biçimde işlenmesi gerektiğine işaret etmektedir. Model ve modelleme anlayışları ile kavramsal anlamalar arasındaki ilişki incelendiğinde, modelleme uygulamalarında güçlü bir bağ ortaya çıkarken, açık uçlu sorularda benzer bir ilişki gözlenmemiştir. Bu sonuç, etkinliklerin bağlama özgü ve disipline odaklı kurgulanmasının önemini göstermektedir. Öğretmen adaylarının model ve modelleme anlayışları, bilimin doğasının birçok bileşeniyle ilişkilidir. Özellikle gözlem ve çıkarım arasındaki fark, bilginin geçici ve sosyokültürel yönleri, ampirik temeli ve öznel boyutları belirgin biçimde yansıtılmıştır. Ancak yaratıcılık ve geçerlilik boyutlarında sınırlı yansımalar bulunmuştur. Sonuç olarak, modellemenin yalnızca kavramsal öğrenme için değil, bilginin üretim süreçlerini ve değişebilirliğini anlamada da güçlü bir araç olduğu belirlenmiştir. Bu nedenle öğretmen eğitimi programlarının model ve modelleme etkinliklerini, bilimin doğasını bütüncül biçimde geliştiren epistemik uygulamalar olarak ele alması gerekmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine how compenent of the nature of science (NOS) is reflected in pre-service science teachers' understandings of models and modeling. The research was conducted with senior pre-service teachers enrolled in the Nature of Science and Its Teaching course, and was designed as a qualitative study in the case study pattern. Data were collected through open-ended questions and semi-structured interviews, and the qualitative data were quantified for analysis. Findings revealed that most participants' understandings of models and modeling were concentrated at the intermediate level (Level 2), while only a limited number of students demonstrated advanced (Level 3) views. Misconceptions about the concept of a model and the limited use of models in classroom practices appeared to reinforce these shortcomings. This result indicates the necessity of addressing models and modeling systematically from earlier grade levels. The relationship between model and modeling understandings and conceptual comprehension showed a strong link during modeling activities, whereas no such connection was observed in open-ended questions. This suggests the importance of designing activities that are context-specific and discipline-oriented. Pre-service teachers' understandings of models and modeling were associated with several aspects of NOS, including the distinction between observation and inference, the tentative, sociocultural, empirical, and subjective nature of science. However, reflections on creativity and validity were limited. In conclusion, modeling was found to be not only a tool for conceptual learning but also a powerful means of understanding knowledge production, its social context, and its tentativeness. These findings emphasize the need for teacher education programs to restructure modeling activities as epistemic practices that holistically develop understandings of the nature of science.
Benzer Tezler
- Investigation of preservice science teachers' nature of science understanding and decision making on socioscientific issue through the fractal model
Fen bilgisi öğretmen adaylarının sosyobilimsel konuya ilişkin bilimin doğası anlayışlarının ve karar vermelerinin fraktal model üzerinden araştırılması
ELİF ECE ADAL
Doktora
İngilizce
2019
Eğitim ve ÖğretimOrta Doğu Teknik Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. JALE ÇAKIROĞLU
- Modellemeden FeTeMM'e: Öğretim uygulamalarının fen bilimleri öğretmen adaylarının üst düzey bilimsel düşünme becerilerine ve alternatif yaklaşımlara dayalı bilimin doğası anlayışlarına etkisi
From modelling to stem: The effects of instructional practices on higher order scientific thinking skills and nature of science understandings based on alternative approaches of pre-service science teachers
AYŞE BÜBER KILINÇ
Doktora
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimDokuz Eylül Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜL ÜNAL ÇOBAN
- Argümantasyon temelli kimya deney tasarımlarının fen bilgisi öğretmen adaylarının bilimin doğası konusundaki anlayışlarına etkisi
The effect of the argumantation based chemistry experiment designing on pre-service science teachers' understanding of nature of science
KÜBRA SEYİS UĞURLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimBursa Uludağ ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZEHRA ÖZDİLEK
- Investigating pre-service science teachers' understandings and use of models
Fen bilgisi öğretmen adaylarının modeller hakkındaki anlayışları ve model kullanımlarının incelenmesi
AYŞE YENİLMEZ TÜRKOĞLU
Doktora
İngilizce
2013
Eğitim ve ÖğretimOrta Doğu Teknik ÜniversitesiFen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CEREN ÖZTEKİN
- Fen bilgisi öğretmen adaylarının epistemolojik inançları, fen öğrenme anlayışları ve STEM özyeterliği arasındaki ilişkinin incelenmesi: Bir yapısal eşitlik modellemesi çalışması
Examining the relationship between pre-service science teachers' epistemological beliefs, conceptions of learning science and stem self-efficacy: A structural equation modeling study
EDANUR KESKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimBursa Uludağ ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET DEMİRBAĞ